Nỗi lo hàng giả, hàng nhái ở Bản Đôn

Từ câu chuyện lông đuôi voi…

Quan niệm truyền tai nhau của người dân Tây Nguyên là ai mang trên mình chiếc lông đuôi voi hoặc sản phẩm làm từ lông đuôi voi sẽ có được sức khỏe “như voi”, gặp nhiều may mắn trong cuộc sống. Theo đó, phong trào chế tác ra những sản phẩm trang sức bằng vàng, bạc đính kèm với lông đuôi voi để thu hút nhu cầu mua hàng của khách du lịch diễn ra khá phổ biến. Và cũng từ đây, nạn chặt trộm đuôi voi (phần chỏm cuối đuôi voi) để lấy lông bán cho các cơ sở chế tác trang sức, cửa hàng bán đồ lưu niệm cũng diễn ra khá rầm rộ. Tuy nhiên, lợi ích mang lại của lông đuôi voi đâu chưa thấy, chỉ báo hại hơn 50 con voi nhà trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Chủ của chúng phải khốn khổ canh chừng từng chiếc đuôi voi. Bây giờ nếu thống kê cũng chỉ còn không quá 10 con voi nhà còn đuôi lành lặn, còn những con khác thì đuôi bị cụt ngủn mà không tìm được thủ phạm cắt trộm.

Theo khảo sát của cơ quan chức năng, hằng năm, số lượng lông đuôi voi bán ra trên thị trường là khá lớn, chỉ tính riêng với khách du lịch cũng tiêu thụ hàng ngàn sợi lông đuôi voi mỗi năm. Có thể khẳng định rằng với trên 40 con voi bị chặt trộm đuôi kia thì số lượng lông không đủ để cung cấp cho nhu cầu của người mua. Vậy mà hiện nay, tại hầu khắp các gian hàng bán đồ lưu niệm ở điểm du lịch Buôn Đôn nói riêng, trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk nói chung đều có bày bán sản phẩm trang sức, mỹ nghệ được chế tác kèm theo lông đuôi voi. Vậy số lượng lớn lông voi ấy lấy ở đâu ra nếu như không phải là làm giả (?!).

Những cây rừng dùng chế thuốc Ama Kông được bày bán tràn lan tại khu du lịch Buôn Đôn.

Theo tìm hiểu, nhẫn lông đuôi voi được bán với nhiều giá khác nhau, nếu là chất liệu đi kèm là bạc thường có giá từ 70-200 ngàn đồng/chiếc, nhẫn vàng tây có giá 300-600 ngàn đồng/chiếc, riêng với các sản phẩm mỹ nghệ khác như lắc tay, kiềng đeo cổ thì từ 500 ngàn đến hàng triệu đồng/chiếc. Tùy từng lượng vàng, bạc và công chế tác, người buôn có lãi từ 50-60%/sản phẩm. Còn như lông voi thật thì chỉ lãi khoảng 20%/sản phẩm.

Anh Nguyễn Hữu L, chủ tiệm vàng tại đường Nơ Trang Lơng (TP Buôn Ma Thuột) chia sẻ: “Giờ đây anh đi khắp các tiệm vàng trên địa bàn tỉnh hỏi mua nhẫn lông voi và lông voi chưa thành phẩm về bán lại thì số lượng bao nhiêu cũng có, miễn là có tiền” (?!). Nếu khách mua hàng cảm thấy nghi ngại, chủ cửa hàng sẽ chứng minh bằng cách lấy ra một phần đuôi voi đã khô được cất giấu cẩn thận trưng bày lên quầy cho khách xem. Thấy vậy, nhiều khách du lịch đã tin theo và muốn chọn cho mình những món quà lưu niệm từ lông đuôi voi để được may mắn và sức khỏe như lời của các nhân viên bán hàng giới thiệu.

Đến bài thuốc Ama Kông

Bài thuốc Ama Kông được biết đến với công dụng tăng cường sinh lực, tráng dương bổ thận và trị được các bệnh về khớp. Vì thế mỗi lần đến với Đắk Lắk, khách du lịch thường muốn mua một vài thang thuốc này về để ngâm rượu uống hoặc làm quà biếu cho người thân, bạn bè. Thuốc Ama Kông hiện được bày bán tại hầu khắp các gian hàng bán đồ lưu niệm, mỹ nghệ đặc trưng của Tây Nguyên từ các huyện, thị xã đến thành phố hay các khu du lịch trên địa bàn tỉnh với nhiều giá khác nhau. Song, về chất lượng thật giả thế nào thì chỉ sau khi sử dụng mới biết được.

Theo bác sỹ, lương y Khăm Phết Lào (con trai thứ 11 của cụ Ama Kông), đây là bài thuốc gia truyền, hiện anh là người kế thừa duy nhất và lưu hành loại thuốc này. Thành phần của thuốc bao gồm các loại lá, rễ cây và dây leo mà chỉ có anh mới biết chính xác cách liên kết sao cho thành “thần dược”. “Đó là công thức gia truyền không dễ dàng chia sẻ ra bên ngoài. Ấy vậy mà ngày nay, đã có không ít các cơ sở bán hàng đã lấy các loại lá, thân cây có vẻ bề ngoài gần giống các vị thuốc thật để đóng gói với mẫu mã, bao bì đa dạng và bắt mắt bày bán tràn lan trên thị trường, bất chấp tác hại của nó như thế nào”, bác sỹ, lương y Khăm Phết Lào buồn bã nói.

Cũng theo bác sỹ, lương y Khăm Phết Lào, thuốc Ama Kông của gia đình chỉ được bày bán tại 2 địa điểm là nhà riêng ở buôn Kô Tam (xã Ea Tu, TP Buôn Ma Thuột) và tại ngôi nhà cổ ở khu du lịch Buôn Đôn. Ngoài ra, không bán qua bất kỳ đại lý hay một hình thức đại diện nào, vì vậy, tất cả các loại “thuốc Ama Kông” đang bán trôi nổi trên thị trường hiện nay đều là hàng giả. Trên bao bì sản phẩm thuốc Ama Kông thật có in hình của hai cha con Ama Kông và Khăm Phết Lào với địa chỉ, số điện thoại, hướng dẫn sử dụng cụ thể và cả mã vạch do Cục Sở hữu trí tuệ cấp, cả giấy chứng nhận được Bộ Y tế và Sở Y tế Đắk Lắk cấp phép. Còn thuốc Ama Kông giả thì hiện nay, người ta còn làm thành nhiều sản phẩm khác để câu khách như rượu Ama Kông đóng trong bình khá bắt mắt, hoặc thuốc Ama Kông có bỏ thêm một số vị khác như nấm linh chi, nhân sâm…

Tình trạng loạn các mặt hàng giả, hàng nhái nói trên tại các khu du lịch, thị trường bên ngoài, đã làm mất đi hình ảnh đẹp trong du khách gần xa. Thiết nghĩ, các cơ quan chức năng nên tăng cường hơn nữa công tác kiểm tra và xử lý nghiêm những cơ sở lợi dụng vào tâm lý người dân để làm giả, bày bán các loại mặt hàng giả nói trên nhằm làm trong sạch hình ảnh du lịch và văn hóa Đắk Lắk. Bên cạnh đó, người dân nên cẩn thận hơn khi tìm mua những sản phẩm này trên thị trường để tránh tình trạng tiền mất tật mang