Không có gì mà ầm ĩ cả

Không dám ạ

11:06 09/12/2015
Trong một gian triển lãm gốm Bát Tràng, có hai cao nhân trẻ tuổi đầu trọc hàn huyên bên chén trà sương khói. Tôi cất lời: Chào các bạn. Xin phép ngắm gốm của các bạn được không? Cao nhân ngẩng lên: “Không dám ạ!” 

Nói đoạn, cao nhân quay ra bạn đối ẩm vừa cười vừa nói: “Hệ hệ hệ... Xời. Vừa học được câu "không dám". Phê lòi. Hệ hệ hệ...”

Giật mình vì lâu lắm mới nghe được câu "không dám ạ". Câu từ này từng phổ biến nhan nhản thời những năm 1970 trở về trước, nhất là ở quê. Đến nay thì cái câu đó hình như đã "tuyệt chủng" trong đời sống.

Thời trước, các cụ gặp nhau, câu chào là "Chào cụ ạ" và câu đáp là "Không dám ạ". Ngay cả trẻ con chào các cụ nhiều khi cũng được nghe câu: “Không dám! Cháu đấy à!”

Minh họa: Tả Từ.

Chữ "không dám" ở đây không hề rườm rà mất thì giờ, hủ lậu như tụi trẻ nghĩ. Nó thay cho một lời chào thể hiện sự nhún nhường. Bởi người được chào tự coi mình chưa đủ phúc đức để được nhận lời chào của người đối diện (Phận tôm cá đâu dám nhận lời chào từ rồng phượng v v...). Người đối diện bao giờ cũng cao quý hơn mình. Mặc nhiên là thế. Lời chào cao hơn mâm cỗ là như thế.

Bây giờ, các bạn trẻ nói chuyện với nhau cũng khệnh phết. Tý tuổi cũng anh anh chú chú và luôn coi bạn mình "chưa đủ tuổi". Ngày trước người ta ngại dành cho nhau từ ngu. Họ sẽ dùng từ là "nhận thức chưa được nhanh ". Hoặc "bạn ấy hơi chậm". Thanh niên thế kỷ 21 bây giờ sẵn sàng nói nhau là: "Mày ngu hết cả phần của chó". Hoặc "mày ngu như lợn. Xúc phạm lợn quá. Nói bé thôi không lợn nó tự ái..."

Các bậc trí giả xưa luôn có thói quen nhún nhường xã giao. Nhưng nó thực sự cần cho đời sống. Chỉ những kẻ tầm thường mới không biết khiêm nhường. Đã có thời nhà nho thì tự xưng mình là bỉ nhân, kẻ ngu hèn; nhà tu hành thì xưng mình là bần tăng; dân thì xưng là tiểu nhân; quan thì xưng là hạ quan, bỉ chức; Vua thì xưng là quả nhân.

Quần thần muốn nói gì cũng nhún một cái, lùi một bước.

Theo ngu ý của đệ thì...
Theo thiển nghĩ của hạ quan thì...
Thần trộm nghĩ...
... Kẻ ngu đần này đâu dám... v v

Ngay cách xưng là quả nhân cũng là khiêm nhường. Quả là chỉ sự cô quả đơn độc. Vì thế, vua có khi cũng xưng là cô.

Tướng quân đại thắng không bao giờ đắc ý rung đùi nhận mình tài giỏi mà bao giờ cũng chắp tay: “Giặc tan là nhờ hồng phúc của bệ ha”. Đến lượt nhà vua lại nhún nhường: “Quả nhân phận mỏng, ân đức chưa dầy. May được cơ nghiệp này cũng là nhờ các khanh xả thân phò ta”.

Trông lại nghìn năm trước, Đức vua Lý Thái Tổ xưa với tầm nhìn thiên niên kỷ đã muốn dời đô ra Đại La "nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời", nhưng ông không thảo một tờ quyết định, ký cái rụp và bắt triều đình cum cúp thi hành. Sau những dòng bảo vệ luận cứ của mình về thủ đô mới rất thuyết phục, cuối đoạn văn bản, đức vua vẫn hỏi: “Trẫm muốn nhân địa lợi ấy mà định nơi ở, các khanh nghĩ thế nào?” Dành cho các cộng sự một câu hỏi chứ không áp đặt mới là sự khiêm nhường của bậc minh quân.

Đôi bạn nghệ sĩ của Bát Tràng đã "phê lòi" khi học được câu "Không dám ạ". Có thể do lạ tai mà dùng. Nhưng mãi thế nào cũng phát hiện ra những vi diệu bất ngờ. Bây giờ, giới teen cũng hay dùng câu "không dám đâu" nhưng với sắc thái đặc biệt. Hễ thấy cô gái nào bảo "không dám đâu" thì cứ coi chừng.

Sự tiến bộ của nhận thức luôn cho thấy cái chưa biết lớn gấp vạn lần cái đã biết. Trí thức hơn ai hết là người biết "sợ" và đương nhiên biết khiêm nhường. "Không dám ạ" là một câu đã biến mất. Tôi muốn nhắc tới nó như một di sản. Chứ để đánh giá cho đúng tầm của "Không dám ạ" này thì kẻ thô lậu này cũng "Không dám ạ".

Còn bạn. Bạn đã bao giờ khiêm cung với con em của mình chưa?

Lê Tâm

Trên những hương lộ len lỏi giữa xóm nhỏ ở xã Xuân Cảnh, tỉnh Đắk Lắk từ sáng sớm ngày đầu tiên của năm mới 2026, hàng chục CBCS Phòng CSCĐ Công an tỉnh Đắk Lắk tất bật đẩy xe rùa chuyển gạch vào các công trình thi công nhà ở trong “Chiến dịch Quang Trung”.

Không chút do dự, Thiếu tá Nguyễn Ngọc Quỳnh - Cảnh sát khu vực phụ trách địa bàn đã hô to cảnh báo, buộc lái xe phanh gấp, đồng thời nhanh chóng tiếp cận, chặn và giữ cháu bé lại an toàn. Nhờ sự nhanh trí, quyết đoán và tinh thần trách nhiệm cao, đồng chí Quỳnh đã kịp thời ngăn chặn không để xảy ra tai nạn giao thông và bảo đảm an toàn tính mạng cho cháu bé.

Sáng 2/1/2026 (giờ địa phương), Đội tuyển U23 Việt Nam đã có mặt tại Arab Saudi chính thức bước vào hành trình tham dự Vòng chung kết (VCK) U23 châu Á 2026. Đây không chỉ là một giải đấu mang ý nghĩa cạnh tranh thành tích, mà còn là dấu mốc quan trọng trong lộ trình xây dựng lực lượng kế cận, hướng tới các mục tiêu dài hạn của bóng đá Việt Nam trong giai đoạn tới.

Theo Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) và Đài Thiên văn Hải quân Mỹ, trăng tròn đầu tiên trong năm 2026 sẽ đạt pha cực đại vào ngày 3/1, khi toàn bộ bề mặt mặt trăng hướng về trái đất được chiếu sáng, tạo nên hình ảnh trăng tròn rõ nét nhất.

Theo Vụ Phát triển Thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), ngày 31/12/2025, Tổng thống Donald Trump đã ký Tuyên bố điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu đối với gỗ, gỗ xẻ và các sản phẩm phái sinh từ gỗ vào Hoa Kỳ theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962.

Trong bức tranh trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, Ấn Độ nổi lên như điểm sáng. Theo bảng xếp hạng Global AI Vibrancy Index 2025 do Đại học Stanford công bố hồi tháng 11, Ấn Độ đã vươn lên vị trí thứ 3 thế giới về mức độ năng động của hệ sinh thái AI, chỉ xếp sau Mỹ và Trung Quốc và vượt qua hàng loạt cường quốc công nghệ lâu năm như Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Singapore.

Từng được kỳ vọng sẽ trở thành khu đô thị kiểu mẫu bậc nhất trung tâm thành phố Thanh Hóa, thế nhưng gần 20 năm trôi qua, Dự án Khu đô thị mới ven sông Hạc vẫn còn nhiều dở dang, khiến hàng trăm hộ dân ở phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa phải sống trong cảnh dở khóc dở cười, đất đai không thể tách thửa, mua bán chuyển nhượng, nhà hư hỏng không được sửa, tương lai vẫn mịt mờ…

Ngọn lửa bùng phát vào khoảng 1h30 sáng (giờ địa phương) trong quán bar Le Constellation, thị trấn nghỉ dưỡng Crans-Montana, Thụy Sĩ, khi hàng trăm người đang dự tiệc chào năm mới. Các nhân chứng kể rằng lửa lan nhanh và khói dày đến mức nhiều người không thể nhìn thấy lối thoát.

Ngày 2/1, thông tin từ Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) cho biết, chuyến tàu SE5 xuất phát từ ga Hà Nội vào ngày 1/1, khi đến ga Đồng Hới vào 19h27 phút cùng ngày, tiếp viên toa số 9 đã nhận được thông tin có hành khách để quên vàng được gói trong mảnh giấy ăn. 

Từ dữ liệu dân cư, dữ liệu về phương tiện cơ giới do lực lượng Công an cả nước miệt mài thu thập, “làm sạch” cùng với hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung và hạ tầng công nghệ thông tin (CNTT) do các bộ ngành, địa phương tích hợp, đầu tư phát triển, đến nay “trái ngọt” từ kinh tế số, xã hội số đã đến với người dân, doanh nghiệp…

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文