Nước đá mùa hè: Sạch - bẩn lẫn lộn

Nhiều cơ sở sản xuất vi phạm

Bắt đầu vào mùa nắng nóng, trên các tuyến đường Hà Nội người ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh những chiếc xe máy, xe ba bánh chở đá cây không che đậy lao vun vút trên đường. Ở nhiều góc phố, những tảng nước đá tập kết bán cho khách vẫn được đặt dưới nền đất, phủ vội tấm bạt.

Góc đường Lý Thường Kiệt, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội có một điểm bán buôn nước đá. Người bán phủ bạt che những cây đá đang bốc hơi nghi ngút, một nửa cây đá vẫn lộ ra ngoài hứng bụi. Ngay cạnh đó là hàng chục túi đá viên tinh khiết cũng đặt ngay dưới nền đất.

Góc phố ở Ngã Tư Vọng cũng có một điểm bán buôn nước đá bày bán ngay trên miệng cống. Nước đá phơi ra ngoài trời. Người mua cũng cứ móc cây đá lên rồi đặt trực tiếp lên yên xe mà không cần bọc, lót.

Những ngày nắng nóng đầu hè, nhu cầu sử dụng nước đá tăng đột biến. Từ các quán giải khát, cà phê, bia… đâu đâu cũng cần tới đá thực phẩm. Tại quán trà đá, quán cóc mà đặc biệt là ở xung quanh bến xe sử dụng rất ít đá viên tinh khiết mà đa số dùng đá cây đập vụn cho vào bình bảo quản (theo quy định đá cây chỉ được dùng để ướp thực phẩm). Người bán dùng tay trần bốc đá cho vào cốc, người mua vô tư uống mà không quan tâm đến vệ sinh, miễn làm sao cho thỏa cơn khát. Thậm chí, trong quá trình tìm hiểu, chúng tôi còn phát hiện có điểm bán buôn đập đá cây cho vào túi đựng đá viên tinh khiết của một cơ sở sản xuất có uy tín.

Công đoạn bày bán nước đá đã thiếu vệ sinh, nhưng quy trình sản xuất cũng không được đảm bảo. Chúng tôi tìm đến một cơ sở sản xuất nước đá ở quận Tây Hồ, Hà Nội. Mặc dù cơ sở này cho biết đã được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP), nhưng theo dõi quy trình sản xuất, chúng tôi nhận thấy người sản xuất vi phạm khá nhiều.

Lỗi đầu tiên là sự mất vệ sinh của người lao động trong dây chuyền sản xuất nước đá. Các lao động trong cơ sở này không mặc đồng phục theo quy định. Nhiều người cởi trần, mặc quần đùi trong xưởng sản xuất. Khâu sản xuất cuối cùng, anh công nhân để nguyên tay trần đóng gói. Thậm chí, để tiện đi lại, một công nhân đi ủng trèo cả lên mặt bàn đựng đá để đi lối tắt.

Phải thay đổi cách quản lý

Bên cạnh các cơ sở sản xuất nước đá tinh khiết đã khẳng định được thương hiệu, Hà Nội còn xuất hiện nhiều cơ sở sản xuất nước đá thủ công, không đảm bảo VSATTP. Những năm trước, Thanh tra Sở Y tế kiểm tra đã phát hiện nhiều cơ sở sản xuất đá viên tinh khiết, đá cây vi phạm nghiêm trọng về VSATTP như làm đá bằng nước máy, chưa thanh lọc kỹ, khuôn đá bụi bặm, rêu xanh bám vào thành khuôn, nhà xưởng chật hẹp, để đá xuống nền đất cáu bẩn, gần khu vệ sinh… Những vi phạm này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng vì theo khuyến cáo của Bộ Y tế, nước đá không sạch là một nguồn lây bệnh vì nó chứa các loại vi khuẩn, vi sinh vật gây bệnh đường ruột như tả, lỵ, thương hàn…

Đóng gói đá viên tinh khiết ở cơ sở nước đá Tuyết Tuyết.

Có mặt tại cơ sở sản xuất nước đá cây, đá viên Tuyết Tuyết của HTX xây dựng An Dương, chúng tôi thấy tốc độ tiêu thụ nước đá ở đây đang bước vào vụ "nóng". Trung bình mỗi ngày cơ sở này sản xuất và đưa ra thị trường 100 tấn đá cây và 55 tấn đá viên tinh khiết. Nước đá Tuyết Tuyết được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP nhưng do nhà xưởng còn hẹp nên vẫn sản xuất nửa tự động, nửa thủ công.

Ông Lê Ngọc An, điều hành cơ sở sản xuất nước đá Tuyết Tuyết cho biết: "Tuyết Tuyết là nhãn hiệu độc quyền về chất lượng, khách hàng của chúng tôi là các đại lý, khách sạn, nhà hàng…". Đặt vấn đề quản lý sản phẩm khi lưu thông trên thị trường, ông An thừa nhận: "Để quản lý nước đá của Tuyết Tuyết ở ngoài thị trường là rất khó. Đá tinh khiết đóng gói bằng túi nilon, có mã số, mã vạch. Nếu người bán mà bóc tem, trà trộn đá bẩn vào thì họ phải chịu trách nhiệm".

Ông Nguyễn Việt Cường, Chánh Thanh tra Sở Y tế Hà Nội cho hay, trên địa bàn thành phố có khoảng 30 cơ sở sản xuất nước đá tinh khiết được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP. Tuy nhiên, không phải những cơ sở được cấp giấy chứng nhận là đã tuyệt đối an toàn, vẫn có những cơ sở qua kiểm tra phát hiện vi phạm như công nhân không mặc đồng phục, không đeo găng tay khi sản xuất; nhà xưởng, chu trình sản xuất vẫn chưa đảm bảo đầy đủ các tiêu chí theo quy định… Theo ông Cường, ngành Y tế thường xuyên kiểm tra những cơ sở này, nếu quá trình sản xuất mà vi phạm thì vẫn bị xử lý theo quy định.

Bắt đầu từ ngày 24/5, Sở Y tế Hà Nội sẽ tiến hành kiểm tra các cơ sở sản xuất bia, nước giải khát, nước đá… và xử lý nghiêm trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, hiện Sở Y tế Hà Nội mới chỉ đặt ra mục tiêu siết chặt quản lý chất lượng VSATTP tại nơi sản xuất mà không kiểm tra sản phẩm này khi đã xuất xưởng. Nước đá đang bị thả nổi khi lưu thông trên thị trường. Các cơ quan quản lý cần thay đổi cách thức kiểm tra, xử lý đối với mặt hàng này để bảo vệ sức khỏe cho người tiêu dùng.