Cao Bằng phát huy di sản lịch sử giữa vùng biên cương

Nhịp sống mới trên quê hương cách mạng

Những ngày đầu năm 2026, trên khắp các bản làng, tuyến phố của Cao Bằng, không khí rộn ràng, phấn khởi lan tỏa. Các hoạt động kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ trở về nước được tổ chức trang trọng, thiết thực, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Không chỉ là dịp tri ân lịch sử, những hoạt động ấy còn tiếp thêm niềm tin, hun đúc ý chí vươn lên cho mảnh đất giàu truyền thống cách mạng.

Giữa đại ngàn xanh thẳm, Pác Bó (xã Trường Hà), nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt những bước chân đầu tiên khi trở về Tổ quốc, hôm nay mang diện mạo mới. Từ vùng căn cứ cách mạng còn nhiều gian khó năm xưa, Pác Bó đã trở thành Khu di tích quốc gia đặc biệt, điểm đến tiêu biểu về du lịch lịch sử – văn hóa, đồng thời là hình ảnh sinh động cho sự đổi thay của một vùng quê cách mạng.

Ông Hoàng Văn Soái, Trưởng xóm Pác Bó, không giấu được niềm vui khi nói về sự đổi thay của quê hương: “Xóm hiện có 90 hộ với 383 nhân khẩu, trong đó gần 60 hộ làm dịch vụ phục vụ du khách. Nhờ sự quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước và chính quyền địa phương, Pác Bó thay đổi rõ rệt. Người dân có thêm việc làm, thu nhập tăng, cuộc sống khấm khá hơn trước rất nhiều”.

Những đổi thay ấy khiến người cao tuổi trong xóm không khỏi xúc động. Ông Dương Chí Quân, 80 tuổi, cháu ruột cụ Dương Văn Đình - người từng đón Bác Hồ về nước - bồi hồi chia sẻ: “Ngày trước, đây là vùng núi nghèo khó. Giờ thì xóm làng đổi thay từng ngày, nhiều hộ vừa làm nông, vừa kinh doanh dịch vụ, thu nhập ổn định. Trẻ con được đi học đầy đủ, nhiều gia đình sắm được ôtô, an ninh trật tự tốt. Những đổi thay này thật đáng quý”.

Không chỉ người dân địa phương, du khách đến Pác Bó cũng mang theo những cảm xúc đặc biệt. Chị Vũ Thanh Thủy, du khách đến từ TP Hồ Chí Minh, chia sẻ sau chuyến tham quan: “Ở TP Hồ Chí Minh, tôi đã nhiều lần được nghe kể về Pác Bó - nơi Bác Hồ trở về Tổ quốc sau ba mươi năm bôn ba tìm đường cứu nước. Nhưng chỉ khi trực tiếp đứng bên suối Lê Nin trong xanh, ngước nhìn núi Các Mác hùng vĩ, bước vào hang Cốc Bó giản dị giữa đại ngàn, tôi mới cảm nhận trọn vẹn ý nghĩa thiêng liêng của mảnh đất này. Cảnh sắc thiên nhiên hòa quyện với lịch sử khiến tôi yêu đất nước mình hơn”.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Trường Hà Dương Mạc Kiên, quá khứ hào hùng là động lực, là nguồn cảm hứng vô tận cho hiện tại và tương lai. Các chương trình, kế hoạch, nhiệm vụ đề ra đều nhằm mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và quan trọng hơn cả là giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử đã làm nên bản sắc của vùng đất cách mạng này.

Từ Pác Bó, nhịp sống đổi thay lan tỏa ra nhiều xã, phường trong tỉnh. Người dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu kinh tế, phát triển nông nghiệp gắn với du lịch, thương mại, dịch vụ. Các sản phẩm đặc trưng của Cao Bằng từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường trong nước và quốc tế. Tiêu biểu là miến dong Tân Việt Á - sản phẩm OCOP đầu tiên của tỉnh xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Hàng loạt sản phẩm OCOP khác, nông sản đặc trưng của vùng cao Cao Bằng ngày càng được người tiêu dùng cả nước tin tưởng, ưa chuộng, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân.

Khát vọng vươn xa từ miền đất lịch sử

Song hành với sự khởi sắc của kinh tế địa phương, hạ tầng giao thông được xem là “đòn bẩy” quan trọng, mở ra vận hội phát triển mới cho Cao Bằng. Dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đang dần hình thành, rút ngắn đáng kể thời gian kết nối Cao Bằng với các trung tâm kinh tế lớn, tạo động lực thu hút đầu tư, thúc đẩy giao thương, du lịch và kinh tế cửa khẩu.

Ngày 19/12/2025, tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh chính thức thông tuyến kỹ thuật giai đoạn 1, đánh dấu lần đầu tiên Cao Bằng có đường cao tốc kết nối trực tiếp với mạng lưới giao thông quốc gia. Đây được xem là bước ngoặt lịch sử, mở ra không gian phát triển mới cho tỉnh biên giới, nhất là các lĩnh vực kinh tế cửa khẩu, du lịch và dịch vụ.

Cùng với cao tốc, tỉnh tiếp tục triển khai đồng bộ các dự án giao thông trọng điểm như đường tránh thành phố Cao Bằng (cũ), nâng cấp quốc lộ, tỉnh lộ, các tuyến đường kết nối cửa khẩu, khu kinh tế, khu du lịch. Mạng lưới giao thông ngày càng hoàn thiện đã và đang tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế, xã hội. Không chỉ chú trọng kinh tế, Cao Bằng đặc biệt quan tâm phát triển văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 51%; bảo hiểm y tế bao phủ gần 99% dân số. Công tác giảm nghèo đạt nhiều kết quả tích cực, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm trên 4%.

Dấu ấn nổi bật là chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, đã cơ bản hoàn thành cho hơn 19.000 hộ nghèo, hộ cận nghèo và gia đình chính sách. Nhiều mô hình sáng tạo được triển khai, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng Công an với phong trào “180 ngày tham gia xóa nhà tạm, nhà dột nát” đã hỗ trợ xây dựng hơn 3.200 căn nhà, giúp người dân an cư, yên tâm lao động sản xuất.

Hoạt động thương mại, dịch vụ, du lịch phục hồi mạnh mẽ. Năm 2025, Cao Bằng đón trên 2,5 triệu lượt khách, tổng thu du lịch đạt trên 2.500 tỷ đồng. Các “địa chỉ đỏ” như Pác Bó, Rừng Trần Hưng Đạo, Chiến thắng Biên giới 1950 không chỉ là niềm tự hào lịch sử, mà còn trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển du lịch bền vững, gắn kết giáo dục truyền thống với kinh tế.

Chia sẻ với phóng viên Báo CAND, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa cho biết: Năm 2025, dù đối mặt nhiều khó khăn do thiên tai, dịch bệnh và áp lực điều hành, tỉnh vẫn giữ vững ổn định kinh tế, xã hội. GRDP tăng 7,2%; thu ngân sách đạt gần 4.500 tỷ đồng; giải ngân vốn đầu tư công vượt 110% kế hoạch. Đặc biệt, dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đang được đẩy nhanh tiến độ, tạo động lực phát triển mới cho địa phương.

Năm 2026 là năm hội tụ nhiều dấu mốc đặc biệt của lịch sử hiện đại Việt Nam: 115 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước; 85 năm Người trở về Tổ quốc trực tiếp lãnh đạo cách mạng; 65 năm Ngày Bác Hồ về thăm Cao Bằng. Việc tổ chức các hoạt động kỷ niệm không chỉ là tri ân lịch sử, mà còn là cuộc vận động tinh thần, chính trị sâu rộng, khơi dậy khát vọng tự lực, tự cường, biến di sản lịch sử thành nguồn lực nội sinh cho phát triển.

Trong bối cảnh đó, Cao Bằng đặt mục tiêu năm 2026 đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số. Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng Phan Thăng An nhấn mạnh, đây là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, đòi hỏi các cấp, ngành sớm cụ thể hóa nghị quyết thành chương trình, kế hoạch hành động rõ ràng, hiệu quả.

Tỉnh xác định phát triển du lịch bền vững là ngành kinh tế mũi nhọn, gắn với Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng; đồng thời phát triển kinh tế rừng, kinh tế cửa khẩu theo hướng hiện đại. Song song với đó là chăm lo phát triển văn hóa, xã hội, chuẩn bị tốt cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, bảo đảm mọi người dân, nhất là người có công, hộ nghèo, đồng bào vùng sâu, vùng xa được đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 an toàn, đủ đầy, ấm áp nghĩa tình.