Thực thi tiết kiệm điện, thúc đẩy điện mặt trời mái nhà

Trong bối cảnh nhu cầu điện phục vụ tăng trưởng kinh tế ở mức cao, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026, yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho sản xuất và đời sống nhân dân.

Chỉ thị nhấn mạnh, bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia. Năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030 với mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, đặt ra yêu cầu rất lớn đối với bảo đảm cung ứng điện, nhất là phát triển các nguồn điện nền và năng lượng sạch trong nước. Trong khi đó, thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro, tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia, nếu không kịp thời có các giải pháp đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả, nguy cơ mất cân đối cung - cầu điện có thể xảy ra, đặc biệt trong giai đoạn 2026 - 2028.

Do đó, việc triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp quản lý nhu cầu và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả trên phạm vi toàn quốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần giảm phụ tải đỉnh, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện, giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới. Đồng thời, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng phù hợp sẽ bổ sung nguồn điện tại chỗ, tăng cường tính linh hoạt của hệ thống điện, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Các giải pháp này phải được tổ chức thực hiện quyết liệt ngay từ năm 2026, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp.

Tiết kiệm điện, phát triển điện mặt trời mái nhà

Phấn đấu hàng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ (ĐMTMN); hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt ĐMTMN trong kế hoạch phát triển ĐMTMN, giai đoạn 2026 – 2030 của các tỉnh/thành phố. Các địa phương chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà phù hợp với điều kiện thực tế.

Huy động tối đa các nguồn điện tại chỗ, nguồn điện dự phòng của các cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh khi hệ thống điện có nguy cơ thiếu hụt công suất; tăng cường sử dụng năng lượng tại chỗ nhằm giảm áp lực cung ứng điện từ hệ thống quốc gia.

Thủ tướng yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) giảm tổn thất điện năng trên toàn hệ thống điện dưới 6%.

Các cơ quan, công sở, chiếu sáng công cộng và chiếu sáng cho mục đích quảng cáo, trang trí ngoài trời, các cơ sở sản xuất… phải có giải pháp tiết kiệm điện phù hợp.

Các cơ sở sử dụng năng lượng có điện năng tiêu thụ từ 500 nghìn kWh/năm trở lên phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm hoặc phải tiết kiệm ít nhất 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm.

Khẩn trương xây dựng và ban hành kế hoạch hành động năm 2026 về sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, quản lý nhu cầu điện và phát triển điện mặt trời mái nhà; xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu tiết kiệm điện, lộ trình thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.

Tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp giảm phụ tải đỉnh, dịch chuyển phụ tải, điều chỉnh phụ tải điện; chủ động huy động các nguồn điện tại chỗ, nguồn điện dự phòng khi hệ thống điện có nguy cơ thiếu hụt công suất; tăng cường sử dụng năng lượng tại chỗ nhằm giảm áp lực cung ứng điện từ hệ thống quốc gia.

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, quản lý phía nhu cầu, phát triển ĐMTMN và các giải pháp lưu trữ năng lượng phù hợp.

Tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về sử dụng điện gây lãng phí; định kỳ, đột xuất báo cáo kết quả thực hiện theo quy định.

Đề xuất bố trí ngân sách nhà nước thực hiện chính sách hỗ trợ về điện mặt trời mái nhà

Thủ tướng giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện hướng dẫn, kịp thời tham mưu giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền trong thực hiện Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 03 tháng 3 năm 2025 của Chính phủ; tổng hợp kết quả thực hiện; phấn đấu đạt mục tiêu có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng ĐMTMN; hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt ĐMTMN trong kế hoạch phát triển ĐMTMN, giai đoạn 2026 – 2030 của các tỉnh/thành phố. Báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện trong Quý IV năm 2026…

Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về hiệu suất năng lượng đối với các phương tiện, thiết bị tiêu thụ điện. Xây dựng và sửa đổi nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của các phương tiện thiết bị trên 5%, đặc biệt xây dựng lộ trình nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của động cơ điện lên mức IE2-IE3, nghiên cứu loại bỏ bóng đèn sợi đốt từ 20W trở lên. Nghiên cứu bổ sung lộ trình mức hiệu suất năng lượng tối thiểu đối với thiết bị chuyển đổi điện năng, adapter, thiết bị sạc, trạm sạc điện.

Chỉ đạo, giám sát các công ty điện lực trong thực hiện việc cung cấp điện theo kế hoạch đã được phê duyệt, đặc biệt khi có khả năng xảy ra tình trạng mất cân đối cung-cầu trong các tháng nắng nóng cao điểm và mùa khô.

Tăng cường kiểm tra, giám sát tình hình sử dụng điện đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, thanh tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định hiện hành về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.