Ngày này năm xưa: Khám phá Haiti & Dominica

15:46 05/12/2018
Ngày 5-12-1492, nhà thám hiểm Christopher Columbus trở thành người châu Âu đầu tiên đặt chân lên đảo Hispaniola, nay thuộc 2 quốc gia Haiti và Cộng hòa Dominica. Ngày nay, người dân 2 quốc gia này lấy ngày 5-12 hàng năm làm Ngày Khám phá.


Hispaniola là đảo lớn thứ 22 trên thế giới, nằm trong nhóm đảo Đại Antilles, Caribbe. Đây là đảo lớn thứ nhì Caribbe sau Cuba, và là đảo đông dân thứ mười trên thế giới.

Thổ dân châu Mỹ xưa có nhiều tên gọi đảo Hispaniola. Theo Gonzalo Fernández de Oviedo và Bartolomé de las Casas thì bộ tộc Taino gọi đảo là Haiti, có nghĩa "xứ núi non". Khi Cristoforo Colombo khám phá ra đảo thì ông đặt tên xứ này là La Isla Española, tức là "đảo của Tây Ban Nha". Địa danh này được các sử gia đương thời dịch lại, dùng tên tương đương theo tiếng La Tinh, nên tên "Hispaniola" được phổ biến trên các bản đồ.

Christopher Columbus.

Christopher Columbus vô tình đặt chân lên đảo trong chuyến hành trình đầu tiên của ông vượt Đại Tây Dương vào năm 1492, nơi chiếc hạm của ông là Santa Maria bị chìm sau khi bị mắc cạn. Một đội quân được để lại tại một tiền đồn đặt tên La Navidad, trên bờ biển phía Bắc của Puerto Plata ngày nay. Khi trở về năm sau, sau sự tàn phá của La Navidad bởi người dân địa phương, Columbus nhanh chóng thiết lập một tiền đồn thứ hai xa hơn về phía đông trong Cộng hòa Dominica ngày nay, La Isabela.

Hòn đảo này là nơi sinh sống của người Taíno, một trong những người bản xứ Arawak. Người Taino lúc đầu đã chấp nhận Columbus và thủy thủ đoàn của ông, giúp ông xây dựng La Navidad trên những gì bây giờ là Môle-Saint-Nicolas, Haiti, vào tháng 12-1492. 

Châu Âu bắt đầu chính sách thực dân đối với hòn đảo vào năm sau, khi 1.300 người đàn ông đến từ Tây Ban Nha dưới sự giám sát của Bartolomeo Columbus (em trai Christopher Columbus). 

Năm 1496, thị trấn Nueva Isabela được thành lập. Sau khi bị phá hủy bởi một cơn bão, nó được xây dựng lại ở phía đối diện sông Ozama và được gọi là Santo Domingo. Đây là khu định cư lâu đời nhất của người châu Âu ở châu Mỹ.

Một số nhà sử học thế kỷ 16 ước tính dân số năm 1492 của Hispaniola hơn 1 triệu người. Chính sách nô lệ khắc nghiệt của thực dân Tây Ban Nha, cũng như việc chuyển hướng cung cấp thực phẩm và lao động tới những người thực dân, đã có tác động tàn phá đến cả tử vong và khả năng sinh sản trong thế kỷ thứ nhất. 

Dữ liệu nhân khẩu học từ hai tỉnh năm 1514 cho thấy tỷ lệ sinh thấp phù hợp với mức giảm dân số hàng năm 3,5%. Chỉ 14.000 người Taínos sống sót vào năm 1517. Năm 1503 thuộc địa bắt đầu nhập khẩu nô lệ châu Phi sau khi một điều lệ được thông qua năm 1501 cho phép nhập khẩu nô lệ bởi Ferdinand và Isabel.

Bản đồ Hispaniola của Nicolas de Fer.

Lần bùng phát bệnh đậu mùa đầu tiên được ghi nhận, trước đây là bệnh bán cầu Đông, xảy ra trên Hispaniola vào tháng 12-1518 trong số các thợ mỏ châu Phi bị nô lệ. Người bản xứ không có khả năng miễn dịch với các bệnh ở châu Âu, bao gồm cả bệnh đậu mùa. Vào tháng 5-1519, có tới một phần ba số người Taínos còn lại đã chết.

Khi Tây Ban Nha chinh phục các vùng mới trên lục địa châu Mỹ, sự quan tâm của nó đối với Hispaniola suy yếu và dân số của thuộc địa tăng trưởng chậm. Vào đầu thế kỷ 17, hòn đảo và các láng giềng nhỏ hơn của nó (đáng chú ý là Tortuga) đã trở thành điểm dừng thường xuyên cho những tên cướp biển Caribbean. 

Năm 1606, chính quyền Philip III ra lệnh cho tất cả cư dân Hispaniola di chuyển đến gần Santo Domingo, để tránh bị cướp biển. Thay vì bảo vệ hòn đảo, hành động của họ giúp những tên cướp biển Pháp, Anh và Hà Lan thiết lập căn cứ của riêng họ trên bờ biển phía Bắc và phía Tây bị bỏ hoang của hòn đảo.

Năm 1665, thực dân Pháp của hòn đảo đã được Vua Louis XIV chính thức công nhận. Thuộc địa của Pháp được đặt tên là Saint-Domingue. Trong Hiệp ước Rymwick năm 1697, Tây Ban Nha chính thức nhượng lại phần thứ ba của hòn đảo này sang Pháp. Saint-Domingue nhanh chóng làm lu mờ phía đông cả về sự giàu có và dân số.

Biệt danh là "Hòn ngọc của Antilles", nó trở thành thuộc địa giàu có nhất và thịnh vượng nhất ở Tây Ấn, với hệ thống nô lệ con người được sử dụng để trồng và thu hoạch mía.

Xuân Trường

Khi sắc xuân bắt đầu lan tỏa trên từng con phố, cũng là lúc nền kinh tế Việt Nam khép lại một năm với nhiều dấu ấn đáng nhớ. Năm 2025 trôi qua trong bối cảnh thế giới đầy biến động, nhưng cũng là năm Việt Nam ghi tên mình đậm nét hơn trên bản đồ thương mại toàn cầu, bằng những con số xuất khẩu (XK) kỷ lục và sự trưởng thành rõ rệt của thương hiệu “Made in Vietnam”.

Ngày 20/2, Ban tổ chức Lễ hội Du lịch Chùa Hương 2026 thông báo hoàn trả tiền đã đặt mua vé thắng cảnh từ 00h ngày 20 đến 24h ngày 22/2 qua các hình thức trực tiếp và trực tuyến. Ban tổ chức cũng thực hiện miễn phí gửi xe ô tô các loại tại các bến xe do Ban tổ chức quản lý.

Sau khi ăn trứng cá rồng - một loại cá cảnh, 13 người ở Thanh Hóa nhập viện với triệu chứng đau bụng, nôn, tiêu chảy nghi ngộ độc. Bộ Y tế yêu cầu khẩn trương điều tra làm rõ.

Sau ba ngày đầu năm, thị trường hàng hóa cả nước trong ngày Mùng 4 Tết Bính Ngọ 2026 đã dần hoạt động trở lại. Nguồn cung được tăng cường, hệ thống phân phối mở cửa đồng loạt, sức mua ở mức vừa phải nên giá cả nhìn chung ổn định, không có biến động bất thường.

Những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, người dân khắp cả nước nô nức rủ nhau đi lễ. Trong các điểm đến tâm linh trên địa bàn Thủ đô Hà Nội, Phủ Tây Hồ luôn là một trong những nơi thu hút rất đông đảo người dân về dâng hương, làm lễ đầu năm.

Khoảng 4h sáng ngày 20/2, sau 3 giờ tích cực tìm kiếm, Công an xã Tây Yên Tử và Tổ bảo vệ Công ty Dịch vụ Tây Yên Tử đã nhanh chóng tìm kiếm, đưa 4 du khách bị lạc trong rừng khi tham quan Khu du lịch tâm linh – sinh thái Tây Yên Tử, thuộc xã Tây Yên Tử, tỉnh Bắc Ninh về nơi an toàn.

Khi những cành đào trước ngõ vừa hé nụ, khói hương trầm ngày Tết còn vương trong sương sớm, thì ở nhiều trụ sở Công an trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, một ca trực mới đã bắt đầu. Không pháo hoa, không tiếng chúc Tết rộn ràng, thay vào đó là ánh đèn phòng làm việc xuyên Tết, là tiếng bàn phím gõ nhịp đều đều, là những dòng dữ liệu dân cư được cập nhật chính xác đến từng chi tiết. Với lực lượng Công an Thanh Hóa, Tết không chỉ là thời khắc sum vầy, mà còn là “thời gian vàng” để tăng tốc, hoàn thiện mục tiêu chuyển đổi số, bảo đảm quyền lợi thiết thực nhất cho nhân dân.

Ngoại hình “chuẩn người mẫu”, bộ vest đen lịch sự, cặp kính đen cùng phong cách đầy… lãng tử khi xuất hiện cùng dàn xe chuyên dụng của lực lượng Cảnh vệ CAND khiến Trung uý Phùng Thế Văn trở thành hiện tượng đặc biệt được quan tâm trong dịp đại lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (A80). Nhưng có lẽ, đến thời điểm hiện tại, vẫn ít người biết tường tận về người lính đặc nhiệm trẻ vẫn được cộng đồng mạng, nhất là người trẻ ví von là “soái ca Cảnh vệ” A80 này.

Chỉ trong 6 ngày (từ ngày 27 Tết đến mùng 3 Tết), qua công tác tuần tra, kiểm soát; lực lượng chức năng đã phát hiện, lập biên bản 717 trường hợp vi phạm, tạm giữ 261 phương tiện. Các trường hợp phần lớn vi phạm liên quan đến các lỗi: nồng độ cồn, tốc độ, chở hàng quá khổ, quá tải và các lỗi tiềm ẩn nguy cơ cao gây TNGT.

Những ngày Tết cổ truyền hầu như ai cũng mong được trở về bên gia đình, quây quần trong hơi ấm sum vầy nhưng với người chiến sĩ mang sắc phục Công an nhân dân ở xã Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hoá lại là thời điểm gác lại niềm riêng để bảo đảm an ninh trật tự (ANTT). Với họ, mùa xuân chỉ thật sự trọn vẹn khi từng con ngõ bình yên, từng mái nhà an vui; khi không còn những tiếng thở dài, lo âu trong khoảnh khắc giao mùa…

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文