Đề xuất cơ chế tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu
Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo thông tư quy định việc tạm ứng ngân sách trung ương (từ nguồn tăng thu năm 2025) để bổ sung Quỹ bình ổn giá xăng dầu, đồng thời hướng dẫn cơ chế trích lập và hoàn trả.
Dự thảo thông tư quy định về chi tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025, trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu và hoàn trả tạm ứng cho ngân sách gồm 5 chương. Trong đó, đáng chú ý là chương về tiếp nhận, chi tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Tại chương này, dự thảo thông tư nêu rõ việc tiếp nhận và quản lý nguồn tạm ứng từ ngân sách. Theo đó, tiếp nhận, quản lý nguồn tạm ứng từ ngân sách để bổ sung Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Căn cứ dự toán ngân sách năm 2026 được giao, Bộ Công Thương phân bổ cho Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tổ chức quản lý, theo dõi, kiểm tra việc sử dụng Quỹ; đồng thời thực hiện tạm ứng cho các thương nhân đầu mối để phục vụ điều hành giá.
Về quy trình tạm ứng: Lần đầu, căn cứ kịch bản điều hành giá, thương nhân gửi đề nghị tạm ứng. Mức tạm ứng được tính theo sản lượng tiêu thụ dự kiến 7 ngày, nhân với mức chi quỹ (5.000 đồng/lít diesel, 4.000 đồng/lít với mặt hàng khác). Cục tổng hợp, trình Bộ phê duyệt và chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa của doanh nghiệp.
Các kỳ tiếp theo, trước mỗi kỳ điều hành, thương nhân báo cáo tình hình sử dụng quỹ, số dư và nhu cầu tạm ứng. Căn cứ đó, Cục tổng hợp, trình Bộ phê duyệt và tiếp tục chuyển tiền.
Trường hợp nguồn tạm ứng không đủ cho một chu kỳ điều hành 7 ngày, Cục đánh giá, đề xuất Bộ Công Thương báo cáo Bộ Tài chính trình cấp có thẩm quyền bổ sung dự toán ngân sách để tiếp tục tạm ứng cho Quỹ.
Nội dung chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu tạm ứng từ ngân sách và trích lập Quỹ trên nguyên tắc công khai, minh bạch, thực hiện theo phương án do Bộ Công Thương ban hành và chỉ được triển khai sau thông báo điều hành giá. Mỗi lít, kg xăng dầu chỉ áp dụng một lần tại khâu đầu mối. Thương nhân đầu mối mở tài khoản tại ngân hàng để nhận tạm ứng, chịu trách nhiệm quản lý, bảo toàn quỹ; tài khoản bị phong tỏa và chỉ dùng cho mục đích chi, trích lập và hoàn trả ngân sách.
Việc chi sử dụng Quỹ, sau khi thực hiện bình ổn theo điều hành, thương nhân xác định số tiền đã chi theo sản lượng tiêu thụ thực tế và mức chi quy định, hoàn thiện hồ sơ để rút tiền từ tài khoản phong tỏa. Lãi phát sinh được cộng vào Quỹ.
Trích lập Quỹ, trong 5 ngày sau mỗi kỳ điều hành, thương nhân xác định và chuyển toàn bộ số tiền trích lập vào tài khoản phong tỏa. Số trích lập được tính theo mức trích lập quy định nhân với sản lượng tiêu thụ thực tế trong kỳ.
Về hoàn trả tạm ứng ngân sách, khi quy mô Quỹ bình ổn giá xăng dầu đạt từ 8.000 tỷ đồng trở lên, Bộ Công Thương yêu cầu thương nhân đầu mối thực hiện kiểm toán độc lập để xác định số chi và trích lập làm cơ sở quyết toán, hoàn trả ngân sách. Việc kiểm toán phải hoàn thành trong 3 tháng và gửi kết quả về Bộ.
Trên cơ sở kiểm toán, cơ quan chức năng tổng hợp, xác định số phải hoàn trả, báo cáo Bộ Công Thương trình Bộ Tài chính và cấp có thẩm quyền. Sau khi có quyết định, thương nhân phải nộp số dư Quỹ vào tài khoản quy định trong 5 ngày làm việc; cơ quan quản lý thực hiện hoàn trả ngân sách và quyết toán theo quy định.
Trường hợp sau 12 tháng kể từ khi trích lập mà Quỹ chưa đủ để hoàn trả, Bộ Công Thương báo cáo Bộ Tài chính trình Chính phủ xem xét.
Dự thảo thông tư được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho việc sử dụng nguồn tăng thu ngân sách nhằm hỗ trợ ổn định thị trường xăng dầu, đồng thời tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý Quỹ bình ổn giá.