Kapu Ku'ialua: Môn võ huyền bí thời cổ đại

• Muay Thái: Môn võ khốc liệt
• Systema: Môn võ sát thủ của Đặc nhiệm Nga
• Sambo: Môn võ sát thủ của đặc nhiệm Nga

Một hệ thống đẳng cấp và nhiều loại võ thuật đã được giới thiệu đến quần đảo Hawaii bởi những người theo chủ nghĩa thực dân Tahiti, những người đã đến đây vào những năm 1300. 

Nhóm chiến binh Koa được tạp chí Black Belt ghi nhận là người sáng tạo môn Ku'ialua. Ku'ialua thu nạp những hình thức chiến đấu khác nhau qua thời gian. Trải qua hàng ngàn năm, chiêu thức của bộ môn này trở nên vô cùng phong phú. Chúng bao gồm nhiều hình thức đấm bốc, đấu vật, ném giáo, đánh gậy… 

Một phiên bản hẹp hơn của Ku'ialua đề cập đến một nghệ thuật chiến đấu cụ thể, một phương pháp phòng thủ đáng sợ và bí mật có nhiều yếu tố chung với những bộ môn phát triển ở Nhật Bản vào cuối thế kỷ 19.

Nghệ thuật chiến đấu bí mật của Ku'ialua chỉ được truyền đạt cho một số ít người, và chủ yếu là truyền miệng, vì ngôn ngữ Hawaii cổ không có chữ viết. 

Định nghĩa đầu tiên về Ku'ialua xuất hiện trong Từ điển ngôn ngữ Hawaii của Lorrin Andrews, xuất bản năm 1865. Ông định nghĩa Ku'ialua là "phá xương ... (và) được luyện tập nhiều trong thời cổ đại". 

Các kỹ thuật của nó chỉ được truyền dạy cho những người có thể kiểm soát tốt cảm xúc của mình và không bao giờ được sử dụng ngoại trừ để bảo vệ mạng sống và lãnh thổ. 

Theo truyền thuyết, võ sĩ Ku'ialua phải có một kiến thức sâu rộng về giải phẫu học, sinh lý học và thậm chí cả thôi miên và thần giao cách cảm.

Cái tên "Ku'ialua" theo nghĩa đen có nghĩa là "hai cú đánh". Tên này sau đó được trao cho vị thần của môn võ này. Chỉ những người liên kết với ali'i (quý tộc), chẳng hạn như các chiến binh chuyên nghiệp, lính canh và các thành viên của gia đình hoàng gia, mới được dạy Ku'ialua. 

Trong thời gian chiến tranh, các maka'āinana (thường dân) cũng được hướng dẫn các chiêu thức cơ bản của môn võ. Các chiến binh trước đây của môn võ này thường tự phủ một lớp dầu dừa mỏng và cạo sạch tóc để có thể tránh né dễ dàng và tránh bị vật trong trận chiến. Từ dành cho các bậc thầy Ku'ialua, “ōlohe”, theo nghĩa đen có nghĩa là "không có tóc".

Các chiến binh Koa đã giúp Kamehameha Đại đế thống nhất các hòn đảo vào năm 1810. Ku'ialua chỉ được tập luyện bởi các vệ sĩ danh dự của nhà vua, còn những người khác bị cấm học nó. Từ "kapu" (bị cấm) là một phần của tên cũ. 

Trong khi sống ở O'ahu, Kamehameha II thành lập 3 trường Ku'ialua (gọi là pā Ku'ialua) để giúp ngăn chặn sự thất truyền của môn võ này. Một trường được hướng dẫn bởi Hāhākea, một trường khác của Nāmakaimi, và một trường khác của Nāpua'uki và những trợ lý của ngài. Trường của Nāpua'uki, có lẽ là trường phái nổi bật nhất, đã dạy 24 bé trai, kể cả Kekūanāo'a và John Papa 'Ī'ī của tòa án Kamehameha.

Một số kỹ thuật được sử dụng trong Ku'ialua được kết hợp thành karate danzan-ryū, được phát triển ở Hilo bởi Henry Okazaki vào những năm 1920. Năm 1963, Õlohe Solomon Kaihewalu đưa môn Ku'ialua vào thể thao quần chúng, làm dấy lên nhiều tranh cãi vì trước đây môn võ này không được dạy cho người ngoài. Phong cách võ thuật Ku'ialua dựa trên việc phá vỡ xương, khóa khớp, ném, điểm huyệt, chém và sử dụng vũ khí khác nhau.

Ku'ialua hiện nay đã được điều chỉnh cho phù hợp với thời hiện đại. Tuy nhiên, tinh thần truyền thống của môn võ vẫn còn nguyên vẹn. Phương pháp đào tạo bao gồm tập bắt giáo, lướt sóng và tập trung vào "mana" hoặc “năng lượng sự sống”. Năng lượng này được mô tả giống như “khí” trong võ thuật Trung Quốc hoặc Nhật Bản. Các bài tập được sử dụng để tập trung năng lượng này giống như các bài tập khí công.