Cần có sự công bằng cho kinh tế tư nhân phát triển

Khối kinh tế tư nhân ngày càng có vị thế quan trọng

TS. Nguyễn Thị Luyến, Phó trưởng  Ban Nghiên cứu cải cách và phát triển doanh nghiệp thuộc CIEM khẳng định, trong giai đoạn từ năm 2011 tới nay, khối kinh tế tư nhân đã tăng trưởng về cả số lượng và chất lượng, đặc biệt trong giai đoạn 2015-2020 với hơn 735 nghìn doanh nghiệp (DN) thành lập mới (trung bình 122,5 nghìn DN/năm). Trong 9 tháng đầu năm 2021, mặc dù ảnh hưởng nặng nề của đại dịch COVID-19 nhưng vẫn có 85.483 DN thành lập mới.

Theo TS Nguyễn Thị Luyến, trong 5 năm qua, số lượng DN tư nhân lọt vào trong danh sách top 500 DN lớn nhất Việt Nam ngày càng nhiều. Thậm chí, đã có 6 đơn vị lọt vào danh sách những DN lớn của châu Á và thế giới. Nhiều DN đã liên kết, hợp tác với nhau tạo sức mạnh tổng hợp góp phần bảo vệ thương hiệu Việt, thị trường nội địa, có những DN tham gia được vào chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu. Bên cạnh đó, kinh tế tư nhân đóng góp tới 40% GDP, hỗ trợ hàng triệu người lao động có việc làm với mức lương bình quân lên 8,3 triệu đồng/tháng vào năm 2020.

Trong giai đoạn dịch COVID-19, nhiều DN, hộ kinh doanh đã kịp thời thích ứng, nắm bắt cơ hội để tìm hướng đi mới, ứng dụng các giải pháp công nghệ, cơ cấu lại sản xuất, sản phẩm và đứng vững trong đại dịch COVID-19. Điều này cho thấy, khối kinh tế tư nhân ngày càng có vị thế quan trọng trong nền kinh tế.

Tuy nhiên, theo TS Luyến, năng lực của khu vực kinh tế tư nhân còn nhiều hạn chế. Năng lực cạnh tranh thấp với năng lực nội tại yếu, chậm được cải thiện. Khu vực kinh tế tư nhân đông về số lượng nhưng chủ yếu quy mô nhỏ, siêu nhỏ, thiếu vắng DN quy mô lớn và vừa; trình độ công nghệ, trình độ quản trị không cao, khả năng liên kết, hợp tác kinh doanh hạn chế, năng lực tham gia chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu còn yếu; hiệu quả hoạt động còn thấp và chưa đồng đều. Đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân chưa thực sự tương ứng với số lượng, quy mô và chưa phản ánh đúng tiềm năng. Đặc biệt, năng lực chống chịu trước “cú sốc” đại dịch COVID-19 còn hạn chế. Tình trạng đóng cửa, tạm ngừng kinh doanh trở nên phổ biến.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định bao gồm cả nguyên nhân nội tại và nguyên nhân từ cơ chế, chính sách của Nhà nước. Thực tế, những yếu kém trong nội tại vừa là hạn chế vừa là nguyên nhân cản trở quá trình nâng cao năng lực của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam. Bên cạnh đó, vẫn còn những cơ chế, chính sách làm cho DN, hộ kinh doanh “ngại” lớn. Chính sách hỗ trợ chưa thực sự hiệu quả hoặc chậm thực hiện, DN khó tiếp cận.

Tháo gỡ những khó khăn về dòng tiền

Theo các chuyên gia, mặc dù kinh tế tư nhân của Việt Nam đang từng bước lớn mạnh, song vẫn chưa thể vượt qua cái “bóng” khổng lồ của khối các DN FDI. Điều này đã dẫn đến hiện tượng, các DN “nội” đang thua ngay chính sân nhà. Trên thực tế, Chính phủ và các địa phương có nhiều chính sách hỗ trợ, ưu đãi để thu hút vốn đầu tư nước ngoài, đơn cử như miễn thuế thuê đất, hỗ trợ thuế,... Trong khi đó, các DN tư nhân lại không nhận được đặc quyền này.

Trước thực tế này, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, trong 2 năm đối mặt với đại dịch COVID-19, khối kinh tế tư nhân đã nhận được nhiều chính sách hỗ trợ từ Chính phủ, cùng các Bộ, ngành, địa phương. Tuy nhiên, có rất nhiều chính sách rất mạnh hỗ trợ khối các DN FDI, thì DN tư nhân lại không có. Vì vậy, trong thời gian tới các chính sách hỗ trợ cần phải có công bằng, không phân biệt DN tư nhân hay DN FDI.

Để nâng cao năng lực của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam, các chuyên gia cho rằng, trước mắt tập trung vào các giải pháp hỗ trợ DN khôi phục sản xuất, giảm thiểu những tác động tiêu cực của đại dịch, tháo gỡ những khó khăn về dòng tiền; tạo điều kiện cho DN tiếp cận khoản vay mới để khôi phục sản xuất kinh doanh.

Trong trung và dài hạn, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; thúc đẩy ứng dụng và phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; thúc đẩy DN khu vực tư nhân tham gia sâu vào chuỗi giá trị, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới; tăng cường sự kết nối, liên kết theo chuỗi giá trị giữa DN khu vực tư nhân với DN FDI; chú trọng thúc đẩy phát triển DN tư nhân quy mô vừa và lớn, phát triển một số tập đoàn kinh tế tư nhân lớn, tiềm lực mạnh, có khả năng cạnh tranh khu vực, quốc tế; khuyến khích, hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân xây dựng và phát triển thương hiệu, nâng cao năng lực quản trị, trình độ công nghệ; nâng cao hiệu lực hiệu quả quản lý nhà nước đối với khu vực kinh tế tư nhân; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho DN.

Đối với bản thân các chủ thể khu vực kinh tế tư nhân, để tận dụng được cơ hội cũng như khắc phục những hạn chế, cần chú trọng nâng cao chất lượng, quy mô để đảm đủ lớn về quy mô, đáp ứng yêu cầu chất lượng, xây dựng thương hiệu hàng Việt. Các DN cần phối hợp với nhau, tập hợp các DN cùng ngành để nâng cao năng lực cạnh tranh, cùng chia sẻ cơ hội, khó khăn; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, thực hiện chuyển đổi số để nâng cao năng suất, chất lượng, thích ứng với những bất định như thiên tai, dịch bệnh.