Thủ Thiêm - từ bãi lau sậy đến không gian đô thị kiểu mẫu

Sự "thay da đổi thịt" ấy không chỉ mang ý nghĩa chỉnh trang cảnh quan đơn thuần, mà còn là dấu hiệu rõ nét cho thấy Khu đô thị mới Thủ Thiêm đang bước vào giai đoạn hoàn thiện với yêu cầu cao hơn về chất lượng sống, không gian công cộng và hiệu quả quản trị đô thị.

Sức sống mới bên bờ sông Sài Gòn

Chỉ trong hơn hai năm chỉnh trang, bờ sông Sài Gòn phía Thủ Thiêm đã chuyển mình mạnh mẽ. Các hạng mục công viên ven sông, Trung tâm văn hóa sáng tạo Thủ Thiêm Riverstage, hệ thống bến tàu thủy nội địa, cùng nhiều công trình xã hội hóa do doanh nghiệp tài trợ đã góp phần tạo nên không gian mở, phục vụ cộng đồng. Những bãi lau sậy trước kia đã nhường chỗ cho thảm hoa, bãi cỏ, tiểu cảnh, lối đi bộ và các khu sinh hoạt ngoài trời.

Công viên bờ sông Sài Gòn - khánh thành cuối năm 2023 - nhanh chóng trở thành điểm đến quen thuộc của người dân và du khách. Không chỉ là nơi dạo mát, chụp ảnh, đây còn là không gian tổ chức các hoạt động văn hóa - nghệ thuật, âm nhạc đường phố, trình diễn sáng tạo, góp phần hình thành "đời sống công cộng" đúng nghĩa cho một khu đô thị mới.

Nối dài từ công viên ven sông, qua cầu Ba Son là Công viên Sáng tạo - một mảnh ghép mang sắc thái trẻ trung, năng động, bổ sung cho chuỗi không gian công cộng ven sông Sài Gòn. Sự liên kết này không chỉ mở rộng không gian xanh, mà còn tạo trục kết nối đô thị quan trọng giữa khu trung tâm hiện hữu và Thủ Thiêm.

Ít ai biết rằng, để có được diện mạo hôm nay, Thủ Thiêm đã trải qua hành trình quy hoạch và triển khai kéo dài gần 30 năm. Năm 1996, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch khu đô thị mới Thủ Thiêm. Qua nhiều lần điều chỉnh, đến nay khu đô thị được tổ chức thành 8 phân khu chức năng, song vẫn giữ nguyên nền tảng cốt lõi của đồ án quy hoạch ban đầu.

Điểm đáng chú ý là Thủ Thiêm không được định hướng thuần túy như một dự án kinh doanh bất động sản. Trong tổng diện tích lõi quy hoạch khoảng 657ha, phần đất khai thác thương mại chỉ chiếm chưa đến 30%. Phần lớn quỹ đất được ưu tiên cho các công trình công cộng, dịch vụ đô thị mà khu trung tâm cũ còn thiếu, như: công viên bờ sông, quảng trường trung tâm, trung tâm tài chính quốc tế, trung tâm hội nghị - triển lãm, lâm viên sinh thái, không gian văn hóa - sáng tạo…

Chính định hướng này tạo nên bản sắc riêng cho Thủ Thiêm: một khu đô thị hiện đại nhưng không "bê tông hóa" cực đoan, chú trọng cân bằng giữa phát triển kinh tế, không gian xanh và chất lượng sống.

Phát triển phải gắn với kỷ cương

Bước vào giai đoạn 2026-2031, TP Hồ Chí Minh đứng trước yêu cầu tạo bứt phá tăng trưởng trong bối cảnh mở rộng không gian phát triển và nâng cao chất lượng sống của người dân. Trong tổng thể đó, Khu đô thị mới Thủ Thiêm giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là trung tâm tài chính - kinh tế - văn hóa mới, vừa là "thước đo" năng lực quản trị đô thị của thành phố.

Năm 2020, Thành ủy TP Hồ Chí Minh ban hành Nghị quyết 26 về tập trung đầu tư, xây dựng hoàn thành Khu đô thị mới Thủ Thiêm trước năm 2030. Nghị quyết xác định rõ yêu cầu: vừa tiếp tục huy động nguồn lực để phát triển, vừa phải khắc phục, xử lý dứt điểm những tồn tại, thiếu sót, vi phạm trong quá trình triển khai trước đó.

Sau các kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ, TP Hồ Chí Minh đã tiến hành nhiều đợt rà soát, điều chỉnh chính sách, trong đó có Quyết định 70/2025 của UBND TP Hồ Chí Minh bổ sung thêm các chính sách có lợi cho người dân, nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng theo đúng khuôn khổ pháp luật.

Tại buổi tiếp công dân liên quan đến Thủ Thiêm cuối tháng 12/2025, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được khẳng định, thành phố sẽ thực hiện nghiêm túc các kết luận của Thanh tra Chính phủ và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; đồng thời tiếp tục đối thoại, lắng nghe và giải quyết thấu đáo các kiến nghị chính đáng của người dân. Thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh: phát triển Thủ Thiêm không thể tách rời việc giữ vững kỷ cương, pháp luật; không đánh đổi quyền lợi hợp pháp của người dân lấy tốc độ tăng trưởng.

Để hiện thực hóa mục tiêu hoàn thành Khu đô thị mới Thủ Thiêm trước năm 2030, TP Hồ Chí Minh đã thành lập Tổ công tác điều hành xây dựng khu đô thị, do Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh làm Tổ trưởng, với sự tham gia trực tiếp của lãnh đạo các sở, ngành. Hàng loạt đầu việc trọng tâm đang được đẩy nhanh tiến độ.

Trong đó, việc xúc tiến xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thủ Thiêm được kỳ vọng tạo "cú hích" thu hút dòng vốn lớn, nâng cao vị thế của TP Hồ Chí Minh trong khu vực. Song song là các dự án hạ tầng giao thông chiến lược như cầu Thủ Thiêm 4 - dự án có tổng mức đầu tư hơn 5.000 tỷ đồng, kết nối khu Nam với Thủ Thiêm, góp phần giảm áp lực giao thông cho khu trung tâm hiện hữu.

Bên cạnh đó, thành phố cũng đẩy mạnh đấu giá, đấu thầu các khu đất đã hoàn chỉnh hạ tầng, tháo gỡ vướng mắc về nghĩa vụ tài chính cho các nhà đầu tư, nhằm sớm lấp đầy các "ô đất trống" còn tồn tại dọc các trục chính của Thủ Thiêm.

Theo giới chuyên gia quy hoạch, Thủ Thiêm có đầy đủ điều kiện để bứt phá, song vấn đề then chốt nằm ở tốc độ và tính đồng bộ trong triển khai. Khi các dự án động lực như Trung tâm Tài chính quốc tế, các tuyến metro, hệ thống giao thông kết nối hoàn chỉnh được triển khai đúng tiến độ, Thủ Thiêm sẽ thực sự bước sang giai đoạn phát triển mới, tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng đặt ra suốt nhiều thập kỷ.