Cần chung tay ngăn chặn các dự án “ma”

Nhu cầu về nhà ở tăng cao, thu hút nhiều nhà đầu tư kinh doanh bất động sản tìm đến. Kéo theo, có không ít cá nhân, tổ chức lợi dụng kẽ hở của pháp luật, sơ hở trong công tác quản lý nhà nước và sự nhẹ dạ, cả tin, hám lợi, thiếu hiểu biết của người dân để thực hiện trót lọt nhiều vụ lừa đảo…

Vụ án đôi vợ chồng Châu Minh Sơn (SN 1978) - Hà Thị Loan (SN 1979; ngụ TP Dĩ An, Bình Dương) lừa đảo chiếm đoạt khoảng 130 tỷ đồng là một trong những điển hình về phương thức, thủ đoạn phạm tội liên quan đến các dự án “ma” trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Đầu năm 2018, Loan thành lập Công ty TNHH Địa ốc Tường Hy Quân rồi để cho chồng chỉ đạo, điều hành mọi hoạt động của công ty. Ngay sau đó, Sơn đã lập dự án trên 13 thửa đất… của người khác với tổng diện tích hơn 64.000m2 tọa lạc tại phường Chánh Phú Hòa, thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

Chỉ bằng bản vẽ phân lô tự tạo với tên gọi Khu dân cư Chánh Phú Hòa, ngày 3/5/2018, Công ty Tường Hy Quân đã ký hợp đồng môi giới độc quyền với Công ty Đất Việt phân phối 300 nền đất với tổng giá trị 129 tỷ đồng. Đến ngày 26/2/2019, Công ty Đất Việt đã bán 326 lô (vượt 26 lô so với hợp đồng), thu về số tiền hơn 140 tỷ đồng và đã trả cho Công ty Tường Hy Quân số tiền hơn 90 tỷ đồng. Ngoài ra, Công ty Đất Việt, Công ty Tường Hy Quân còn ký bán cho 19 khách hàng 41 lô đất khác thu về số tiền gần 27,5 tỷ đồng.

Sau khi có tiền, Sơn mới lập hồ sơ xin chủ trương thành lập Khu dân cư Chánh Phú Hòa và thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất với chủ sử dụng 13 thửa đất trên. Cơ quan điều tra xác định, khi chưa lập thủ tục chuyển nhượng về đất đai, thủ tục đầu tư khu dân cư nhưng vợ chồng Sơn, Loan đã vẽ dự án không có thật và ký hợp đồng phân phối nền đất đã cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Từ đầu năm 2022 đến nay, Công an tỉnh Bình Dương còn bắt tạm giam nhiều giám đốc công ty bất động sản liên quan đến các dự án “ma”…

Các hành vi lừa đảo phổ biến là tự vẽ các dự án, sơ đồ phân lô bán nền trên đất nông nghiệp, đất của người khác hoặc đất không có thật sau đó quảng cáo trên mạng xã hội để bán hoặc làm giả tài liệu của cơ quan nhà nước (như quyết định chấp hành chủ trương; quyết định phê duyệt tỷ lệ 1/500 của dự án; giấy phép xây dựng...) rồi huy động vốn bằng hình thức giữ chỗ, đặt cọc, mua nhà ở hình thành trong tương lai…

Theo Công an tỉnh Bình Dương, nạn nhân của các dự án “ma”, ngoài những người thiếu thẩn trọng, thiếu hiểu biết pháp luật về đất đai còn có nhiều trường hợp chấp nhận rủi ro để chuyển nhượng đất đai trái phép, mua bán bằng giấy viết tay hoặc lập vi bằng qua Văn phòng thừa phát lại khi giao dịch… Các đối tượng phạm tội đã lợi dụng kẽ hở trong các quy định của pháp luật về lĩnh vực đất đai do chưa đồng bộ, còn chồng chéo, chưa phù hợp với thực tiễn.

Một số văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực đất đai do Trung ương ban hành thường xuyên có sự thay đổi nhưng các văn bản dưới luật chậm có hướng dẫn hoặc hướng dẫn chưa cụ thể, rõ ràng… khiến các địa phương lúng túng khi thực hiện. Công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai còn nhiều sơ hở, thiếu sót; việc công khai, minh bạch thông tin liên quan đến đất đai (dự án, chủ sử dụng...) chưa đầy đủ, kịp thời.

Có mặt tại dự án “ma” của Công ty Tường Hy Quân vào đầu tháng 7/2022, theo ghi nhận của chúng tôi, tuy là dự án “ma” nhưng vợ chồng Sơn - Loan cho xây dựng cổng chào khá hoành tráng. Con đường chính dẫn vào khu đất được trải nhựa, lắp đặt cống thoát nước như thể một khu dân cư đã có giấy tờ hợp pháp. Chính yếu tố này đã gây sự ngộ nhận của các nạn nhân. Nếu chính quyền địa phương thị xã Bến Cát ngăn chặn ngay từ đầu các công trình xây dựng trái phép này thì liệu Công ty Tường Hy Quân có dễ dàng lừa bán hàng trăm nền đất?

Bên cạnh đó, ở Bình Dương các Văn phòng công chứng tư được thành lập khá nhiều nhưng chất lượng công chứng chưa thật sự hiệu quả, chưa đáp ứng được với yêu cầu thực tế. Bởi người dân tin tưởng vào Văn phòng công chứng khi ký các hợp đồng. Tuy nhiên, thực tế các vụ án, vụ việc cho thấy hầu hết các giấy tờ nhà đất, giấy tờ tùy thân được làm giả và kể cả người đóng giả chủ đất nhưng vẫn qua mặt được Văn phòng công chứng…

Công an tỉnh Bình Dương đã chủ động tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và công dân trong phòng ngừa, bảo quản tài sản...

Tuy nhiên, để giảm thiểu tối đa các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản liên quan đến các dự án “ma” rất cần sự chung tay của ban, ngành chức năng khác trong lĩnh vực quản lý nhà nước về đất đai; lĩnh vực công chứng, chứng thực… như đã đề cập ở trên.