Khó khăn việc bố trí quỹ nhà tái định cư
Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, hiện thành phố đang còn 6.676 căn hộ và nền đất (gồm 4.153 căn hộ và 2.523 nền đất) đang được UBND các quận, huyện và TP Thủ Đức lên kế hoạch sử dụng, hiệp thương để đưa vào phương án bồi thường, bố trí tái định cư (TĐC) cho khoảng 450 dự án đầu tư công có giải phóng mặt bằng.
Đây cũng là số lượng nhà đất sẽ được dùng làm quỹ nhà dự phòng phục vụ tạm cư cho việc di dời người dân khỏi các chung cư hỏng nặng, cháy nổ, sạt lở bờ sông.
Ngoài ra thành phố hiện cũng còn đến 4.967 căn hộ đã có chủ trương bán đấu giá nhưng chưa bán được nên vẫn bỏ không trong nhiều năm. Quỹ nhà, đất TĐC trên chủ yếu tập trung tại khu đô thị mới Thủ Thiêm ở TP Thủ Đức và khu tái định cư tập trung ở xã Vĩnh Lộc B, huyện Bình Chánh.
Kế hoạch là vậy, nhưng trên thực tế việc bố trí TĐC cho người dân vào các căn hộ chung cư đã xây sẵn trên là không hề đơn giản. Gần đây nhất khi các địa phương gấp rút đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng để phục vụ khởi công xây dựng tuyến đường Vành đai 3, nhưng gần như không có mấy trường hợp nhận số căn hộ chung cư tái định cư này. Cụ thể, để phục vụ xây dựng tuyến Vành đai 3, đã có đến 1.738 trường hợp bị thu hồi đất, tổng diện tích đất cần thu hồi lên đến 410ha.
Trong đó, TP Thủ Đức có 595 trường hợp, huyện Củ Chi 418, huyện Hóc Môn 332 và huyện Bình Chánh 393 trường hợp. Ngoài ra còn có 240 trường hợp có nhà, đất bị giải tỏa trắng nhưng không đủ điều kiện tái định cư được thành phố chấp thuận cho mua căn hộ TĐC theo giá quy định.
Tuy vậy, theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP Hồ Chí Minh - chủ đầu tư dự án đường Vành đai 3, khu TĐC trên địa bàn huyện Hóc Môn được xây dựng tại xã Xuân Thới Đông có quy mô hơn 9.000m2, cách ngã tư An Sương 3km. Trong bán kính 2km có đầy đủ trường học, trạm y tế và chỉ cách chợ đầu mối nông sản, thực phẩm Hóc Môn khoảng 500m để tạo điều kiện cho người dân phải di dời sớm ổn định cuộc sống.
Tại TP Thủ Đức, với 559 trường hợp có đất bị thu hồi để phục vụ xây dựng đường Vành đai 3, địa phương này đã chuẩn bị quỹ nhà, đất ở khu TĐC Long Bửu giai đoạn 2 với 239 nền đất và 150 căn hộ tại block C8, khu tái định cư Man Thiện, chứ không phải sử dụng quỹ nhà tái định cư đang dư thừa ở khu đô thị mới Thủ Thiêm. Để có quỹ nhà, đất TĐC bố trí cho người dân bị thu hồi đất ở huyện Củ Chi, huyện này cũng được thành phố chấp thuận cho đầu tư khu TĐC tập trung ở xã Tân Thạnh Tây với diện tích 13.593m2. Với 128 trường hợp bị thu hồi đất phục vụ dự án đường Vành đai 3 đủ điều kiện được bố trí TĐC, huyện Bình Chánh cũng đã phải đã bố trí quỹ nền đất ở khu TĐC trong khu dân cư thuộc cụm công nghiệp An Hạ ở xã Phạm Văn Hai. Chứ hoàn toàn không là phải số căn hộ đã có sẵn khu chung cư tái định cư tập trung ở xã Vĩnh Lộc B cách đó không xa.
Trả lời tại buổi giám sát của HĐND TP Hồ Chí Minh về tiến độ thực hiện một số dự án đầu tư công trên địa bàn, ông Bùi Hòa An, Phó Giám đốc Sở GTVT từng cho rằng, thời gian thu hồi, bàn giao mặt bằng cho các dự án đầu tư công trên địa bàn phải mất từ 15-18 tháng. Thậm chí có những dự án việc giải phóng mặt bằng phải kéo dài đến 2-3 năm. Theo ông Bùi Hòa An, để đẩy nhanh việc giải phóng mặt bằng, cần tập trung vào việc bố trí tái định cư. Trong đó một dự án cần giải phóng mặt bằng phải tính toán đến 3 phương án là về mức giá bồi thường, chuyển đổi nghề nghiệp và tái định cư.
Nêu ra câu chuyện các dự án kè sông rạch đã kéo dài 7-8 năm không thể phê duyệt được phương án tái định cư do người dân không chịu nhận chung cư tái định cư ở quận 2 cũ hoặc quận 7, ông Bùi Hòa An cho rằng khi người dân phải thay đổi chỗ ở, kéo theo việc phải thay đổi sinh kế nên sẽ ảnh hưởng rất lớn đến đời sống.