Phú Yên: Rút ruột công trình kè Bạch Đằng, 11 người bị khởi tố

Tách ra từ tỉnh Phú Khánh, ngày 1/7/1989, cơ sở hạ tầng của tỉnh Phú Yên còn rất nghèo nàn, nên nhu cầu đầu tư xây dựng các công trình trọng điểm luôn là vấn đề cấp thiết đặt ra suốt 17 năm qua. Tuy nhiên, do buông lỏng quản lý đầu tư xây dựng nên thực tế đã có không ít công trình kém chất lượng, thậm chí bị "rút ruột" vật tư. Nổi cộm nhất trong số đó là Công trình kè Bạch Đằng chống ngập lụt ở TP Tuy Hòa đang được dư luận địa phương đặc biệt quan tâm.

Trong số 11 bị can đã vào vòng tố tụng hình sự vì liên quan trực tiếp đến vụ “rút ruột” công trình kè Bạch Đằng, có 6 người đã phải vào trại tạm giam. Mặc dù các điều tra viên Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Yên đã tổ chức khám xét, xác minh thu thập rất nhiều chứng cứ, tài liệu, đồng thời cẩn trọng kiểm chứng, đối chiếu từng mẫu tài liệu có liên quan để kết tội, nhưng hầu hết các bị can đều kêu oan!

Cho tới khi 11m bờ kè nằm trong gói thầu số 4 thuộc công trình này bất ngờ sụp đổ xuống dòng sông Ba vào đêm 31/5/2006 và một số trụ bêtông bị gãy, gây hư hỏng hai con tàu đánh cá mang số hiệu PY 90370 và PY 90928 đang neo đậu gần đó, thì các bị can trong vụ án “Tham ô tài sản”, “Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng tài sản Nhà nước” nêu trên mới thật sự lo ngại.

Lật lại hồ sơ vụ việc, vào năm 2001, tỉnh Phú Yên lập dự án xây dựng kè Bạch Đằng – một công trình trọng điểm ở TP Tuy Hòa, không chỉ phòng chống lũ lụt phía tả ngạn hạ lưu sông Chùa mà còn hình thành một tuyến giao thông đường Bạch Đằng, tạo ra nét mới trong quy hoạch tổng quan đô thị.

Công trình này có chiều dài 3.200m, tổng dự toán đầu tư được phê duyệt 52 tỉ đồng, do Ban Quản lý (BQL) dự án thủy lợi thuộc Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NN & PTNT) Phú Yên làm chủ đầu tư. Xí nghiệp Xây lắp số 4, Công ty Cơ khí xây dựng và lắp máy, điện, nước (COMAEL) thuộc Tổng Công ty Cơ khí xây dựng Hà Nội là doanh nghiệp trực tiếp đảm nhận xây lắp gói thầu số 4, có tổng giá trị 20,7 tỉ đồng theo hợp đồng giao thầu ký kết vào ngày 15/4/2002. Công ty Tư vấn Chuyển giao công nghệ thuộc Trường đại học Thủy lợi Hà Nội là đơn vị tư vấn thiết kế và giám sát thi công công trình.

Rất tiếc quá trình thi công, gói thầu số 4 không chỉ diễn ra ì ạch, mà còn phát sinh rất nhiều dấu hiệu bất minh. Và sau một thời gian kiên trì truy bám, các trinh sát Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT& CV Công an tỉnh Phú Yên đã phát hiện một số cán bộ điều hành, giám sát và thi công gói thầu này câu kết tham ô tài sản bằng thủ đoạn “rút ruột” vật tư trong 1.140 cọc neo, dầm neo. Rõ nét nhất là các cọc bêtông đã bị thay đổi cốt sắt từ sắt đường kính từ 22 xuống còn 20. Cọc bêtông neo giảm số lượng sắt từ 12 cây còn 8 cây và giảm từ sắt phi 22 xuống 20; dầm neo giảm từ phi 20 xuống 18.

Để đối phó với Cơ quan điều tra, giám sát thi công Tăng Văn Đạo, tư vấn thiết kế Mai Trọng Oánh và cán bộ BQL dự án thủy lợi Phú Yên Nguyễn Hữu Thuận đã phù phép “vẽ” ra ba biên bản xử lý kỹ thuật có nội dung thay đổi tiết diện bêtông cọc neo từ 40x30 cm xuống 30x25 cm, đồng thời thay đổi đường kính, số lượng sắt cho “phù hợp” với thực tế đã thi công... bát nháo. Tuy nhiên, biên bản xử lý kỹ thuật đó chỉ có chữ ký của các bên dàn dựng, và không được cơ quan thẩm quyền phê duyệt.

Sau một cuộc kiểm tra thực tế tại hiện trường, Cơ quan CSĐT Công an Phú Yên đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự. Cho đến nay đã khởi tố 11 bị can, đồng thời lần lượt thi hành lệnh bắt tạm giam 6 bị can, gồm: Lê Thanh Sơn, Phó giám đốc Xí nghiệp Xây lắp số 4 - COMAEL; Nguyễn Hữu Thuận, 39 tuổi cán bộ BQL dự án thủy lợi Phú Yên, trú ở tổ 7, khu phố Nguyễn Thái Học, phường 7, TP Tuy Hòa; Mai Trọng Oánh, 37 tuổi trú ở 175 Tây Sơn, quận Đống Đa, TP Hà Nội, Giám đốc Chi nhánh Công ty Tư vấn chuyển giao công nghệ thuộc Trường đại học Thủy lợi Hà Nội; Trần Yên Khánh, 40 tuổi trú ở 20/H17 Phan Văn Trường, phường Dịch Vọng Hậu, quận Cầu Giấy (TP Hà Nội) - một đối tượng sử dụng bằng Đại học Thủy lợi giả và trực tiếp cầm 2 tỉ đồng để lót tay cho cán bộ ở BQL dự án thủy lợi Phú Yên và một số cán bộ trong cơ quan tư pháp để Xí nghiệp Xây lắp số 4 thuộc COMAEL “trúng thầu” gói thầu số 4 công trình kè Bạch Đằng.

17h ngày 29/5/2006, hai tổ công tác của Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Yên đã đồng loạt thi hành lệnh bắt tạm giam và khám xét chỗ ở đối với bị can Lê Mao, 63 tuổi nguyên Phó giám đốc Sở NN & PTNT kiêm Trưởng BQL dự án thủy lợi Phú Yên, hiện trú tại 233 Nguyễn Huệ, phường 5 và Phó trưởng ban Nguyễn Khánh Tho, 36 tuổi trú ở 329 Trường Chinh, phường 7, TP Tuy Hòa. Cả hai bị can bị khởi tố về tội “Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng tài sản Nhà nước” từ giữa tháng 11/2005.

Trước khi bị bắt tạm giam, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Yên đã tống đạt quyết định khởi tố bổ sung đối với hai bị can này về tội “Tham ô tài sản”. Mặc dù lệnh bắt, khám xét đã được Viện KSND tỉnh Phú Yên phê chuẩn, nhưng khi các điều tra viên thực thi nhiệm vụ, bị can Lê Mao cố tình dây dưa bằng cách lật giở Bộ luật Tố tụng hình sự, dò tìm các điều luật liên quan để “lý sự”... cho rằng mình bị bắt oan! Chính vì vậy khoảng 20 giờ cùng ngày, Lê Mao mới bị dẫn giải ra xe đưa về trại tạm giam.

Trở lại vụ sụp đổ một đoạn kè Bạch Đằng vào đêm 31/5/2006, một số người dân ở gần đó đã kể lại rằng, về đêm nhiều người thường tập trung ra phía bờ kè để hóng mát, nhưng rất may là thời điểm xảy ra sự cố nhằm vào dịp tết Đoan Ngọ (5/5 Âm lịch), bà con trong khu phố đã đi chơi ở nơi khác, nên hậu quả thiệt hại về người không xảy ra.

Đáng lo ngại là đoạn kè kế tiếp cũng trong tình trạng lung lay, khó thoát khỏi nguy cơ sụp đổ khi thủy triều dâng cao. Sau khi vụ “rút ruột” công trình bị phát hiện, UBND tỉnh và BQL dự án thủy lợi Phú Yên đã yêu cầu nhà thầu thi công phải tiếp tục tập trung hoàn tất những hạng mục còn lại của gói thầu số 4 trước ngày 14/4/2006. Nhưng trên thực tế  đến trước thời điểm đoạn kè sụp đổ, thì đơn vị thi công chỉ mới vượt qua nổi ngưỡng cửa 25% “khoản nợ” phải xây lắp tiếp tục.

Trong cuộc họp khẩn cấp sáng 1/6, Phó chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên Nguyễn Bá Lộc đã phải thốt lên: “Chỗ này bị sạt lở, thì chỗ khác cũng có khả năng sạt lở”. Chính vì lẽ đó, nên ông Lộc đã chỉ đạo Sở NN & PTNT Phú Yên tiến hành kiểm tra toàn bộ gói thầu số 4, công trình kè Bạch Đằng để gia cố kịp thời những nơi có khả năng gây ra sạt lở tiếp, đồng thời xây dựng các cọc neo tàu cách bờ ít nhất 1,5m để ngư dân có điểm tựa neo đậu tàu thuyền tạm thời trong khi chờ xây dựng các trụ neo trên bờ kè theo thiết kế đã được phê duyệt.

Mới đây Ban thường vụ Tỉnh ủy Phú Yên đã chỉ đạo Ủy ban Kiểm tra tỉnh ủy chuyển hồ sơ liên quan đến Dự án chỉnh trị cửa Đà Nông có tổng dự toán 41,6 tỉ đồng cho Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Yên làm rõ những dấu hiệu sai phạm nghiêm trọng trong khảo sát thiết kế và thi công, dẫn đến tình trạng công trình chống lũ chỉ mới qua một mùa lũ đầu tiên, toàn bộ kè bờ biển bảo vệ chân đập, chắn sóng, chắn cát bị sạt lở hoàn toàn. Người trực tiếp đảm trách điều hành dự án này cũng chính là Lê Mao và Nguyễn Khánh Tho.

Dư luận ở Phú Yên mong chờ các cơ quan tiến hành tố tụng kiên quyết đấu tranh làm rõ và xử lý nghiêm minh những kẻ lạm dụng chức quyền để “rút ruột” những công trình trọng điểm, thu lợi cá nhân, làm nghèo vùng quê vốn đã nghèo