Thủ đoạn tinh vi, hậu quả nghiêm trọng (bài 1)

Những năm gần đây, tình hình vi phạm pháp luật về môi trường gia tăng về cả số lượng lẫn phương thức, thủ đoạn, các vi phạm chủ yếu như xả nước thải không đạt quy chuẩn kỹ thuật ra môi trường; chôn lấp, đổ thải chất thải rắn công nghiệp không đúng nơi quy định; xả khí thải vượt quy chuẩn kỹ thuật ra môi trường. Một số doanh nghiệp, công ty xây dựng hệ thống ống nước ngầm bí mật để xả nước thải chưa qua xử lý ra sông, kênh, rạch, kết nối đường ống xả thải với hệ thống nước mưa để lén lút xả thải chưa qua xử lý ra môi trường.

Thực trạng báo động

Trên địa bàn vùng Tây Nam Bộ hiện nay rất phát triển về chế biến nông sản là đặc sản như sầu riêng, xoài. Các phế phẩm từ các nông sản thải ra là rất lớn nhưng các đơn vị thu gom có đủ chức năng chưa đáp ứng đủ, do đó xảy ra nhiều trường hợp chủ doanh nghiệp đổ thải ra môi trường gây ô nhiễm với số lượng lớn.

Vào tháng 9/2025, Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang phát hiện, xử lý đối với giám đốc một công ty ủ phân bằng chất thải rắn gây ô nhiễm môi trường.

Ông Phạm Nguyễn Trường Giang (SN 1988, thường trú: số 5, phường Rạch Giá, tỉnh An Giang) là Giám đốc Công ty TNHH Đất Xanh KIG (địa chỉ: tổ 4, ấp Lung Lớn, xã Hoà Điền, tỉnh An Giang). Mặc dù công ty không có trang thiết bị, máy móc để sản xuất phân bón, không có năng lực xử lý chất thải và chưa được cấp các thủ tục về môi trường nhưng ông Giang vẫn tìm mua các loại chất thải rắn thông thường để làm nguồn nguyên liệu sản xuất phân hữu cơ và giá thể trồng trọt.

Từ tháng 3/2025 đến tháng 4/2025, ông Giang đã thu gom 270.210kg chất thải là vỏ xoài, hạt xoài, vỏ ổi, than bùn và các loại thực phẩm… từ các công ty chế biến thực phẩm trên địa bàn tỉnh An Giang, sau đó vận chuyển về đổ tại khu đất được ông Giang thuê thuộc tổ 4, ấp Lung Lớn, xã Hoà Điền, tỉnh An Giang để làm nơi lưu, chứa chất thải. Các chất thải này ông Giang cho đổ trực tiếp trên nền đất, không có mái che, không có hệ thống xử lý nước thải, khí thải phát sinh gây mùi hôi thối. 

Chính quyền địa phương và người dân đã nhiều lần nhắc nhở yêu cầu ông Giang phải có biện pháp xử lý nhưng ông Giang không thực hiện, chỉ đậy tạm tấm bạt và để chất thải phân hủy tự nhiên gây ô nhiễm khiến người dân xung quanh bức xúc. Cơ quan CSĐT Công an tỉnh An Giang đã ra quyết định khởi tố bị can đối với ông Giang để điều tra về hành vi "Gây ô nhiễm môi trường".

Ngày 16/5 vừa qua, Công an tỉnh Đồng Tháp phối hợp với Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường kiểm tra việc chấp hành pháp luật về môi trường đối với địa điểm sản xuất "giá thể hữu cơ" của doanh nghiệp tại xã Tân Thạnh. Qua kiểm tra, phía sau địa điểm sản xuất của doanh nghiệp có khối lượng rất lớn trên diện tích khoảng 19.708,8m² với tổng khối lượng 4.063.425kg chất thải là vỏ, hột xoài.

Trong quá trình hoạt động, giám đốc doanh nghiệp đã chỉ đạo những nhân viên đưa vỏ và hột xoài (chưa qua xử lý) ra khu đất trống với tổng khối lượng chất thải (vỏ, hột xoài) đã đổ thải ra môi trường thuộc danh mục chất thải rắn công nghiệp thông thường. Sau khi củng cố hồ sơ, Cơ quan CSĐT đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can để điều tra về hành vi gây ô nhiễm môi trường.

Hiện nay nổi lên là tình trạng chôn lấp chất thải trái phép với quy mô lớn, với đủ loại rác thải, chủ yếu là rác thải công nghiệp có lẫn chất thải nguy hại tại các vùng ven đô thị và ven các khu công nghiệp. Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh Đồng Tháp phối hợp với Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường Bộ Công an, cùng các đơn vị liên quan kiểm tra tại địa điểm có dấu hiệu vi phạm về môi trường ở xã Kim Sơn (tỉnh Đồng Tháp).

Qua kiểm tra, phát hiện xưởng nhôm do Phan Viết Mạnh (SN 1981) cùng một số đối tượng có liên quan đã chôn lấp, đổ thải chất thải rắn thông thường (xỉ thải) từ hoạt động tái chế vỏ lon nhôm, với khối lượng là 1.068.060kg ra 5 thửa đất xung quanh với diện tích bãi đổ thải là 2.518m2. Quá trình điều tra, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Đồng Tháp đã khởi tố 2 đối tượng về hành vi gây ô nhiễm môi trường.

Mới đây, Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh Đồng Tháp đã phát hiện hộ kinh doanh Nguyễn Thị Tiên (ngụ xã Hội Cư) đã có hành vi chôn lấp, đổ, thải ra phía sau khu vực nhà xưởng gồm bao bì nhựa thải, sợi nhựa thải, hạt nhựa thải, phế thải, phế liệu, bùn thải từ hệ thống xử lý nước thải. Những chất thải này phát sinh từ hoạt động tái chế phế phẩm bao bì, dệt bao không có khả năng sử dụng với khối lượng 487.440kg. Sau khi củng cố hồ sơ, Cơ quan CSĐT đã khởi tố bị can 1 đối tượng để điều tra về hành vi gây ô nhiễm môi trường.

Qua tin tố giác của người dân, Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh Đồng Tháp vừa phối hợp với UBND các xã Ngũ Hiệp, Long Tiên và Hiệp Đức tiến hành kiểm tra, phát hiện, bắt quả tang 7 vụ là người làm thuê của các vựa thu mua sầu riêng, có hành vi đổ vỏ sầu riêng với số lượng lớn gây ô nhiễm môi trường. Lực lượng làm nhiệm vụ đã lập biên bản vi phạm, đồng thời phối hợp cùng UBND các xã tuyên tuyền, phổ biến đến các chủ vựa, người làm thuê chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về môi trường. 

"Nóng" chuyện xử lý nước thải

Phát hiện một hộ kinh doanh tại phường Rạch Giá xả nước thải chưa xử lý vào môi trường, Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang đã tham mưu Giám đốc Công an tỉnh ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính mức phạt 35 triệu đồng… Hộ kinh doanh trên thu mua phế liệu về nghiền bọc nilon. Tuy nhiên, trong quá trình nghiền, rửa bọc nilon có phát sinh nước thải hộ kinh doanh không có biện pháp xử lý, cho chảy trực tiếp vào môi trường, gây ô nhiễm môi trường.

Hiện nay, các hệ thống cống kết hợp thu gom chung cho cả nước thải và nước mưa thải thẳng ra các hồ, kênh và sông. Mạng lưới thoát nước thiếu tính kết nối, thiếu đầu tư đồng bộ trên diện rộng vào thu gom và xử lý nước thải và hệ thống quản lý kém hiệu quả.

Khu Công nghiệp Thạnh Lộc do Ban Quản lý Khu Kinh tế tỉnh An Giang quản lý hiện chưa có hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung để thu gom, xử lý nước thải cho tất cả các doanh nghiệp đang hoạt động tại khu công nghiệp. Chủ yếu các doanh nghiệp tự xây dựng hệ thống thu gom, xử lý riêng, trong đó một số doanh nghiệp xử lý không đảm bảo về bảo vệ môi trường, mang tính chất đối phó.

Còn tại Khu đô thị Tây Bắc việc thu gom lượng rác thải sinh hoạt phát sinh chưa đảm bảo. Khu đô thị Phú Cường hiện hệ thống thu gom nước thải bị đứt, gãy nên chưa thu gom được hết toàn bộ lượng nước thải phát sinh về hệ thống xử lý nước thải tập trung để xử lý đảm bảo trước khi thải vào môi trường.

Qua công tác rà soát, đánh giá thực trạng công tác thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị và hệ thống xử lý nước tập trung tại các khu công nghiệp, khu chế xuất đang hoạt động trên địa bàn, Công an tỉnh An Giang đã kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo các ban, ngành, chính quyền địa phương tăng cường các mặt công tác xử lý việc chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường.

(Còn nữa)