Tây Nguyên: Những nhà máy gây ô nhiễm nặng
Nhà máy này được Vedan mua lại từ tháng 11/2005 với những cam kết xử lý ô nhiễm theo báo cáo phê duyệt, tuy nhiên từ đó đến nay, hàng ngàn hộ dân sống ven khu vực này luôn kêu cứu khắp nơi. Tháng 4/2008, Cục Bảo vệ môi trường đã tiến hành thanh tra tình hình ô nhiễm tại Nhà máy Tinh bột sắn của Công ty TNHH Veyu.
Theo kết luận của Đoàn kiểm tra, chất thải phát sinh trong quá trình hoạt động của nhà máy này gồm khối lượng nước thải là 450m3/ngày phát sinh từ quá trình sản xuất, tuy được xử lý bằng bể lắng cặn, thu hồi protein, sau đó xả vào sông Ba, nhưng không ít chất cặn bã đã rò rỉ ra môi trường xung quanh. Quá trình hoạt động nhà máy này cũng chưa được cấp phép khai thác, sử dụng nguồn nước mặt và xả nước thải vào nguồn tiếp nhận theo quy định...
Nhà máy Đường An Khê, thuộc Công ty CP Đường Quảng Ngãi, đóng ở địa bàn xã Thành An, thị xã An Khê, bắt đầu đi vào hoạt động từ năm 2001 đến nay với công suất 2.000 tấn mía cây/ngày. Tuy nhiên, quá trình hoạt động đã không đảm bảo các quy định về bảo vệ môi trường, gây ảnh hưởng đến cuộc sống xung quanh.
Theo Kết luận của Cục Bảo vệ môi trường, quá trình kiểm tra tại Nhà máy Đường An Khê đã phát hiện khối lượng nước thải 40.138m3/ngày nhưng nước ô nhiễm phải xử lý 1.344m3/ngày không đảm bảo.
Trong đó hệ thống xử lý chưa đảm bảo, tại các hồ chứa xử lý không lót đáy nên nước thải độc hại thấm tự nhiên ra bên ngoài và xuống những mạch nước ngầm. Hệ thống xử lý nước thải nhà máy đang xây dựng không đúng với nội dung báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt.
Nhà máy đã kê khai và nộp phí bảo vệ môi trường nước thải năm 2007 nhưng chưa thực hiện các thủ tục đề nghị cấp phép khai thác sử dụng nguồn nước mặt và xả nước thải vào nguồn tiếp nhận theo quy định pháp luật.
Qua lấy mẫu không khí xung quanh tại vị trí cách ống khói 150m kiểm định cho thấy có một thông số vượt tiêu chuẩn cho phép. Mẫu nước thải kiểm tra tại hồ chứa có 2 thông số vượt tiêu chuẩn cho phép…
Tương tự, Nhà máy Ván ép thuộc Công ty MDF Gia Lai cũng xả nước thải xuống sông Ba gây ô nhiễm nghiêm trọng môi trường sinh thái, ảnh hưởng cuộc sống người dân xung quanh. Nhiều lần các đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai tiếp xúc cử tri với người dân khu vực kiến nghị, nhưng đến nay vẫn chưa được xử lý dứt điểm.
Cũng tại Nhà máy Xi măng Ia Ly (Chư Păh, Gia Lai), hàng trăm hộ dân sống xung quanh kêu cứu vì tình trạng ô nhiễm khói bụi xả ra mỗi khi nhà máy hoạt động. Mùi hôi kèm khói bụi ngút cao trùm lên những ngôi nhà, tài sản hoa màu người dân xung quanh một cách kinh hoàng.
Tại địa bàn vùng đất giáp ranh Ea H'leo, Đắk Lắk với Chư Sê, Gia Lai tồn tại Nhà máy Tinh bột mì Thành Vũ gây ô nhiễm môi trường khiến hàng trăm hộ dân ở hai bên con suối Ea H'leo vô cùng bức xúc. Nhiều lần người dân sống trong vùng bị ô nhiễm gửi đơn khiếu nại, nhưng đến nay vẫn chưa giải quyết xong…
Phạt như trò đùa
Theo Sở Tài nguyên & Môi trường (TN&MT) Gia Lai, từ khi hoạt động đến nay, Nhà máy Tinh bột sắn An Khê của Công ty TNHH Veyu đã nhiều lần bị xử phạt hành chính. Lần xử phạt nặng nhất là 40 triệu đồng.
Giữa năm 2008, theo kết luận sai phạm của Đoàn kiểm tra Chi cục Bảo vệ môi trường khu vực Tây Nguyên, Sở TN&MT Gia Lai đã ra quyết định xử phạt Công ty TNHH Veyu 13 triệu đồng.
Tương tự, Nhà máy Đường An Khê và Nhà máy Chế biến ván ép An Khê, thuộc Công ty MDF cũng xả nước thải chưa được xử lý triệt để ra sông Ba và vừa bị Thanh tra Sở TN&MT Gia Lai đã xử phạt mỗi công ty 11 triệu đồng.
Còn Nhà máy Tinh bột mì Thành Vũ (Ea Hleo, Đắk Lắk) tuy cũng đã có hệ thống xử lý nước thải ban đầu được phê duyệt nhưng vẫn chưa đảm bảo tiêu chuẩn nên còn ô nhiễm nghiêm trọng. Năm 2007, phía
Ngoài việc xử lý hành chính các sai phạm trên, Đoàn kiểm tra Cục Bảo vệ môi trường còn đề nghị Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh lập hồ sơ đề nghị đưa các nhà máy vào danh mục cơ sở gây ô nhiễm môi trường cần phải xử lý.
Sở TN&MT các tỉnh yêu cầu các nhà máy chấm dứt ngay các vi phạm, thực hiện nghiêm các nội dung trong báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt, xúc tiến nhanh việc cải tạo hệ thống xử lý các nguồn thải theo quy định… Tuy nhiên, thực tế vẫn giống như chuyện "đàn gảy tai trâu"