Minh bạch thông tin để “tháo vốn” cho kinh tế tư nhân

Tiềm lực mạnh, tiếp cận vốn vẫn hạn chế

Theo số liệu thống kê, với gần một triệu DN, khoảng 5 triệu hộ kinh doanh cá thể, khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp gần 50% GDP, hơn 30% ngân sách nhà nước, tạo ra hơn 40 triệu việc làm, chiếm khoảng 85% tổng số lao động trong nền kinh tế, đóng góp gần 60% vốn đầu tư toàn xã hội. Giám đốc Economica Việt Nam - TS Lê Duy Bình nhận định, kinh tế tư nhân đóng vai trò quan trọng trong tổng cầu và do vậy đóng vai trò quyết định tới tốc độ tăng trưởng. Sự đóng góp này thể hiện qua đầu tư tư nhân, tiêu dùng của DN và các cơ sở kinh tế và đóng góp của kinh tế tư nhân cho xuất nhập khẩu.

“Chỉ cần đầu tư của kinh tế tư nhân tăng 1% sẽ mang lại mức tăng về giá trị tuyệt đối tương đương với việc đầu tư công phải tăng 2,5% và đầu tư nước ngoài phải tăng 3,5%. Tác động của tăng trưởng đầu tư tư nhân trong nước đối với tổng cầu lớn hơn rất nhiều so với đầu tư từ khu vực công và khu vực DN có vốn đầu tư nước ngoài”, ông Bình thông tin.

Đánh giá về vai trò của kinh tế tư nhân, TS Nguyễn Đình Cung - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) khẳng định vai trò của DN tư nhân rất quan trọng, không chỉ qua các con số. Ở những ngành nghề trước đây chúng ta thường nói chỉ có DN nhà nước có thể làm thì bây giờ DN tư nhân làm tốt hơn. “Tuy nói như vậy nhưng cho đến nay, DN tư nhân vẫn phát triển thụ động và đối mặt với rất nhiều rào cản, trong đó lớn nhất là thể chế. DN tư nhân chưa được khuyến khích, hỗ trợ một cách có hệ thống để khơi dậy hết tiềm năng. Tôi nhấn mạnh đến hai trụ cột. Thứ nhất là cải cách thể chế. Tháo được “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, tạo “đột phá của đột phá” thì trọng tâm của trụ cột này phải chuyển đổi hệ thống pháp luật chồng chéo, trùng lặp, không rõ ràng, không hiệu quả, không cụ thể, minh bạch”, ông Cung nói.

Riêng với trụ cột thứ hai, về phần vốn, theo vị chuyên gia này, cần tạo môi trường tiếp cận vốn, đất đai, khoa học công nghệ, dữ liệu… kịp thời, đủ lớn về quy mô và đồng bộ để DN tư nhân bứt phá lên một cấp độ mới, từ siêu nhỏ đến vừa, vừa đến lớn - một ngưỡng rất khó của DN. “Khuôn khổ để DN phát triển không chỉ là vốn tín dụng mà còn là vốn đầu tư dài hạn. Như vậy, Nhà nước cần mở ra thị trường vốn đầu tư đa dạng hơn, giảm gánh nặng cho phía ngân hàng. Phải phát triển thị trường vốn có các loại quỹ, điều mà hiện nay chúng ta đang thiếu rất nhiều, vì thiếu nên nhiều DN chưa phát triển được”, ông Cung phân tích.

Cho rằng việc tiếp cận vốn của khối kinh tế tư nhân vẫn đang còn nhiều hạn chế, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV cho biết có hiện tượng là các nhà băng đang tập trung cho vay DN lớn. “Cũng cần thông cảm bởi áp lực từ doanh thu tới các ngân hàng là rất lớn. Bởi vậy, DNNVV muốn vay cần tập trung liên kết thông qua Hiệp hội để giới thiệu các DN có nhu cầu vay vốn tới ngân hàng. Điều này mang lợi ích về mặt thời gian, các ngân hàng cho vay cũng yên tâm hơn rất nhiều. Có rất nhiều các phương án để DN huy động vốn, ngoài ngân hàng thì còn các quỹ, nhưng vẫn cần tạo điều kiện cho các DNNVV dễ tiếp cận hơn so với đi vay ở ngân hàng”, ông Thân nói.

Tìm hướng cải thiện khả năng tiếp cận vốn

Xác định phát triển kinh tế tư nhân là chiến lược, chính sách lâu dài của quốc gia, ông Đào Minh Tú, Phó Thống đốc NHNN cho biết ngành ngân hàng đã tích cực thực hiện đồng bộ các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng tín dụng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh của người dân, DN nói chung cũng như các DN tư nhân nói riêng. Tính đến cuối năm 2024, dư nợ tín dụng đối với DN tư nhân tại các tổ chức tín dụng đạt khoảng 6,91 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 14,7% so với năm 2023, chiếm khoảng 44% dư nợ tín dụng nền kinh tế. Trong đó, có 100 tổ chức tín dụng phát sinh dư nợ tín dụng đối với DNNVV, với tổng dư nợ đạt 2,74 triệu tỷ đồng, tăng 10,7% so với cuối năm 2023, chiếm 17,6% dư nợ nền kinh tế; có 208.992 DNNVV còn dư nợ.

Đi từ thực tế, bà Phùng Thị Bình, Phó TGĐ Agribank cho biết với mục tiêu phát triển kinh tế đạt 8% trong năm 2025, Agribank được thông báo tăng trưởng tín dụng 13% với số tuyệt đối 230 nghìn tỷ đồng. Trong khi đó, với dư nợ hiện tại là 1,74 nghìn tỷ đồng thì 90% dành cho khu vực kinh tế tư nhân. “Số liệu trên thể hiện chúng tôi rất quan tâm đến đối tượng khách hàng kinh tế tư nhân, đặc biệt là khi Agribank luôn gắn với sứ mệnh phát triển nông nghiệp nông thôn và nông dân. Hiện nay, Agribank đang triển khai 9 chương trình tín dụng ưu đãi dành cho tất cả các đối tượng, trong đó có 8 chương trình dành cho hộ kinh tế tư nhân, bao gồm DN xuất nhập khẩu, DNNVV, sản xuất kinh doanh tiêu dùng... Trong các chương trình này, lãi suất được áp dụng thấp hơn cho vay thông thường từ 1-2% và có các chương trình ưu đãi cho xuất nhập khẩu, tham gia vào chuỗi giá trị”, bà Bình nói.

Góp ý thêm để thúc đẩy vốn cho kinh tế tư nhân, ông Nguyễn Thanh Khiết - Chủ tịch Hãng kiểm toán ASCO cho rằng cần nâng cao năng lực quản trị, năng lực tài chính và minh bạch thông tin của DN; xây dựng, cải thiện hệ thống quản trị DN, áp dụng công nghệ và AI trong kế toán và quản lý tài chính, các lĩnh vực tác nghiệp khác. DNNVV cần xây dựng báo cáo tài chính minh bạch, có kiểm toán độc lập để tạo niềm tin với ngân hàng. Chủ động xây dựng kế hoạch kinh doanh đồng bộ với các kế hoạch tác nghiệp khác và phương án sử dụng vốn hiệu quả để thuyết phục ngân hàng. Phía ngân hàng nên thiết kế các sản phẩm tài chính chuyên biệt như khoản vay tín chấp dựa trên dòng tiền kinh doanh, khoản vay theo hợp đồng đầu ra hoặc khoản vay dựa trên tài sản hình thành từ vốn vay, mở rộng mô hình đánh giá tín dụng dựa trên dữ liệu giao dịch thực tế của DN thay vì chỉ tập trung vào tài sản đảm bảo.

“Việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn của DNNVV không chỉ phụ thuộc vào DN mà còn cần sự hỗ trợ từ ngân hàng, tổ chức tài chính và cơ quan quản lý nhà nước. Chúng ta cần chung tay triển khai các giải pháp đồng bộ để giúp DNNVV có điều kiện phát triển bền vững, đóng góp nhiều hơn vào sự thịnh vượng của nền kinh tế Việt Nam”, ông Khiết góp ý.