Tàu hàng bị lưu giữ ở cảng nước ngoài: Vì đâu nên nỗi?
Bị giữ tàu từ những nguyên nhân đơn giản
Có thể nói, năm 2010 và 6 tháng đầu của năm 2011 là thời điểm hết sức "xui xẻo" của ngành vận tải biển Hải Phòng khi có nhiều tàu bị giữ tại nước ngoài. Trước hết, phải kể đến Công ty Vận tải biển Quang Trường (quận Dương Kinh) bị giữ tàu lại
Đáng nói, toàn bộ các tàu ở Hải Phòng bị phía đối tác lưu giữ đều liên quan đến vấn đề tài chính, trong đó vụ việc của Công ty TNHH Phúc Hải là rõ nhất. Theo đại diện Ngân hàng Ngoại thương (Chi nhánh Hải Phòng), tàu Phúc Hải SUN bị giữ do công ty này nợ tiền đặt cọc của đối tác mua tàu Phúc Hải MOON. Theo đó, đối tác mua tàu là Công ty Trade Venture Invesment LTD (đảo Virgin- Anh) đã ký hợp đồng mua tàu và đặt cọc cho Công ty TNHH Phúc Hải hơn 600.000 USD. Tuy nhiên, khi đang trên đường từ Ấn Độ về để giao tàu thì qua
Không lấy được tàu cũng như tiền đặt cọc, Trade Venture đã khởi kiện Công ty TNHH Phúc Hải và đề nghị tòa Thượng thẩm tại Lagos (Nigieria) bắt giữ tàu Phúc Hải SUN với mục đích phong tỏa tài sản. Và thế là, trong khi chở 43.000 tấn xi măng từ Trung Quốc cập cảng Lagos ngày 15/1/2010, tàu Phúc Hải SUN đã không thể quay trở về và 27 thuyền viên (24 người Việt Nam và 3 người Myanmar) phải ở lại tàu và mắc kẹt tại đây...
Giám đốc Công ty TNHH Phúc Hải, ông Đỗ Xuân Chiến phân trần, ngoài số nợ hơn 4 triệu USD với Ngân hàng Ngoại thương, công ty còn phải vay số vốn tương đối lớn ở ngoài để duy trì hoạt động. Nhưng cho đến nay, sức cùng lực kiệt, công ty không đủ khả năng để chi trả cho các thuyền viên trên tàu cũng như theo đuổi vụ kiện với Trade Venture.
Được biết, nếu tính số lượng thuyền viên của Công ty TNHH Phúc Hải hiện đang ở nước ngoài theo tàu là 36 người, trong đó 27 người ở tàu SUN và 9 người ở tàu MOON. Phương án đưa các thuyền viên người Việt Nam trên 2 con tàu này về nước theo ông Bùi Quốc Thành, Phó Cục trưởng Cục Lãnh sự, kiêm Giám đốc Quỹ bảo hộ công dân (Bộ Ngoại giao) có thể "chỉ trong thời gian ngắn".
Hơn nữa, thành phố Hải Phòng cũng rất quan tâm đến trường hợp của các thuyền viên đang ở nước ngoài. Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng, ông Đan Đức Hiệp đã chỉ đạo các ngành liên quan chuẩn bị sẵn sàng phương án đưa các thuyền viên về nước, không để thuyền viên phải chịu đói khổ tại xứ người. Tuy nhiên, thời điểm là bao giờ trong khi năng lực tài chính của Công ty TNHH Phúc Hải rất hạn chế.
 |
|
Các thuyền viên Phúc Hải 05 trong thời gian tàu bị lưu giữ tại |
Tăng cường quản lý và nâng cao hiểu biết luật pháp nước ngoài
Theo Cảng vụ Hải Phòng trước khi tàu chuẩn bị xuất bến, Cảng vụ tiến hành kiểm tra các điều kiện, nếu thấy đủ, mới đồng ý. Tuy nhiên, có những tàu lênh đênh trên biển từ 1-2 năm, các điều kiện bảo đảm đã giảm bớt, khi cập vào cảng của các quốc gia có yêu cầu cao, thường bị giữ, thậm chí bị phạt nặng.
Giải quyết vấn đề này, rõ ràng là cần phải tăng cường quản lý tốt phương tiện trong thời gian hành trình. Thuyền trưởng- người có quyền cao nhất trên tàu sẽ quyết định có sửa chữa, vệ sinh cho tàu hay không. Do vậy, ngoài trình độ về hàng hải, quản lý phương tiện, các thuyền trưởng tàu viễn dương luôn đòi hỏi rất cao hiểu biết về luật pháp cũng như các quy định về hàng hải quốc tế nói chung, đặc biệt là của quốc gia tàu sẽ cập cảng.
Một thực tế đáng buồn là rất ít doanh nghiệp vận tải biển ở Hải Phòng có chuyên gia tư vấn về pháp lý. Đây là một thiếu sót lớn khi doanh nghiệp có tàu thường xuyên đi nước ngoài. Nhiều chủ tàu cho rằng, cứ tuân thủ các điều kiện về hàng hải quốc tế là xong, thế nhưng khi đến với mỗi nước, luật pháp của họ quy định những yêu cầu khác nhau, lúc đó mới thấm thía cảnh thuyền viên sống vất vả nơi "đất khách, quê người". Tư vấn pháp luật cho tàu đi nước ngoài đã có nhiều văn phòng luật sư ở Hải Phòng sẵn sàng đảm nhiệm.
Tuy nhiên, một số văn phòng cho biết, hầu như không có doanh nghiệp nào tìm đến nhờ tư vấn pháp lý trước khi có tàu rời cảng. Nếu có, chủ yếu nhờ tư vấn để "đối phó" khi sự đã rồi! Đó là chưa kể, với thuyền viên, doanh nghiệp cũng chưa thực sự chăm lo cho cuộc sống của họ. Một điều rất dễ hiểu nhưng không dễ thực hiện, đó là, giải quyết hài hòa mối quan hệ kinh tế, tinh thần giữa doanh nghiệp và thuyền viên sẽ giúp cho doanh nghiệp vững mạnh thêm và có những con người gắn bó lâu dài với tàu, với biển.
Một vấn đề khác là những rắc rối về tài chính giữa chủ tàu - bên thuê - chủ hàng không được giải quyết ổn thỏa sẽ luôn dẫn đến những trường hợp tranh chấp mà việc giữ tàu là phương án đầu tiên. Như vậy, doanh nghiệp bị giữ tàu không chỉ thiệt hại nặng nề về kinh tế, gây khó khăn vất vả đối với các thuyền viên theo tàu mà còn ảnh hưởng lớn đến hình ảnh của ngành vận tải biển Việt
Trường hợp tàu Global (Vinalines) bị giữ và phạt nặng tại Trung Quốc là ví dụ. Cũng vì rắc rối tài chính mà Vinalines đã bị Trung Quốc yêu cầu bồi thường cho chủ hàng 800.000 USD. (Trước đó, chủ hàng yêu cầu Vinalines bồi thường 1,8 triệu USD). Và nữa, việc tàu Việt