Số phận bi đát của loài beo lửa
Dù được Sách đỏ Việt Nam nghiêm cấm mọi hành vi săn bắn, mua bán nhưng ngày lại ngày beo lửa vẫn bị cánh phường săn trục xuất ra khỏi rừng rồi bí mật tập kết về các thành phố lớn, đặc biệt là tại TP HCM, trung tâm kinh tế năng động và cũng là “hố đen” tiêu thụ thịt rừng lớn nhất nước.
Công khai giao dịch hàng quốc cấm
Từ lâu chúng tôi ghi nhận nhiều thông tin trên tuyến đường Xuyên Á, đoạn từ cầu Tham Lương (Tân Bình) kéo dài đến ngã tư Trung Chánh (quận 12) thường xuất hiện những nhóm người chào bán công khai những con beo đá với màu da vàng rực như ánh mặt trời.
Phục mãi rồi chúng tôi cũng có dịp tiếp cận với đám tiểu thương chuyên kinh doanh đồ rừng kia. Giữa trưa, đang vào giờ tan sở đông kịt người xe nên sự hiện diện của những con beo lửa nhồi bông do đám con buôn giăng bẫy thu hút rất nhiều ánh nhìn của ông đi qua, bà đi lại. Nhiều khách đi đường dừng xe thăm hỏi. "Beo đá chính tông được tuyển ở rừng Mã Đà (tỉnh Đồng Nai) đấy" - người phụ nữ trả lời: "Con nhỏ chín trăm (900.000 đồng), con lớn cứ nhân đôi mà làm tới".
 |
|
Bày bán beo lửa giữa thanh thiên bạch nhật. |
"Có hàng tươi sống không chị Hai?" - một ông khách chạy con SH đen tuyền, hất hàm hỏi: "Nếu có, cho biết giá cả luôn để đằng này biết đường tính tiếp".
Đoán đây là mối sộp nên người đàn ông nãy giờ đứng nép mình bên trụ điện quan sát tiến tới giọng xăng xái: "Ông anh muốn bao nhiêu có bấy nhiêu. Tùy lớn bé mà mỗi con có giá từ năm đến mười lăm chai (5-15 triệu đồng). Giống beo lửa này rất tinh ranh, ông anh muốn có hàng tươi sống phải đặt trước em mới phục vụ được".
Sau một hồi ghé tai to nhỏ và lưu số điện thoại của nhau, ông khách móc ví rút sấp tiền trao tay người đàn bà để đổi lấy quyền sở hữu 2 con beo lửa nhồi bông. Khi ông này lăn bánh cùng món hàng độc, người đàn bà xoay người với tay lên chiếc cần xé nép sau cây trụ điện lôi xuống 2 con beo nhồi bông khác bày ra vỉa hè. Kẻ lại người qua tiếp tục dừng xe xem hỏi tới tấp.
Chỉ trong khoảng 1h quan sát, chúng tôi ghi nhận có đến 5 con thú móng vuốt được những người đàn ông chạy xe tay ga đắt tiền "tuyển đi". Còn nhớ trước khi rồ máy, ông khách chạy con SH, giọng hào hứng nói rõ lý do mình tuyển 2 con beo lửa nhồi bông: "Năm nay là năm con hổ nên nếu có bất kỳ món đồ nào của chúa sơn lâm trong tư gia như nanh, móng, bộ da, cái pín… thì công việc làm ăn của mình sẽ được hanh thông, sức khỏe trượng vượng. Ngặt nỗi hổ bây giờ hiếm quá nên mình đành chơi mấy anh em gần họ với nó thôi".
Qua trao đổi, chúng tôi được người phụ nữ mách nước trong bối cảnh cọp ngày càng hiếm, nhiều người đã chọn giải pháp săn lùng beo đá đặng "ninh cao".
Bà này phân tích: "Muốn có cao hổ, người ta phải tốn ít nhất nửa tỷ bạc để tuyển một "ông ba mươi" về ninh nhừ. Nhưng chỉ cần có 5 con beo lửa, mỗi con giá cao lắm cũng chỉ hai chục chai (20 triệu đồng) là đã có thể cho ra mẻ cao chất lượng không kém gì cao hổ cốt. Bởi vậy nên ngoài cái vụ tuyển beo lửa nhồi bông về trưng bày trong tư gia, bá tánh còn tuyển hàng tươi sống về luyện linh dược".
Nguy cơ tuyệt diệt
Trong tự nhiên, beo lửa được ghi nhận có phạm vi phân bố rộng ở các tỉnh miền núi từ Bắc đến
 |
| Trong tự nhiên số lượng beo lửa ngày càng hiếm do nạn săn bắt bừa bãi và phá rừng. |
Tuy phạm vi phân bố rộng nhưng theo các nhà sinh học, số phận của loài thú móng vuốt này rất bi thương. Trong tự nhiên số lượng beo lửa ngày càng hiếm do nạn săn bắt bừa bãi và phá rừng. Chính bộ da lông tuyệt đẹp và cốt thịt được đồn thổi có giá trị dược liệu cao đã đẩy đưa số phận của loài beo lửa lâm vào vòng bi kịch.
Sách đỏ Việt Nam liệt beo lửa vào nhóm động vật có mức độ đe dọa bậc E (đang bị đe dọa tuyệt chủng) và đề xuất phương pháp bảo vệ "Tuyệt đối cấm săn bắt, buôn bán dưới bất kỳ hình thức nào" nhưng những điều ấy không giúp chúng thoát khỏi vòng xoáy tuyệt diệt ngày một đến gần.
|
Theo Sách đỏ Việt Nam, người Thái gọi những con beo lửa mà người ta bày bán, giao dịch trên là "tu xưa pon", người Tày gọi "tu phay", người Dao gọi "tu bển". Thuộc họ mèo, có kích cỡ trung bình trong họ mèo với chiều dài thân từ 840 - 920mm, dài đuôi từ 450 - 560mm, beo lửa sống trong nhiều kiểu rừng gồm rừng già, rừng tái sinh, trảng cây bụi cạnh rừng trên núi đất và núi đá (có lẽ vì đặc tính sinh học này mà cánh con buôn gọi chúng là beo đá).Cảnh quan ưa thích của beo lửa là rừng nhiều tầng, có tầng thấp phát triển, mặt đất có nhiều đá nổi. Beo lửa không có chỗ ở cố định, lâu dài, chúng sống đơn độc, làm tổ ở các gốc cây, hốc đá. |