Tình trạng khai thác quặng Mangan ở Hà Tĩnh

Người dân và đầu nậu mạnh ai nấy đào!

Theo con số báo cáo của UBND tỉnh Hà Tĩnh, từ giữa năm 2007 đến nay, nạn khai thác và buôn bán vận chuyển quặng Man gan, quặng sắt diễn ra hết sức phức tạp.

Để tìm hiểu về vấn đề này, chúng tôi đã có nhiều cuộc xâm nhập địa bàn các huyện Can Lộc, Đức Thọ, Lộc Hà, Nghi Xuân… (Hà Tĩnh) là những địa phương diễn ra tình trạng các đầu nậu rầm rộ tổ chức khai thác quặng một cách trái phép.

Xã Đức An (Đức Thọ) là một trong những địa phương có trữ lượng quặng man gan lớn. Toàn bộ khu vực quặng đã được UBND tỉnh Hà Tĩnh cấp phép khai thác cho Tổng Công ty Khoáng sản Thương mại Hà Tĩnh. Thế nhưng từ nhiều năm nay tình trạng khai thác chui, khai thác trộm ở đây diễn ra khá phổ biến.

Thời gian gần đây, rất nhiều người và phương tiện từ nơi khác đến phối hợp với dân địa phương tiến hành đào bới quặng công khai, đặc biệt là bọn đầu nậu mua lại vườn tạp rồi tiến hành đào bới quặng với nhiều thủ đoạn như san ủi, đào hồ, cải tạo vườn tạp nhưng thực chất là đào lấy quặng chở đi bán.

Còn tại xã Tân Lộc (Lộc Hà) các đầu nậu sẵn sàng chi những khoản tiền lớn để người dân bất chấp luật pháp khai thác quặng bán cho bọn chúng. Tại đây, người dân ngang nhiên mở đường giữa lòng Khe Hao, đưa máy xúc, xe ôtô có trọng tải lớn tiến hành đào bới cả ngày lẫn đêm.

Theo con số chúng tôi thu thập được, số diện tích bị đào bới lên tới gần 2.000m² với lượng quặng nguyên khai thất thoát lên đến 3.000m³, khi nước hồ Khe Hao dâng cao, người dân huy động hàng chục chiếc thuyền để vận chuyển quặng ra ngoài. Không chỉ có vậy tại địa bàn xã Cương Gián (Nghi Xuân) người dân còn mở thêm một con đường dài khoảng 4km từ cửa rừng vào khu vực có quặng, ngang nhiên chặn suối để lấy nước rửa quặng.

Chỉ trong vòng 4 tháng đã có khoảng 1.000m² diện tích bị đào bới với hơn 1.000m³ quặng man gan được chở đi. Từ đầu năm trở lại đây tại Núi Bụt có hàng trăm người dân đã lên đây cắm trại đào bới ngang nhiên khiến dãy núi này nham nhở, lở loét.

Ông Nguyễn Hữu L., ở xã Phú Lộc (Can Lộc) cho chúng tôi biết : Mỗi ngày bình quân có từ 4 - 5 xe ôtô vận chuyển quặng man gan ra khỏi địa bàn. Số quặng trái phép được khai thác là… 50 tấn/ ngày. Những người dân tự khai thác rồi bán cho đầu nậu mỗi tấn chỉ được 100 đến 300.000 đồng, trong khi đó giá bán tại Vinh cao gấp 4-5 lần.

Được biết, Sau khi khai thác được quặng, chúng tuồn ra tập kết tại Núi Quyết thuộc phường Bến Thủy, TP Vinh (Nghệ An) để đưa đi tiêu thụ. Nói về thực trạng này, một vị trong Ban giám đốc Công ty cổ phần Khoáng sản man gan chua chát: Giai đoạn "nước sôi lửa bỏng" nhất, chúng tôi trao đổi với Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Can Lộc để phối hợp tìm biện pháp giải quyết nhưng lại nhận được câu trả lời: Chúng tôi không cho rằng đó là trách nhiệm của huyện(!?).

Khi được hỏi, về tình trạng khai thác quặng man gan trái phép trên địa bàn, đơn vị đã phối hợp các lực lượng trên địa bàn tham mưu cho UBND huyện giải quyết vấn đề này như thế nào?

Ông Nguyễn Văn Lâm - Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Can Lộc tỏ ra khá bất ngờ và bối rối, một lúc sau mới đưa cho chúng tôi xem công văn… xác minh những vấn đề về khai thác quặng man gan trên địa bàn thời gian qua mà báo chí đã phản ánh.--PageBreak--

Rất cần những biện pháp mạnh

Từ đầu tháng 3/2008 lại nay, tại khu vực phía Nam bờ Sông Lam, thuộc địa bàn xã Xuân An (Nghi Xuân) có một tổ chức không rõ lai lịch đứng ra thu mua, tuyển quặng. Theo ước tính của chúng tôi, số quặng mà họ mua được lên tới hàng nghìn mét khối, rồi thực hiện công việc tuyển quặng, còn toàn bộ bùn đất đổ thẳng xuống dòng sông Lam.

Trao đổi với chúng tôi, Trung tá Trần Anh Tú - Đội trưởng Đội CSĐT tội phạm về TTQLKT và CV, Công an huyện Can Lộc cho biết: Trước tình trạng khai thác, vận chuyển quặng man gan trái phép ra khỏi địa bàn ở các xã: Phú Lộc, Gia Hanh, Thường Nga (Can Lộc), lực lượng Công an huyện đã phối hợp chặt chẽ với Công ty cổ phần Khoáng sản man gan kiểm soát chặt chẽ vận chuyển trái phép quặng ra khỏi địa bàn.

Tính đến nay, lực lượng chức năng đã tiến hành bắt giữ 8 xe ôtô chở quặng. Điển hình, 22h giờ 15/11/2008, tổ công tác phát hiện, bắt giữ xe ôtô mang biển kiểm soát 37N-9106 do Đặng Việt Đức, trú ở xã Vĩnh Lộc (Can Lộc) điều khiển, trên xe chở 10 tấn quặng man gan…

Tuy nhiên, bọn đầu nậu "săn quặng" với thủ đoạn đối phó các lực lượng chức năng bằng cách chỉ cho xe chạy vào đêm khuya, dùng "vệ tinh" đi trước làm nhiệm vụ tiền trạm; mặt khác từ mỏ quặng có nhiều con đường ra thẳng đường 15A nên khi phát hiện "không an toàn" là các tài xế quay đầu xe về vị trí ban đầu đổ quặng xuống -  Đội trưởng Trần Anh Tú lý giải về con số "khiêm tốn" mà lực lượng Công an bắt giữ so với lượng quặng được vận chuyển ra khỏi địa bàn.

 UBND tỉnh Hà Tĩnh đã nhiều lần gửi công văn yêu cầu Sở Tài nguyên - Môi trường, Công an tỉnh và chính quyền các địa phương phối hợp với Tổng Công ty Khoáng sản thương mại Hà Tĩnh có biện pháp ngăn chặn. Các lực lượng cơ quan chức năng vào cuộc và đã thu giữ được hơn 100 tấn đất cát.

Tuy nhiên số lượng khoáng sản bị phát hiện, bắt giữ được chỉ là rất nhỏ so với thực tế. Khi nghe chúng tôi trao đổi về vấn đề này, ông Võ Kim Cự, Phó Chủ tịch UBND Tỉnh Hà Tĩnh cho biết quan điểm của mình: Đây là điều không thể chấp nhận được đối với bộ máy quản lý, do vậy trong thời gian tới UBND tỉnh sẽ chỉ đạo xử lý nghiêm tình trạng này. Nếu đâu đó hoặc địa phương nào có sự tiếp tay thì sẵn sàng kỷ luật triệt để cán bộ để xảy ra vi phạm - ông Phó Chủ tịch tỉnh nhấn mạnh.

Trong khi đó, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã chính thức giao cho Tổng Công ty Khoáng sản thương mại Hà Tĩnh lập kế hoạch khai thác trong nhiều năm qua. Chính quyền địa phương chịu trách nhiệm giám sát quản lý mọi hoạt động khai thác vận chuyển tài nguyên trên địa bàn.

Tuy nhiên, một lãnh đạo của xã Phú Lộc (Can Lộc) lại cho rằng: Địa bàn có quặng nằm cách xa trung tâm xã nên những lúc dân và người ngoài vào khai thác trộm xã không kiểm soát hết(?!).

Còn cơ quan chủ quản là Tổng Công ty Khoáng sản thương mại Hà Tĩnh dù "xót của" nhưng cho rằng vì nhiều lý do tế nhị trong mối quan hệ với địa phương nên đành "ngậm bồ hòn làm ngọt". Hậu quả để xảy ra nạn khai thác quặng trái phép rầm rộ trên địa bàn, tài nguyên quốc gia bị xâm hại nghiêm trọng