Cấp bách thực hiện các giải pháp gỡ "thẻ vàng IUU"

Ngày 13/10, Bộ NN&PTNT tổ chức cuộc họp trực tuyến với các địa phương về kiểm tra, rà soát công tác gỡ “thẻ vàng” IUU và chuẩn bị đón đoàn EC. Thứ trưởng Phùng Đức Tiến khuyến cáo, trong thời điểm này cần nâng cao nhận thức cho người dân, doanh nghiệp về gỡ thẻ vàng IUU, bởi việc cảnh cáo này của EC khiến ngành thủy sản gặp nhiều thiệt hại.

Theo ông Tiến, đơn cử là việc thông quan các lô hàng thủy sản xuất khẩu. Trước thời điểm Việt Nam bị thẻ vàng vào tháng 10/2017, thủ tục thông quan thường chỉ từ 2-3 ngày. Nhưng hiện tại, thời gian chờ có thể tới 2-3 tuần. Ngoài ra, 100% lô hàng phải đưa vào kiểm tra khi cập cảng. Hiện nay, hai vấn đề chính được lãnh đạo Bộ NN&PTNT đặt ra, đó là tình trạng ngắt kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) và danh sách đội tàu có nguy cơ cao. Ông Tiến cho rằng, 28 tỉnh, TP ven biển phải sát sao với thành phần này, nhằm đảm bảo tàu nằm cảng, nằm bờ cũng phải lắp và không được ngắt thiết bị VMS.

"Chúng ta cần lên nhiều kịch bản, tránh trường hợp lúng túng khi đoàn EC vào thanh, kiểm tra; các địa phương làm rõ những hoạt động thực chất, đã có kết quả thực tế thời gian qua về công tác tháo gỡ thẻ vàng IUU", Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến nêu yêu cầu.

Tại cuộc họp, ông Cao Văn Cường, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thanh Hóa cho biết, sau các chuyến thị sát, tập huấn của Bộ NN&PTNT và Tổng cục Thủy sản, các tàu ra vào cảng trên địa bàn đều khai báo, thông tin cập nhật được đưa vào phần mềm. Những tàu vi phạm bị xử lý nghiêm. Lực lượng quân đội phối hợp, tăng cường tuần tra, kiểm soát trên biển. Nhiều trang thiết bị hiện đại được lắp mới.

Tuy nhiên, ông Cường cũng thừa nhận còn nhiều tồn tại chưa được giải quyết. Trong đó có việc thông tin trên nhật ký khai thác không đảm bảo; luồng lạch tại nhiều cảng cá bị bồi lắng, khu neo đậu tránh trú bão xuống cấp, chưa đáp ứng được yêu cầu. Về tình trạng ngắt kết nối thiết bị VMS trên tàu, ông Cường thừa nhận "có vấn đề này". Tuy nhiên, lãnh đạo Sở NN&PTNT Thanh Hóa lý giải rằng, các tàu ngắt điện khi neo đậu nhằm "tránh nguy cơ chập điện, cháy nổ".

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến không đồng tình với quan điểm này. Ông Tiến chỉ rõ, yêu cầu bật thiết bị VMS kể cả khi neo đậu được EC khuyến cáo và được quy định rõ trong các văn bản chỉ đạo của Bộ NN&PTNT. "Chúng ta không thể chối quanh, đổ lỗi cho khách quan khi giải trình với EC", Thứ trưởng nói.

Đại diện tỉnh Cà Mau, ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh chia sẻ, địa phương này đã xử lý triệt để các tàu vi phạm. Cà Mau đã lập một tổ công tác về IUU, nhằm tháo gỡ bằng được những vướng mắc thuộc về chủ quan, nhất là công tác rà soát các phương tiện quá hạn đăng ký, đăng kiểm. Lãnh đạo tỉnh Cà Mau cũng nêu thực trạng về việc một số tàu không trung thực khai báo khi bị xử lý vi phạm. Điều này dẫn đến những bất cập về việc rà soát, cung cấp thông tin công khai, minh bạch cho EC.

Ông Trần Đình Luân, Tổng Cục trưởng Tổng cục Thủy sản cho biết, ngay từ đầu tháng 7/2022, Bộ NN&PTNT đã tổ chức đoàn kiểm tra tại Quảng Nam, Đà Nẵng, Trà Vinh, Bến Tre. Đồng thời, ngành thủy sản triển khai đồng bộ các kế hoạch theo đúng 4 khuyến cáo của EC, đặc biệt là về khung pháp lý.

Các văn bản đã quy định cụ thể hơn về yêu cầu với thiết bị VMS; trách nhiệm của nhà cung cấp thiết bị VMS khi thiết bị bị hỏng; quy định rõ trong 72 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu xin vào cảng, cơ quan thẩm quyền cần xác minh thông tin về tàu; quy định về hạn ngạch khai thác tại vùng khơi cho từng địa phương...

Tổng cục Thủy sản đánh giá, các tỉnh Quảng Ngãi, Tiền Giang, Khánh Hòa đã làm tốt, giảm đáng kể các vụ tàu cá vi phạm. Riêng Phú Yên, từ năm 2021 đến nay chưa phát hiện vụ việc vi phạm. Một số tỉnh như Cà Mau, Kiên Giang, Bến Tre, Tiền Giang, Quảng Ninh, Bình Thuận... đã tăng cường xử phạt hành vi khai thác IUU, nhất là vi phạm ở vùng biển nước ngoài. Các tỉnh Quảng Ninh, Thừa Thiên - Huế, Cà Mau, Thanh Hóa, Bình Định, Bình Thuận, Bến Tre, Sóc Trăng có tỷ lệ lắp thiết bị định vị VMS cao, trên 95%.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đề nghị địa phương bám sát theo tinh thần các văn bản chỉ đạo của Bộ NN&PTNT, vì cuộc sống của 800 nghìn ngư dân trên biển, 4 triệu người liên quan trên đất liền. Ông Tiến đề nghị các tỉnh, TP ven biển tổ chức các đoàn công tác do lãnh đạo tỉnh trực tiếp chỉ đạo, làm trưởng đoàn đi kiểm tra trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan trong thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU. Ngoài ra, địa phương nhanh chóng rà soát toàn bộ hồ sơ, tài liệu chứng minh liên quan đến chống khai thác IUU để cung cấp, báo cáo khi EC yêu cầu.

"Trước mắt, tất cả ban, bộ, ngành, địa phương phải hành động quyết liệt trong tháng cao điểm chống IUU. Chúng ta cần giữ vững tinh thần này đến khi gỡ bằng được thẻ vàng IUU", Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.