Ranh giới văn hóa

07:35 13/06/2019
Việc mua lại công thức và Việt hóa những phiên bản nổi danh của nước ngoài thực chất không có gì là xấu, nhưng điều cơ bản nhất, cái đáng ngại chính là chuyện mượn cái quy ước của bản gốc để vượt qua những ranh giới văn hoá.


"Giao thoa văn hóa" (cross-culture), "công dân toàn cầu" (global citizenss)… là những khái niệm không mới trong khoảng hơn hai thập niên trở lại đây. Internet với khả năng kết nối con người với con người, khả năng tìm tòi được rộng mở hơn cùng tốc độ của nó đã khiến rất nhiều người có khả năng tiếp cận với những điều mà với các thế hệ trước có thể là bí ẩn. Nhưng nó cũng bắt đầu phá hủy những giá trị cốt lõi, những giá trị định vị một vùng miền, một quốc gia trên bản đồ văn hóa toàn cầu.

Đơn cử là câu chuyện gần đây nhất, liên quan đến một gameshow truyền hình có tên "Nữ hoàng quyến rũ". Hình ảnh các thí sinh tạo hình gợi cảm trước ống kính trong bộ đồ bikini đã gây ra những phản ứng khá mạnh mẽ đối với khán giả. Những phản ứng đó đã dẫn tới một câu hỏi rất lớn về vai trò của biên tập kênh truyền hình. Và câu chuyện đó cũng đưa ra một thực trạng hiện nay của ngành công nghiệp giải trí truyền hình. Đó là chuyện các kênh truyền hình thực sự không làm chủ toàn bộ những gì được phát sóng.

Với sự tham gia của các nhà đầu tư, sản xuất nguồn xã hội hoá, các kênh truyền hình chỉ còn giữ vai trò kiểm soát nội dung và chỉ cần một phút lơ là trong khâu biên tập, một chương trình hấp dẫn có thể trở thành chương trình thảm hoạ.

Thực tế, chuyện các nhà đầu tư, sản xuất mua một định dạng chương trình (format) của nước ngoài rồi sau đó Việt hóa nó để chào hợp tác với các kênh truyền hình là chuyện rất cũ. Vietnam Idol, The Voice, X Factor… đều là những show truyền hình mua định dạng công thức của nước ngoài và được Việt hóa.

Sự thống trị của các nội dung được xây dựng trên cái căn cốt ngoại lai trên truyền hình là điều ai cũng có thể thấy rõ. Xem một chương trình hay, chúng ta có thể tìm ngay được phiên bản gốc của nó. Thậm chí, ngay cả phim truyền hình thu hút sự quan tâm (như "Người phán xử" chẳng hạn) cũng là một phiên bản địa phương của một bản gốc quốc tế mà thôi.

Việc mua lại công thức và Việt hóa những phiên bản nổi danh của nước ngoài thực chất không có gì là xấu, nhưng điều cơ bản nhất, cái đáng ngại chính là chuyện mượn cái quy ước của bản gốc để vượt qua những ranh giới văn hoá.

Người Việt, dù có hiện đại đến mấy đi nữa cũng là một dân tộc khác với những người Âu, Mỹ hay thậm chí là cùng ở châu Á. Cái định tính văn hóa của dân tộc chính là thứ cần được bảo tồn nhất, dù cho định dạng của chương trình có "toàn cầu" đến thế nào nữa. Nhưng những nhà đầu tư, nhà sản xuất và cả những người chịu trách nhiệm phát sóng đều đã tự gỡ bỏ cái ranh giới văn hóa ấy. Và nhiều khi họ nhân danh cái gọi là "toàn cầu", "giao thoa văn hoá" hay thậm chí là "nhu cầu giới trẻ" để đạp đổ ranh giới kia và đưa lên sóng những nội dung chương trình còn vượt quá cả ranh giới văn hoá để chạm vào lãnh địa của sự khác biệt đáng lo ngại vì sự dung tục.

Nếu đặt một câu hỏi cho những nhà sản xuất, người biên tập rằng họ có muốn vợ/chồng hay con dâu/con rể của mình giống như những nhân vật họ đưa lên kênh sóng hay không, có lẽ chúng ta sẽ được nhận nhiều câu trả lời mà chính họ cho là "thủ cựu". Vâng, thủ cựu hay hiện đại, tất cả đều phải xuất phát từ chính mong muốn và lợi ích của chính mình. Mà khi chính mình vì cái lợi riêng của mình để đạp bỏ ranh giới văn hoá bất chấp tác hại của nó đối với cộng đồng như thế nào, liệu chúng ta có còn đủ tư cách để làm văn hoá.

Hãy hòa nhập với thế giới. Hãy học tập cái hay của thế giới. Nhưng hãy biết giữ định tính dân tộc của mình, và thiết lập ra một ranh giới mà không ai có quyền vượt qua và vi phạm.
Văn Đoàn

Liên quan đến vụ đưa gần 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi vào một số công ty cung cấp thực phẩm, vào bếp ăn công nghiệp và một số trường tiểu học và mầm non ở Hà Nội và Bắc Ninh, Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hà Nội đã làm rõ hành vi tiếp tay, bảo kê, lợi dụng chức vụ đặc biệt nghiêm trọng của một số cán bộ kiểm dịch; đồng thời, thu giữ được cuốn sổ tay ghi chép việc ăn chia của các đối tượng.

Với vỏ bọc hào nhoáng là những doanh nghiệp lớn, tưởng chừng hoạt động hợp pháp nhưng thực chất các đối tượng tội phạm hình sự cộm cán đã âm thầm cài cắm, thao túng và thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật tinh vi, nguy hiểm. Việc nhận diện đúng, bóc tách trúng và triệt phá tận gốc tội phạm hình sự núp bóng doanh nghiệp trở thành một trong những thách thức cam go đối với lực lượng Công an.

Thông tin từ Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH Công an tỉnh Khánh Hòa trưa nay (1/4) cho biết, cán bộ, chiến sĩ đơn vị này đã dập tắt đám cháy xe khách giường nằm đang dừng trên đường nội bộ tại Tổ hợp khách sạn và căn hộ cao cấp Mường Thanh Khánh Hòa ở 04 Trần Phú, phường Nha Trang.

Sáng 1/4, ông Hồ Phương, Giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông công cộng thành phố Hà Nội cho biết, từ hôm nay thông qua hình thức đấu thầu, Hà Nội đã đưa vào vận hành 10 tuyến xe buýt điện với tổng số 288 phương tiện, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình phát triển giao thông công cộng xanh.

Sau hai ngày TAND TP Hà Nội xét xử sơ thẩm vụ án xảy ra ở Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ), Công ty Hoàng Dân và các đơn vị liên quan, sáng1/4, đại diện Viện kiểm sát thực hành quyền công tố tại phiên tòa đã nêu quan điểm giải quyết vụ án và đề nghị mức án đối với các bị cáo.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vừa công bố dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa (SGK) giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQPAN) tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên Cổng thông tin điện tử của Bộ để lấy ý kiến góp ý theo quy định.

Sáng 1/4, TAND TP Hồ Chí Minh mở phiên tòa xét xử vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản vi phạm vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng gây thiệt hại nghiêm trọng cho một ngân hàng do bà Hứa Thị Phấn (đã chết) và các đồng phạm thực hiện.

Dự báo ranh mặn 4‰ ảnh hưởng sâu nhất trên các cửa sông Cửu Long xuất hiện vào các kỳ triều cường, từ ngày 1 đến ngày 4/4 và từ ngày 15 đến ngày 18/4. Các tỉnh, thành Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất.

4 năm trước, cầu mây Việt Nam có lần đầu tiên giành huy chương vàng (HCV) ASIAD sau 17 năm chờ đợi. Và với những gì đã thể thiện, đây nhiều khả năng tiếp tục là môn thể thao mang về thành tích ấn tượng cho thể thao nước nhà ở kỳ Á vận hội diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới.

Làm việc tự do (freelance) đang trở thành lựa chọn ngày càng phổ biến của người trẻ, như một cách thoát khỏi những khuôn khổ công việc truyền thống. Tuy nhiên, khi không còn hệ thống đứng phía sau, “tự do” cũng đồng nghĩa với việc mọi áp lực từ thu nhập đến sự ổn định đều dồn về phía cá nhân.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文