Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực lan tỏa cho cả vùng

Theo Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Huế Nguyễn Khắc Toàn, Huế vừa là trung tâm văn hóa, giáo dục, y tế, du lịch lớn của miền Trung, vừa là đầu mối giao thông quan trọng, cửa ngõ ra biển của Hành lang kinh tế Đông – Tây, gắn kết chặt chẽ với vùng Bắc Trung Bộ và cả nước. Do đó, việc điều chỉnh quy hoạch TP Huế không chỉ là yêu cầu về mặt kỹ thuật, mà trước hết là nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược, nhằm định hình lại mô hình tổ chức không gian phát triển, khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế và tạo động lực lan tỏa cho cả vùng.

“Đã đến lúc Huế cần được nhìn nhận không chỉ là một đô thị bên sông Hương, mà là đô thị di sản sông – đầm phá – biển, nơi sông Hương là trục cảnh quan – văn hóa trung tâm; đầm phá Tam Giang – Cầu Hai là không gian sinh thái, sinh kế và du lịch đặc sắc; dải ven biển là không gian đô thị biển, dịch vụ, logistics và kinh tế biển hiện đại. Chính tầm nhìn này sẽ tạo nên bản sắc khác biệt, lợi thế cạnh tranh chiến lược và khả năng thích ứng cao với biến đổi khí hậu, xu thế phát triển xanh, bền vững”, Chủ tịch UBND TP Huế Nguyễn Khắc Toàn cho hay.

Theo định hướng điều chỉnh quy hoạch TP Huế thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 sẽ tập trung vào 5 trụ cột lớn: Văn hóa – di sản làm nền tảng; Kinh tế tri thức, dịch vụ chất lượng cao và kinh tế biển – đầm phá làm động lực; Quy hoạch sinh thái, đô thị sông – đầm phá – biển, thích ứng biến đổi khí hậu; Hạ tầng thông minh, kết nối liên vùng “từ núi đến biển”; Con người Huế – cộng đồng sông nước làm trung tâm.

Theo đó, TP Huế sẽ xác lập không gian phát triển mới, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, xanh, bền vững… Huế phấn đấu trở thành đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam; trung tâm lớn, đặc sắc của khu vực Đông Nam Á về văn hóa, du lịch và y tế chuyên sâu; trung tâm khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo đa ngành, chất lượng cao; đồng thời là trung tâm kinh tế biển mạnh của cả nước.

Các chuyên gia kinh tế phân tích các nhóm điểm nghẽn chiến lược đang đặt ra đối với sự phát triển của thành phố, gồm: hạ tầng và năng lượng; nguồn nhân lực; quản trị và năng lực cạnh tranh; ngân sách và thủ tục hành chính; xung đột không gian phát triển... Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng và tính khả thi của việc điều chỉnh quy hoạch, bảo đảm thống nhất với quy hoạch tổng thể quốc gia, các quy hoạch ngành và quy hoạch vùng Bắc Trung Bộ.

Theo chuyên gia quy hoạch, KTS Ngô Viết Nam Sơn, Huế cần được định vị là thành phố di sản – văn hóa – sinh thái đặc thù của châu Á, có sức cạnh tranh ở tầm quốc tế. Đây là mô hình đô thị vừa bảo tồn được các giá trị di sản độc đáo, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển hiện đại, xanh và bền vững. Huế cần hướng tới xây dựng đô thị quản trị thông minh, với mô hình chính quyền đô thị hai cấp vận hành hiệu quả, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Trong đó, di sản không đứng ngoài đời sống, mà trở thành một phần của đời sống đương đại – nơi “di sản sống cùng đời sống hiện đại”, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

KTS Ngô Viết Nam Sơn nhấn mạnh, việc điều chỉnh quy hoạch TP Huế giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 cần được tiếp cận theo tư duy mới: quy hoạch vì di sản, quy hoạch để phát triển kinh tế di sản. Đây là cơ sở quan trọng để khẳng định vị thế xứng tầm của Huế với tư cách là thành phố trực thuộc Trung ương đặc thù của cả nước.

Ông Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh phát triển ngày càng gay gắt giữa các đô thị, Huế không thể đi theo lối mòn, mà cần xác lập một trục phát triển khác biệt, dựa trên giá trị di sản và văn hóa. Theo ông Trần Đình Thiên, Huế có đầy đủ điều kiện để phát triển theo mô hình đô thị di sản, nơi di sản không chỉ được bảo tồn mà phải trở thành nguồn lực kinh tế, tạo ra giá trị gia tăng thông qua các ngành công nghiệp văn hóa. Phát triển công nghiệp văn hóa ở Huế không chỉ dừng lại ở du lịch di sản, mà cần mở rộng sang các lĩnh vực như nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo, điện ảnh, lễ hội, ẩm thực, thủ công mỹ nghệ, không gian sáng tạo… gắn với công nghệ số, qua đó hình thành hệ sinh thái kinh tế văn hóa mang bản sắc Huế… Đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển của thế giới, khi văn hóa ngày càng trở thành sức mạnh mềm, là động lực tăng trưởng mới của các đô thị sáng tạo.

Từ góc độ quy hoạch, ông Trần Đình Thiên cho rằng điều chỉnh quy hoạch TP Huế cần đặt di sản và văn hóa vào vị trí trung tâm của cấu trúc không gian phát triển, coi đây là “trục ưu tiên” để tổ chức đô thị, thu hút nguồn lực xã hội, nhân lực sáng tạo và các nhà đầu tư chiến lược. Chỉ khi tạo ra được chân dung phát triển khác biệt, Huế mới có thể vươn lên trở thành trung tâm văn hóa – sáng tạo mang tầm khu vực và quốc tế…

Một số chuyên gia cho rằng, Huế cần được định hình rõ nét với đặc thù là thành phố di sản văn hóa, gắn kết chặt chẽ với Đà Nẵng, Quảng Trị, các khu kinh tế và không gian hàng hải; tăng cường liên kết vùng, liên kết di sản, đặc biệt là hợp tác với Lào; bảo tồn cảnh quan Kinh thành Huế như một nguyên tắc cốt lõi, làm nổi bật bản sắc Huế trong phát triển.

Việc điều chỉnh quy hoạch TP Huế lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là cơ sở để Huế phát triển hài hòa giữa bảo tồn và đổi mới, giữa di sản và hiện đại, hướng tới mục tiêu xây dựng thành phố di sản văn hóa thông minh, xanh, bền vững, có bản sắc riêng và đóng góp cho sự phát triển chung của vùng và cả nước.