Những hệ lụy vì vàng tăng giá

Ngay sau khi giá vàng quốc tế vượt mốc 1.900 USD/ounce đã đẩy giá vàng trong nước mở phiên giao dịch ngày 23/8 vọt lên 49 triệu đồng/lượng. Và sau nhiều lần điều chỉnh theo xu hướng giá thế giới, đến chiều 23/8, giá vàng trong nước đã ổn định ở mức 48,150-48,750 triệu đồng/lượng.

Việc giá vàng trong nước liên tục chinh phục đỉnh mới từ đầu tuần đến nay đã khiến cho xu hướng đổ xô đi mua vàng của người dân quay trở lại. Theo các chuyên gia kinh tế, việc người dân tiếp tục rút tiền ở các kênh đầu tư khác, đặc biệt là rút tiết kiệm ở ngân hàng để “đổ” vào vàng nếu tiếp tục không có biện pháp kiểm soát thì có thể sẽ gây ra nhiều hệ lụy cho nền kinh tế.

Hệ lụy đầu tiên có thể nhận thấy là mỗi khi giá vàng tăng quá nóng, lượng mua vào tăng lên đột biến gây nên hiện tượng khan hiếm vàng cục bộ thì ngay tức thì giới đầu cơ lại tìm cách đẩy giá vàng trong nước lên để trục lợi. Điều này đã được thể hiện rõ trong cơn sốt vàng ngày 9/8 vừa qua và có thể sẽ còn được lặp lại mỗi khi vàng lên cơn sốt mới. Trong buổi sáng ngày 23/8, khi giá vàng quốc tế lập đỉnh mới với 1.900 USD/ounce, vàng trong nước ngay lập tức được điều chỉnh tăng mạnh, vượt ngưỡng 49 triệu đồng/lượng, cao hơn vàng thế giới khoảng 1 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, sau khi có thông tin NHNN sẽ không hạn chế cho nhập khẩu vàng thì ngay lập tức giá vàng được điều chỉnh giảm xuống dưới 49 triệu đồng/lượng.

Đề cập đến vấn đề này, trong buổi giao ban báo chí thường kỳ do Bộ TT&TT tổ chức ngày 23/8, ông Nguyễn Văn Bình, Thống đốc NHNN đã khẳng định: Mức chênh lệch giữa giá vàng trong nước và quốc tế (chưa trừ thuế và các chi phí khác) ở mức 400 ngàn đồng/lượng là chấp nhận được. Còn nếu chênh lệch cao hơn mức này là thị trường đang bắt đầu có dấu hiệu bị “làm giá”.

Ông Bình cũng khẳng định: Theo tính toán của NHNN thì lượng vàng trong dân tại Việt Nam chỉ khoảng từ 300 đến 500 tấn. Cơ sở để NHNN đưa ra dự đoán này là Việt Nam về cơ bản không phải nước sản xuất vàng, nên vàng ở Việt Nam có nhập về, cũng có xuất đi. Chỉ tính riêng 7 tháng đầu năm Việt Nam đã xuất khẩu chính thức khoảng 40 tấn vàng. Bên cạnh đó, trước đây khi các ngân hàng thương mại được phép huy động vàng thì số vàng gửi tiết kiệm tại các ngân hàng thường dao động từ 150-200 tấn, con số này có thể chiếm đến 60% lượng vàng trong nước.

Để cải thiện nguồn cung trong nước, chống đầu cơ, NHNN cho phép DN nhập khẩu 5 tấn vàng trong tháng 8/2011. Tuy nhiên, đến thời điểm này mới chỉ có 3 tấn vàng chính thức được nhập về. Việc nhập khẩu với nhiều thủ tục phức tạp đôi khi cũng khiến cho vàng về nước chậm vài tiếng đồng hồ. Trong khi đó, chỉ cần vài chục phút là giới đầu cơ đã có thể đẩy giá lên cao.

Một hệ lụy dễ nhìn thấy khác là mỗi khi giá vàng tăng, người dân lại đổ xô đi mua vàng. Không thể phủ nhận là đã có nhiều người “trúng lớn”, thu về lợi nhuận cao nếu so với các kênh đầu tư khác bởi trong vòng chưa đầy 1 tháng, giá vàng đã tăng tới 5 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, cũng có không ít người đã phải rơi nước mắt vì vàng. Đó là những người vay vàng để trả các khoản nợ cũ như làm nhà, mua đất, hoặc phục vụ các nhu cầu khác đến hạn trả nên buộc phải mua vàng vào thời điểm giá cao. Thậm chí, đó còn là những người đi vay nóng hoặc rút tiết kiệm trước hạn để mua vàng…

Tính đến thời điểm này, chưa có thống kê cụ thể nào về việc có bao nhiêu người dân rút tiết kiệm ở ngân hàng để mua vàng. Tuy nhiên, nhìn vào số lượng vàng mà các DN bán ra những ngày qua và sự khan hiếm vàng cục bộ vào một số thời điểm khiến các doanh nghiệp kinh doanh vàng trên địa bàn Hà Nội trong ngày 23/8 không còn vàng vật chất để bán thì cũng có thể thấy số tiền mà người dân đổ vào vàng là rất lớn. Trong khi đó, nếu số tiền này được đầu tư trực tiếp vào hoạt động sản xuất hoặc gửi tiết kiệm ngân hàng để các NH cho DN trong nước vay sản xuất thì sẽ có ý nghĩa hơn rất nhiều lần.

Người dân lại đổ xô mua vàng mỗi khi giá vàng tăng.

Một hệ lụy không kém phần nguy hiểm khác là mỗi khi giá vàng tăng là lại gây mất cân đối tạm thời trong cung - cầu vàng. Người dân dồn tiền vào vàng, nhu cầu vàng trong nước tăng, dẫn đến nhu cầu nhập khẩu vàng tăng, từ đó có thể gây áp lực lên cung - cầu ngoại tệ. Bằng chứng là trong ngày 9/8, sau khi NHNN quyết định nhập khẩu vàng, giá USD tại các NHTM và trên thị trường tự do đã bất ngờ tăng lên, có thời điểm vượt mốc 21.000 đồng/USD. Xu hướng này dường như đang có dấu hiệu trở lại khi trong sáng 23/8, giá vàng lập đỉnh mới, ngoài Vietcombank và Vietinbank, thêm 2 ngân hàng khác là Eximbank và BIDV nâng giá mua USD thêm 10 đồng/USD, nâng số NHTM niêm yết giá mua USD lên 20.800 đồng/USD lên thành 4. Và đến chiều cùng ngày, giá USD tại các NHTM trên đã tăng tiếp 20 đồng/USD lên mức kịch trần là 20.820 đồng/USD.

Và cuối cùng, khi giá vàng tăng, người dân đổ xô tích trữ, đầu cơ vàng càng khiến cho tình trạng “vàng hóa” nền kinh tế ngày càng thêm trầm trọng. Theo Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam, hiện nay dòng tiền nhàn rỗi đổ vào ngân hàng và chứng khoán chỉ khoảng 35%, số còn lại đầu tư vào các kênh khác không có lợi cho nền kinh tế, trong đó chiếm phần lớn là đầu tư vào vàng. Và nếu như tình trạng này tiếp tục kéo dài thì đồng tiền Việt Nam ngày càng bị thu hẹp do bị vàng, ngoại tệ lấn át. Ngoài nhiệm vụ chống đô la hóa nền kinh tế, giờ đây, Việt Nam sẽ phải có thêm một nhiệm vụ không kém nặng nề khác là chống tình trạng “vàng hóa” nền kinh tế.