Loạt dự án hạ tầng trọng điểm của TP Hồ Chí Minh được “hồi sinh” từ cơ chế đặc biệt

Bốn dự án được khởi công, động thổ trong ngày, gồm Dự án tuyến Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) được đầu tư bằng vốn ngân sách Nhà nước cùng 3 dự án được thực hiện theo phương thức đối tác công tư, gồm Dự án Khu liên hợp thể dục thể thao (TDTT) quốc gia Rạch Chiếc, Dự án cầu Cần Giờ và Dự án cầu Phú Mỹ 2. Trong số các “siêu” dự án này, việc khởi công Dự án Metro số 2 và động thổ Dự án Khu liên hợp thể dục thể thao (TDTT) quốc gia Rạch Chiếc đã giúp hồ sinh 2 dự án đã kéo dài hàng chục năm qua.

Dự án tuyến Metro số 2 Bến Thành - Tham Lương với mức vốn đầu tư lên tới 55.179 tỷ đồng, có chiều dài gần 11,3 km với 10 ga ngầm, 1 nhà ga trên cao và khu depot, trong đó đoạn đi ngầm dài 9,3 km, đoạn đi trên cao dài 2 km. Đây là dự án có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp, đi qua khu vực đô thị có mật độ dân cư cao. Hiện tuyến Metro này đã hoàn tất việc giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật để sẵn sàng triển khai thi công với mục tiêu sẽ đưa vào khai thác trong năm 2030.

Dự án có vai trò là trục xương sống kết nối trung tâm với khu vực Tây Bắc thành phố, đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách công cộng trên hành lang Đông - Tây, dọc theo trục Bến Thành - Cách mạng Tháng Tám - Trường Chinh - Tham Lương. Đồng thời tăng cường kết nối với các tuyến Metro khác theo quy hoạch, góp phần giảm ùn tắc giao thông, cải thiện môi trường đô thị… Do đó tuyến Metro số 2 không chỉ là một trong những dự án trọng điểm của TP Hồ Chí Minh, mà còn là dự án tiên phong áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội trong triển khai đầu tư xây dựng.

Trong giai đoạn đầu khai thác, tuyến sử dụng đoàn tàu 3 toa, vận tốc tối đa từ 80-110 km/h, với năng lực vận chuyển khoảng 14.400 hành khách/giờ mỗi chiều. Khi hoàn thiện, tuyến Metro này sẽ nâng lên đoàn tàu 6 toa, đạt công suất hơn 40.500 hành khách/giờ trên mỗi chiều. Metro số 2 được định hướng áp dụng tiêu chuẩn châu Âu, sử dụng công nghệ hiện đại, hệ thống cấp điện 1.500V DC, tích hợp thu hồi năng lượng tái sinh, hệ thống vé tự động liên thông toàn mạng lưới, hướng tới giao thông xanh và bền vững. Đặc biệt, tuyến sẽ đạt mức tự động hóa GoA4 - mức cao nhất hiện nay, cho phép tàu vận hành hoàn toàn tự động, với khả năng kiểm soát và can thiệp từ xa thông qua Trung tâm điều khiển OCC khi cần thiết. Liên danh nhà thầu EPC, tổng thầu là Thaco - Công ty CP Tập đoàn Trường Hải là đơn vị triển khai thi công dự án, cam kết đồng hành cùng thành phố trong quá trình xây dựng và vận hành hiệu quả tuyến Metro số 2. 

Trước đó, ông Phan Công Bằng, Trưởng BQL đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh đã thông tin, Dự án xây dựng tuyến Metro số 2 đã được triển khai chủ trương đầu tư ở cấp Chính phủ từ năm 2008. Ngày 11/10/2010 UBND thành phố phê duyệt dự án đầu tư dự án. Những năm qua do nhiều vướng mắc không thể triển khai các gói thầu thi công xây dựng, dự án đã từng 9 lần phải điều chỉnh tổng mức đầu tư, thời gian hoàn thành… 

Dự án Khu liên hợp thể dục thể thao (TDTT) quốc gia Rạch Chiếc có tổng vốn đầu tư lên đến 145.629 tỷ đồng đã trở thành dự án hạ tầng có vốn đầu tư lớn nhất từ trước tới nay tại thành phố. Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Công Vinh, việc đầu tư dự án có tính chất quan trọng, mang tầm quốc gia, quốc tế. Đây cũng là quyết tâm chính trị của nhiều thế hệ lãnh đạo thành phố trong suốt hơn 20 năm qua. Đến nay với cơ chế mới của quy định pháp luật và Nghị quyết 260 của Quốc hội đã mở ra cơ hội triển khai dự án một cách đồng bộ.

Khu liên hợp TDTT quốc gia Rạch Chiếc được giao cho Công ty TNHH Mặt trời Vũng Tàu thuộc Tập đoàn Sun Group làm chủ đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) có diện tích hơn 186,7 ha tại phường Bình Trưng. Theo quy hoạch được phê duyệt, công trình sân vận động trung tâm có quy mô 24ha, sức chứa 70.000 chỗ ngồi. Khi hoàn thành, đây sẽ là sân vận động lớn nhất từ trước đến nay của TP Hồ Chí Minh và thuộc nhóm công trình có quy mô hàng đầu Đông Nam Á, tiệm cận các sân vận động biểu tượng trên thế giới. Không chỉ dừng lại ở một sân vận động, Rạch Chiếc được định hướng phát triển như một Khu liên hợp thể thao - văn hóa - dịch vụ đa chức năng. Dự án bao gồm hệ thống Nhà thi đấu và biểu diễn đa năng, Trung tâm thể thao đa năng, Trung tâm thể thao dưới nước, Trung tâm thể thao quần vợt, Trung tâm huấn luyện, tập huấn cùng công viên công cộng, quảng trường, liên kết các chức năng của toàn dự án.

Với tiến độ xây dựng công trình khoảng 8 năm, sau khi hoàn thành Khu liên hợp TDTT quốc gia Rạch Chiếc sẽ hình thành trung tâm TDTT cấp vùng và quốc gia. Dự án kiến tạo không gian mở công cộng chất lượng cao, phát triển một hệ sinh thái kinh tế thể thao tiên tiến đầu tiên tại Việt Nam, thúc đẩy dịch vụ thể thao, sản phẩm thể thao chuyên nghiệp, liên kết chặt chẽ giữa thể thao, văn hóa, du lịch và giáo dục. Dự án cũng sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, đóng góp nguồn thu vào ngân sách Nhà nước, tăng thu hút đầu tư, du lịch thể thao và các hoạt động thương mại liên quan, tạo việc làm, tăng thu nhập, ổn định cuộc sống cho người dân địa phương và khu vực lân cận, giải quyết các vấn đề về an sinh xã hội.

Hai công trình trọng điểm khác trên địa bàn được đầu tư theo hình thức PPP, hợp đồng BT là cầu Cần Giờ với tổng mức đầu tư khoảng 13.201 tỷ đồng; Dự án cầu Phú Mỹ 2 kết hợp tuyến nối TP Hồ Chí Minh với tỉnh Đồng Nai, tổng mức đầu tư khoảng 23.185 tỷ đồng cũng được TP Hồ Chí Minh cho phép động thổ cùng ngày. Ngoài ra, trong ngày 15/1 tỉnh Đồng Nai cũng đã khởi công loạt công trình quan trọng, trong đó có 2 cầu kết nối liên vùng với TP Hồ Chí Minh là cầu Long Hưng (cầu Đồng Nai 2) và cầu Cát Lái. Trong đó Dự án đầu tư xây dựng cầu Cát Lái đã được 2 địa phương khởi động từ nhiều năm qua, nhưng đến thời điểm này mới có thể triển khai thi công xây dựng, những công trình này cũng đang hứa hẹn mở ra không gian phát triển mới không chỉ cho riêng TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn sắp tới.