Quy hoạch đô thị ven biển, ven sông tỉnh Quảng Nam theo hướng bền vững

Các đại biểu dự hội thảo nghiên cứu, thảo luận một số vấn đề về thực trạng và định hướng quy hoạch, quản lý phát triển của các đô thị ven biển, ven sông theo mô hình sinh thái, tăng trưởng xanh gắn kết với phát triển du lịch bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển đô thị tại Quảng Nam trong mối quan hệ với phát triển đô thị tại các tỉnh, thành trong vùng kinh tế trọng điểm miền Trung. Từ đó đề xuất những giải pháp quy hoạch không gian đô thị ven biển và một số cơ chế chính sách đặc thù, đảm bảo cho sự phát triển xanh bền vững của các đô thị ven biển phù hợp với định hướng quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị Việt Nam đến năm 2025 tầm nhìn đến năm 2050 đã được Chính phủ phê duyệt.

Các đại biểu cho rằng, Quảng Nam có lợi thế lớn về tài nguyên, tiềm năng phát triển cả không gian kinh tế vùng ven biển, bãi biển, không gian trên - dưới đáy biển và trên các đảo; có bờ biển dài gần 125km, có tiềm năng phát triển cảng biển và khai thác các nguồn lợi khác từ biển như đánh bắt, nuôi trồng thủy sản,... các điều kiện tài nguyên, văn hóa và các cảnh quan thiên nhiên hấp dẫn có khả năng xây dựng và phát triển ngành Du lịch. Bên cạnh đó, Quảng Nam còn có nhiều con sông lớn, có nhiều tiềm năng để phát triển đô thị ven sông như sông Vu Gia, Thu Bồn, Cổ Cò, Vĩnh Điện, Tam Kỳ,…

Trong khi đó, Quảng Nam là một trong số ít các tỉnh Trung Bộ sớm lập đầy đủ quy hoạch xây dựng vùng tỉnh, chương trình phát triển đô thị toàn tỉnh để kiểm soát phát triển hệ thống đô thị của tỉnh. Chuỗi đô thị ven biển đang giữ vai trò chủ đạo trong việc tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, gồm đô thị mới Điện Nam - Điện Ngọc (thị xã Điện Bàn), TP Hội An, vệt du lịch cao cấp ven biển Hội An - Điện Ngọc, đô thị Nam Hội An, TP Tam Kỳ, Chu Lai - huyện Núi Thành...

Tuy nhiên, việc phát triển đô thị nói chung và đô thị ven biển ở Quảng Nam vẫn còn đang tồn tại một số hạn chế, gồm tính ổn định trong phát triển theo quy hoạch xây dựng chưa cao; quy chế quản lý quy hoạch và kiến trúc đô thị chưa đáp ứng yêu cầu; đô thị Hội An, đô thị Vĩnh Điện, một phần đô thị Tam Kỳ, Núi Thành và Tam Hòa ở khu vực ven biển phía Nam cũng đang bị tác động bởi nước biển dâng và xâm nhập mặn.

Thực tế các dự án ven biển (bao gồm dự án đô thị) đều bị chậm tiến độ do thiếu nguồn lực, chính sách về quản lý đất đai, đầu tư còn chồng chéo. Toàn bộ vệt ven biển dọc ven sông Cổ Cò, qua địa bàn Hội An và thị xã Điện Bàn, với hàng trăm dự án bất động sản, nhà ở, khu đô thị đã và đang đầu tư, xen lẫn các tòa nhà cao tầng là các khu dân cư làng quê và thửa đất nông nghiệp, đang minh chứng cho quá trình đô thị hóa đang diễn ra tại đây.

Ngoài ra, sự không chặt chẽ trong quy hoạch không gian ven biển, cộng với sự dự báo kế hoạch sử dụng đất thiếu chính xác, thiếu công cụ kiểm soát trong quản lý quy hoạch và kiến trúc đô thị đã làm cho hình hài đô thị bị “loang lổ”...

Từ thực trạng trên, các đại biểu đều có chung ý kiến rằng, vùng ven biển phía đông Quảng Nam có cơ hội lớn để trở thành một khu vực quan trọng trong vùng kinh tế trọng điểm miền Trung với hệ sinh thái, văn hóa đa dạng; kết cấu hạ tầng đồng bộ, phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch, khoa học và công nghệ. Do đó, Quảng Nam nên nghiên cứu đầu tư phát triển vùng ven biển này trở thành chuỗi đô thị - trung tâm dịch vụ, du lịch - công nghiệp sạch - nông nghiệp công nghệ cao; bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử; phục hồi hệ sinh thái, ứng phó với biến đổi khí hậu; đưa kinh tế biển và vùng ven biển của tỉnh phát triển mạnh, giữ vai trò chủ lực trong nền kinh tế gắn với củng cố quốc phòng, an ninh.

Trong quá trình quy hoạch phát triển đô thị ven sông, Quảng Nam cần lưu ý đến thủy văn, địa hình của từng dòng sông để xây dựng đô thị phù hợp, thích ứng với biến đổi khí hậu, tình hình lũ lụt hằng năm.