Đột phá dầu cá cao cấp từ cá tra

Đơn vị tiên phong

Vùng ĐBSCL mỗi năm cung cấp ra thị trường sản lượng mỡ cá Tra không dưới 140.000 tấn nhưng được dùng làm nguyên liệu cho công nghiệp chế biến thức ăn gia súc, sản xuất dầu biodiesel và xuất khẩu thô với giá bán thấp. Trong khi, Việt Nam đang chi hàng tỷ USD mỗi năm để nhập khẩu dầu thực vật và nhu cầu này ngày càng gia tăng.

Công nghệ chế biến mỡ cá thành dầu ăn đã được thực hiện trước đó, tuy nhiên, không khử được mùi tanh của cá trong dầu nên thất bại. Trên thế giới, người ta chủ yếu sản xuất viên dầu cá dạng thuốc để bổ sung vi chất dinh dưỡng, chứ chưa có sản phẩm dầu cá được sử dụng như thực phẩm hàng ngày.

Nhận thấy điều này, ông Lê Thanh Thuấn, Chủ tịch Tập đoàn cùng các cộng sự đi nhiều nước để tìm hiểu công nghệ. May mắn đến với họ khi có một tập đoàn ở châu Âu đồng ý nghiên cứu công nghệ, cung cấp dây chuyền tinh luyện mỡ cá thành dầu cá. “Từ phòng thí nghiệm tiến tới sản xuất thực tế là cả một quá trình tìm tòi, thay đổi. Do vậy, phải mất vài năm mới có thể sản xuất thành công, đưa sản phẩm dầu cá ra thị trường”, ông Thuấn chia sẻ.

Sau hơn hai năm khảo sát, năm 2010, Tập đoàn Sao Mai chính thức ký hợp đồng trị giá 15 triệu USD với Tập đoàn Desmet Balesstra (Bỉ) để nhập khẩu công nghệ và thiết bị cho nhà máy tinh luyện dầu cá. Đây là dây chuyền được Tập đoàn đầu tư nhằm chế biến và sản xuất dầu cá tiêu dùng. Nhà máy tinh luyện dầu cá cao cấp Sao Mai có tổng diện tích gần 4 ha, tọa lạc tại xã Bình Thành, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp, công suất giai đoạn 1 là 100 tấn nguyên liệu/ngày, tổng giá trị đầu tư hơn 400 tỷ đồng.

Nhà máy tinh luyện sẽ cho ra 2 thành phẩm là dầu đặc (stearin) và dầu lỏng (olein). Dầu đặc sẽ được cung cấp cho công nghiệp chế biến thực phẩm (mì ăn liền, kem, bơ, chocolate, bánh ngọt…), còn dầu lỏng thì phân phối ra thị trường dưới dạng dầu ăn cao cấp mang thương hiệu Ranee (dùng để chiên xào), dầu dinh dưỡng dành cho trẻ em (bổ sung các loại vitamin, acid béo không no cần thiết cho sức khỏe). Đặc biệt, Sao Mai cũng sẽ cung cấp nguyên liệu cho các công ty dược phẩm để sản xuất dầu cá viên Omega 3 - 6 - 9.

Sản phẩm dầu cá Ranee sẽ là mắt xích vô cùng quan trọng kết nối hình thành chuỗi khép kín của quy trình nuôi trồng và chế biến cá Tra, Ba sa xuất khẩu. Với việc tận dụng nguồn nguyên liệu phụ mỡ cá để tinh chế thành dầu Ranee là lời giải cho bài toán nâng cao chuỗi giá trị sản xuất chế biến xuất khẩu con cá Tra Việt Nam mà Sao Mai An Giang vinh dự là người đi tiên phong.

Sản phẩm ưu việt

Theo kết quả nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, mỡ cá hay còn gọi là dầu cá thô không chứa cholesteron và có chứa nhiều thành phần dinh dưỡng quý giá, tốt cho sức khỏe con người như: các axít béo không no đơn nối đôi MUFA, đa nối đôi PUFA, bao gồm cả axít béo Omega 3 - 6 - 9, các nguyên tố khoáng vi lượng và Vitamin E. Đặc biệt, trong mỡ cá có chứa EPA, DHA - thành phần vô cùng quan trọng đối với sức khỏe con người. Nếu được sử dụng đúng mục đích như làm thực phẩm cho người và nguyên liệu ngành dược thì chắc chắn mỡ cá ĐBSCL sẽ có đóng góp tích cực trong nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho người Việt nói riêng và người tiêu dùng thế giới nói chung.

Nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy, các bệnh mãn tính không lây như tim mạch, đái tháo đường, hội chứng rối loạn chuyển hóa… đang gây ra 60% số ca tử vong trên thế giới và sẽ còn tăng trong tương lai. Gánh nặng về bệnh mãn tính hoàn toàn có thể giảm nếu mọi người chú ý tăng cường vận động kết hợp chế độ ăn lành mạnh. Trong đó, sử dụng dầu cá như một nguyên liệu có hoạt tính sinh học được xem là giải pháp dinh dưỡng cần thiết hiện nay.

TS.BS Trương Tuyết Mai, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, một số nghiên cứu đã chứng minh vai trò của dầu cá giúp cải thiện trí nhớ và tăng khả năng tập trung. Dầu cá cũng rất tốt cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, giúp cải thiện trí thông minh của trẻ…

Kết quả phân tích thành phần dinh dưỡng cho thấy, các sản phẩm dầu cá Ranee có chứa thành phần chính là lipid (99,9/100 g). Trong 100 mg dầu cá, axít béo no chiếm 34 mg, axít béo không no đạt 64 mg; đặc biệt, có thành phần omega 3 (1,6 mg), omega 6 (16 mg), omega 9 (45 mg), DHA (0,07 mg), EPA (0,26 mg). Ngoài ra, dầu cá Ranee còn chứa một lượng Vitamin E (11,08 mg/100 g), canxi (5,6 mg/kg).

Với những tính năng ưu việt như trên, việc tinh luyện sản phẩm dầu ăn từ cá Tra của Tập đoàn Sao Mai được nhận định là một bước ngoặt, bước tiến mới tạo ra giá trị mới cho cá Tra (một đối tượng tiềm năng nhưng chưa phát huy được hết giá trị). Điều này đã mở ra một hướng đi tiên phong mới với một doanh nghiệp đầy triển vọng như Sao Mai An Giang. Đồng thời, thể hiện được tầm nhìn chiến lược, một sự phát triển bền vững và thịnh vượng; Một chiến lược của doanh nghiệp Việt nhằm thoát khỏi thị trường xuất khẩu fillet cá Tra, là hàng loạt rào cản kỹ thuật và thương mại do các nước phát triển đặt ra, nỗ lực mở ra thị trường mới cho loại thủy sản số 1.