Nhãn hiệu, kiểu dáng xe máy: Vẫn là sự vay mượn
Có tới 30/30 doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp xe gắn máy sử dụng kiểu dáng xe Dream II, Spacy, Win 100... Có 12 doanh nghiệp sử dụng các loại xe Suzuki, 9 doanh nghiệp sử dụng các loại xe Yamaha.
Bộ Công nghiệp cùng với Ban chỉ đạo 127 TW về chống sản xuất kinh doanh hàng giả và gian lận thương mại, Bộ KH&CN và Bộ Công an vừa tiến hành kiểm tra các cơ sở sản xuất, lắp ráp xe gắn máy trên địa bàn toàn quốc. Qua đó đã phát hiện hàng loạt những vi phạm và bất cập.
Theo báo cáo của các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp xe gắn máy thì tổng số nhãn hiệu hàng hóa để gắn lên xe gắn máy của cả 45 doanh nghiệp là 238 nhãn hiệu. Về mặt pháp lý, tất cả số nhãn hiệu này, các doanh nghiệp đều được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghiệp) cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hoá hoặc có phiếu báo kết quả tra cứu kết luận nhãn hiệu không vi phạm sở hữu công nghiệp (SHCN) tại Việt Nam.
Tuy nhiên, trên thực tế,ở việc sử dụng các nhãn hiệu của các doanh nghiệp còn có những yếu tố rất dễ làm cho người tiêu dùng, đặc biệt là người tiêu dùng ở nông thôn, miền núi, những người không biết ngoại ngữ, bị nhầm lẫn. Ví dụ cụ thể như nhãn hiệu DENRIM rất dễ gây nhầm lẫn với DREAM.
Theo báo cáo của đoàn liên ngành, việc kiểm tra trên hồ sơ và thực tế cho thấy, đa số doanh nghiệp đều sử dụng các kiểu xe của các công ty Nhật Bản. Cụ thể là có tới 30/30 doanh nghiệp đều sử dụng kiểu dáng xe Dream II, Spacy, Win 100... Có 12 doanh nghiệp sử dụng các loại xe Suzuki, 9 doanh nghiệp sử dụng các loại xe Yamaha... Đặc biệt, có tới 19 doanh nghiệp sử dụng nhiều loại kiểu dáng được tạo ra từ sự lắp ghép các xe đã biết. Chính nhờ sự "sáng tạo" này đã tạo ra một thị trường xe máy đa dạng kiểu "đông tây y kết hợp".
Chẳng hạn như xe lắp ghép từ dáng xe Wave, Yamaha và Lifan (Trung Quốc). Thậm chí, còn có cả sự kết hợp giữa các hãng sản xuất nước ngoài cộng với kiểu "tự biên tự diễn" của doanh nghiệp trong nước. Ví dụ như trường hợp xe Wawe và kiểu dáng không được bảo hộ của Công ty Đức Phương... Theo Cục Sở hữu trí tuệ: Một số công ty hoặc đại lý trước thời gian có đoàn kiểm tra liên ngành đã bị các cơ quan chức năng xử lý hoặc nhắc nhở ở mức độ khác nhau về hành vi xâm phạm bản quyền sở hữu công nghiệp đã được bảo hộ, trong đó chủ yếu là xe Wave.
Vẫn là tình trạng "ăn xổi ở thì"
Để tránh các vi phạm SHCN, một số công ty đã thuê thiết kế các kiểu dáng xe mới và đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên cho đến thời điểm kiểm tra, chỉ có Công ty Thương mại sản xuất thiết bị GTVT là đơn vị duy nhất trong 30 doanh nghiệp có kiểu dáng được bảo hộ tại Việt
Ngoài một số ít công ty có đội ngũ cán bộ khoa học, có phòng nghiên cứu, hầu hết chưa quan tâm đầu tư để có các tài sản về sở hữu trí tuệ. Chính vì vậy, việc phụ thuộc vào các tài sản sở hữu trí tuệ đã có của nước ngoài là điều tất yếu và nếu để tình trạng này kéo dài thì việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là điều khó tránh khỏi.
Qua đợt kiểm tra và từ thực trạng của các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp xe gắn máy, Bộ Công nghiệp đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các ngành liên quan có những biện pháp cụ thể, hữu hiệu về việc chống hàng giả, gian lận đối với sản phẩm xe máy. Chính phủ cũng cần sớm ban hành nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực SHCN, nâng cao mức phạt hành chính đối với các hành vi này để có tác dụng răn đe.
Bên cạnh đó, để đẩy mạnh việc phát triển ngành công nghiệp sản xuất, lắp ráp xe gắn máy trong nước, Chính phủ cũng cần có cơ chế chính sách, tài chính để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu thiết kế tạo ra kiểu dáng xe gắn máy mới