Lời thoại trong phim truyền hình: Hay và chưa hay

08:10 05/08/2011

Phim điện ảnh hay truyền hình đều là sự tái hiện và mô phỏng thực tế cuộc sống. Càng gần với đời thực bao nhiêu thì bản thân bộ phim thành công và khiến khán giả mê phim bấy nhiêu. Là một thành tố của phim, lời thoại hay cũng góp phần không nhỏ vào việc thành công của một bộ phim. Hoặc ngược lại.

Trong "Đất và người", nhân vật Chu Văn Quềnh (diễn viên Hán Văn Tình đóng) được đạo diễn Nguyễn Hữu Phần ưu ái dành cho câu thoại "Không nên hoãn cái sự sung sướng đó lại". Trong "Lập trình cho trái tim", nhân vật Mạnh "quặp" (Đức Khuê đóng) luôn miệng: "Tôi thề! Tôi hứa! Tôi đảm bảo!". Câu thoại này không phải ngẫu nhiên mà là kết quả bàn bạc của đạo diễn Nguyễn Mạnh Hà cùng ê kíp đoàn làm phim của mình: "Đây là câu nói không có trong kịch bản, chỉ đến khi thực hiện, chúng tôi nghĩ, nhân vật Mạnh là người hay gây cười cho phòng G5 thì phải nghĩ cho anh ta một câu nói nào đó để ghi dấu ấn. Ông này sợ vợ và rất hay thề nên lúc đầu câu đó là "Anh thề đấy!", rồi "Anh hứa đấy!" để "đẩy" tính cách lên. Sau mỗi người thêm thắt vào và thành "Anh thề! Anh hứa! Anh đảm bảo!" và tất cả chúng tôi đều cười phá lên khi nó được bật ra".

Những lời thoại đó tuy ngắn, nhưng nhiều ý nghĩa và tạo ra những tác động tích cực đến khán giả. Đạo diễn Nguyễn Hữu Phần cho rằng, khi viết kịch bản hay đặt viết kịch bản đều phải ấn định chủ ý cho những lời thoại như vậy, dù để tạo nên một câu cửa miệng độc đáo cho nhân vật là điều không hề dễ.

Tuy nhiên, trong nhiều bộ phim truyền hình trên màn ảnh nhỏ gần đây, ngày càng vắng bóng những lời thoại đắt, dí dỏm và ý nghĩa như vậy, trong khi lại có không ít lời thoại chưa hay, phản tác dụng, thậm chí thô tục, phản cảm.

Không thể không nhắc đến một đoạn thoại dung tục trong một phim truyền hình Việt Nam đã trở nên nổi tiếng, thậm chí khiến diễn viên thoại câu đó phải lên báo giới để phân trần. Trong tập 1 của "Ngôi nhà hạnh phúc", nhân vật Bá Thông khi được vợ hỏi "Em là cục vàng, anh là cục thịt, vậy con chúng ta là cục gì?" đã không chút do dự trả lời (nguyên văn): "Cục cứt!". Cho dù diễn viên kia có cố tình kêu oan và bao biện: "Đó chỉ đơn giản là câu nói yêu thương cửa miệng của cha mẹ dành cho đứa con chứ đâu phải là câu chửi dơ bẩn, tục tĩu? Tôi đã nghe câu đó rất nhiều, thậm chí chính tôi cũng từng ẵm cháu mình lên mà nói như thế" nhưng thật khó thuyết phục người xem trước lời thoại tự nhiên chủ nghĩa và "quá mù ra mưa" như vậy.

Trong phim truyền hình Việt Nam vừa qua, còn có những lời thoại chưa thực sự phù hợp với nhân vật, vị trí xã hội, lứa tuổi. Bộ phim chính luận "Bí thư Tỉnh ủy" từng thu hút sự chú ý của người xem khi phản ánh hiện thực sinh động của một thời chưa xa. Ngôn ngữ trong "Bí thư Tỉnh ủy" là ngôn ngữ bình dân, gắn với lời ăn tiếng nói hàng ngày của người nông dân vùng trung du Bắc Bộ. Nhiều tục ngữ, ca dao, lối nói ví von được sử dụng trong lời thoại khá phù hợp với không gian văn hóa của phim, song nhiều chỗ ngôn ngữ bình dân bị lạm dụng thái quá, không phù hợp. Khán giả có thể chấp nhận lời đối đáp có phần dung tục giữa một người nông dân với ông đội trưởng đội sản xuất trong cuộc chấm điểm bình công nọ, nhưng khó thông cảm với từ "đếch" của một ông Bí thư Tỉnh ủy được sử dụng khắp nơi, từ cơ quan tỉnh ủy đến những nơi mà ông đi qua, rồi đối thoại với cán bộ cấp dưới, với dân; hay lối xưng hô "cậu", "tớ" ngay cả trong các cuộc họp quan trọng của Thường vụ Tỉnh ủy. Nhất là câu nói "Làm thế này thì đến phân cũng không có mà ăn!" liệu có đúng với khẩu khí, trình độ văn hóa của một vị Bí thư Tỉnh ủy khi nói chuyện với nông dân? Thay vào đó, nếu ông nói kiểu câu phổ biến ở làng quê "Làm thế này thì đến cám cũng chẳng có mà ăn" thì sẽ hợp người hợp cảnh và thuyết phục khán giả hơn nhiều…

Trong nhiều phim, nhiều diễn viên trẻ em bị già hóa trong các câu thoại, thậm chí nhiều nhà làm phim vô tình ép trẻ em phải nói lên những cảm xúc của người lớn. Trong "Lời thú nhận của Eva" (52 tập), người xem cũng gặp một số câu thoại không phù hợp với lứa tuổi. Tác giả đã để Min, một cậu bé 8 tuổi - con ông chủ trẻ - nói như sau: "Con rất yêu cô San. Con rất thích món ăn cô San nấu vì trong đó có một thứ gia vị đặc biệt. Đó là gia vị của tình yêu thương". Nhiều ý kiến cho rằng đó là thoại của tác giả kịch bản gắn vào miệng nhân vật chứ không phải là câu nói của cậu bé Min, dù cậu có năng khiếu văn chương đi nữa. Chưa nói, những câu thoại như thế đã khiến khán giả thấy nhân vật trẻ con hồn nhiên và đáng yêu này có cách nói rất… đãi bôi, và vì thế khó mà tin vào tình cảm của cậu bé dành cho cô San…

Trong điện ảnh cũng như truyền hình, lời thoại "càng ngắn càng nhiều, càng ít càng tốt", còn trong không ít phim Việt thì ngược lại "càng nhiều càng ít". Dân trí của đa số khán giả hôm nay đã khác, nên việc "áp đặt" lời thoại chỉ có thể mang đến sự phản cảm và tác dụng ngược. Việc khắc phục lời thoại là một việc làm cấp thiết đối với các nhà biên kịch và đạo diễn, để cho phim Việt ngày càng chân thật, súc tích và hay hơn. Làm sao để lời thoại trong phim không được nói trực diện, mà cần ẩn dụ, ẩn ý; để  lời thoại nói những điều diễn viên cảm nhận, nhất là làm sao tạo cho lời thoại hợp với tâm trạng, nhân vật, lứa tuổi, vùng miền, nâng cao tính thẩm mỹ… luôn đòi hỏi tài năng và tính chuyên nghiệp của các nhà làm phim

Vũ Ngọc Thanh

Tối 4/4 trên sân Hàng Đẫy, CLB Công an Hà Nội (CAHN) đã giành chiến thắng đậm 5-1 trước SHB Đà Nẵng FC trong khuôn khổ vòng 17 V.league mùa 2025/2026, qua đó tiếp tục củng cố vững chắc ngôi đầu bảng xếp hạng. Trận đấu này mang ý nghĩa đặc biệt khi tiền vệ Nguyễn Quang Hải và thủ môn Nguyễn Filip cùng cán mốc 100 lần ra sân trong màu áo đội bóng Thủ đô.

Thất bại đậm 0-4 trước Manchester City tại tứ kết FA Cup tối 4/4 (giờ Việt Nam) không chỉ khiến Liverpool dừng bước mà còn đẩy HLV Arne Slot vào tâm điểm chỉ trích, trong bối cảnh “Lữ đoàn đỏ” đang bộc lộ nhiều dấu hiệu trục trặc ở mùa giải thứ hai dưới thời chiến lược gia người Hà Lan này.

Ngày 4/4, Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý, Công an TP Hà Nội cho biết đã hoàn thành bản kết luận điều tra vụ án “Mua bán trái phép chất ma tuý” và “Sử dụng trái phép chất ma tuý” xảy ra tại phường Tây Hồ (Hà Nội). Căn cứ vào các tài liệu thu thập được, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã chuyển hồ sơ sang Viện KSND TP Hà Nội đề nghị truy tố 4 đối tượng.

Công ty Deahan đã thực hiện 60 hợp đồng, lắp đặt 69 trạm quan trắc tại 47 đơn vị trên 23 tỉnh, thành; Công ty Seiki thực hiện 21 hợp đồng, lắp đặt 76 trạm quan trắc trên 20 tỉnh, thành. Dư luận đặt câu hỏi, vậy Đậu Tuấn Anh, Chủ tịch HĐQT Công ty Seiki và Công ty Deahan có vai vế thế nào, có chiêu bài gì đặc biệt mà được ưu ái như vậy?

Vụ việc 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được tuồn ra thị trường, thậm chí vào các trường học đã gây bức xúc trong dư luận. Sự việc xảy ra cho thấy, đã có sự buông lỏng quản lý, “đứt gãy” trong cơ chế giám sát theo chuỗi, từ khâu kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và giám sát lưu thông.

Hôm 2/4 (giờ địa phương), sứ mệnh Artemis II chính thức rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy (Mỹ), đánh dấu lần đầu tiên sau hơn 50 năm con người quay trở lại quỹ đạo Mặt trăng. Với sự tham gia của đội ngũ phi hành gia đặc biệt và hệ thống công nghệ trị giá hàng chục tỷ USD, chuyến bay không chỉ kiểm tra giới hạn vận hành của tàu Orion mà còn mang theo những thông điệp ấn tượng, từ hợp tác quốc tế đến câu chuyện truyền cảm hứng của một cậu bé 8 tuổi.

Một trong những nguyên nhân khiến hàng loạt dự án đầu tư công trên địa bàn TP Hồ Chí Minh chậm tiến độ, đội vốn đầu tư thời gian qua đã được chỉ rõ là do chậm trễ trong việc bồi thường, giải tỏa, thu hồi đất. Dù mức bồi thường theo Luật Đất đai năm 2024 đã tăng lên khá cao, đến ngày 30/3 vừa qua các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm vẫn chưa thể giải ngân hết số tiền chi bồi thường, thu hồi đất của năm 2025….

Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam là dự án trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội nên trong thời gian vừa qua, tại các địa phương có dự án đi qua, công tác chuẩn bị các điều kiện tốt nhất để khởi công, thi công dự án đang được tập trung cao độ.

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 chứng kiến sự xuất hiện của hàng loạt ngành học mới tại nhiều cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt là các nhóm ngành liên quan đến công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số. Thực tế này khiến thí sinh rất băn khoăn khi chọn ngành, chọn trường. 

Trước thực trạng mỹ phẩm giả, kém chất lượng đang len lỏi vào thị trường với nhiều thủ đoạn tinh vi, TP Hồ Chí Minh đã và đang mở cao điểm đấu tranh, quyết tâm “tuyên chiến” mạnh mẽ với loại tội phạm này. Không chỉ là vấn đề gian lận thương mại, mỹ phẩm giả còn trực tiếp đe dọa sức khỏe cộng đồng, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và người tiêu dùng.

Trong lúc nhảy lầu từ tầng 7 xuống đất, nam thanh niên va chạm dây cáp viễn thông, dây tải điện nên bật lên rồi mới rơi xuống trúng ô tô du lịch đang đậu trước khi chạm đất. Điều đáng nói là nam thanh niên này đã thoát chết sau ca cấp cứu tại bệnh viện.

Thời gian gần đây, tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa và một số tỉnh lân cận, “cơn sốt” săn lùng cây muội hồng bất ngờ bùng phát, thu hút sự quan tâm của không ít người chơi cây cảnh. Từ những hội nhóm trên mạng xã hội đến các cuộc trao đổi, mua bán ngoài đời thực, cây muội hồng được thổi giá lên cao hàng chục triệu, trở thành đối tượng săn tìm ráo riết. Tuy nhiên, phía sau thú chơi tưởng chừng vô hại này lại tiềm ẩn nhiều hệ lụy và những nguy cơ vi phạm pháp luật hiện hữu.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文