Xuất siêu qua Cửa khẩu quốc tế Móng Cái: Mừng và lo
Móng Cái là cửa khẩu quốc tế đường bộ lớn nhất Quảng Ninh cũng như khu vực miền Bắc. Trong nhiều năm qua, hoạt động giao thương rất sôi động với Trung Quốc được biết đến chủ yếu là nhập khẩu. Năm 2006, lần đầu tiên Móng Cái đạt được chỉ số đáng nể: cửa khẩu quốc tế duy nhất trong cả nước xuất siêu.
Cán cân kim ngạch đã thay đổi
Khác với nhiều cửa khẩu biên giới đường bộ khác, Móng Cái luôn sôi động bởi các hoạt động XNK tại các khu vực cửa khẩu Bắc Luân và Ka Long. Riêng trong năm 2006, hoạt động giao thương có chững lại do cả hai phía đều nghe ngóng, thăm dò, cân đối sự ảnh hưởng vì thuế suất thay đổi.
Tuy nhiên, sự trầm lắng chỉ mang tính giai đoạn, ngay sau đó lại trở lại. Đó là yếu tố căn bản để kết thúc nhiệm vụ năm, giá trị kim ngạch XNK tại Chi cục Hải quan Móng Cái đạt mức kỷ lục: 2 tỷ 110,7 triệu USD, bằng 129,3% so với năm ngoái. Trong đó, xuất khẩu đạt 908,6 triệu USD, bằng 106,8% so với cùng kỳ; nhập khẩu đạt 142,4 triệu USD, bằng 200% và tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, chuyển tải, kho ngoại quan đạt 987,7 triệu USD, bằng 153,4% so với cùng kỳ.
Xem xét những chỉ số tăng trưởng này đã cho thấy không cần gộp hình thức tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, ngoại quan thì cán cân kim ngạch đã nghiêng hẳn về phía xuất khẩu rất nhiều. Và nếu đối chiếu với kết quả chung của các cửa khẩu quốc tế khác trên phạm vi cả nước, Móng Cái là nơi duy nhất có được thành tích xuất siêu, điều mà ngành Thương mại bao lâu hằng mong đợi.
Xuất siêu mừng và lo
Để có được kết quả trên, trước hết là do nhu cầu giao thương của các doanh nghiệp từ hai phía tăng trưởng mạnh, ngoài ra còn có sự nỗ lực, cố gắng của các ngành thành viên gồm Hải quan, Biên phòng, các đơn vị kiểm dịch và Trạm Vận tải quá cảnh đường bộ Móng Cái.
Trong đó, Chi cục Hải quan Móng Cái đã áp dụng thành công quy trình quản lý hiện đại, đồng bộ. Đặc biệt là khâu cải cách thủ tục hành chính, tập trung vào khâu kiểm tra trong thông quan là chính. Nhờ đó, tốc độ lưu thông hàng hoá qua cửa khẩu được rút ngắn.
Theo Hải quan Móng Cái, các mặt hàng xuất khẩu trong năm chủ yếu vẫn là cao su, than đá, thuốc lá điếu, quặng sắt, nông sản, hải sản các loại… Trong đó, đáng kể nhất là mặt hàng cao su, quặng, than đá. Tuy nhiên, hàng hoá xuất khẩu đều thuộc nhóm hàng thô, nghĩa là chưa qua chế biến.
Riêng mặt hàng cao su, do giá cả cạnh tranh rất được các doanh nghiệp Trung Quốc ưa chuộng. Các mặt hàng nông sản, thủy sản qua chế biến trong nước dường như chỉ chiếm chỗ tượng trưng trong bản liệt kê chi tiết qua các tờ khai.
Một yếu tố khác, năm 2006, trong số 20.145 tờ khai thuộc 786 doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể đăng ký làm thủ tục hải quan tại Móng Cái thì phần lớn là các doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp tư nhân. Các doanh nghiệp Nhà nước quy mô lớn, doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài cũng chỉ hiện diện rất thưa thớt tại Móng Cái.
Theo các nguồn thông tin khác, trong số các doanh nghiệp nhỏ, hộ cá thể tham gia hoạt động XNK có không ít trường hợp là cho thương nhân nước ngoài "mượn áo". Cái họ được là thuận tiện trong giao dịch, hưởng những quy chế và thuế suất ưu đãi. Còn cái ta được chỉ là hoa hồng, tiền công, chỉ chiếm một giá trị rất nhỏ sau giao dịch.
Điều này có thể hiểu là xuất siêu hay nhập siêu rất khó đoán định, mang đậm yếu tố ngẫu nhiên và phụ thuộc vào tình hình buôn bán dưới hình thức nhỏ lẻ giữa doanh nghiệp đôi bên và chủ yếu của thương nhân nước ngoài, ngon ăn, dễ làm, khó bỏ chứ không phải do vai trò điều tiết vĩ mô của ngành Thương mại. Và như thế, năm qua xuất siêu, năm nay lại nhập siêu cũng là chuyện bình thường. Nhưng xét từ góc độ khác, việc xuất khẩu với giá trị cao gấp nhiều lần so với nhập khẩu vừa là một tin vui hiếm hoi, vừa đã chứng minh được, đây là điều không chỉ có trong mơ.
Các ngành, các địa phương cần coi đây là cơ hội để phân tích, đánh giá chính xác tình hình, nhất là phải tiên lượng nhu cầu ăn hàng của nước ngoài. Từ đó xây dựng những chiến lược dài hơi phát triển ngành hàng xuất khẩu. Đặc biệt chú ý tới việc nâng hàm lượng giá trị kinh tế đối với hàng hoá xuất khẩu đã qua chế biến, giảm dần hướng xuất nguyên liệu thô