Nem công Chả phượng:

"Thần dược hộ mệnh" đầy bí ẩn trong ngày Tết cung đình thời xưa

12:26 12/02/2014

Ẩm thực trong ngày Tết hết sức quan trọng: làm sao vừa ăn ngon, đơn giản, dễ làm mà còn trang trọng để có thể dùng cúng tổ tiên. Một trong những món ăn đó chính là Nem công Chả phượng - từng được coi là món "thần hộ mệnh" xưa kia, không thể thiếu trong các bữa tiệc cung đình hoặc trong bữa ăn thường nhật của bậc đế vương. Người đầu bếp ngày nay đã kế tục truyền thống khéo nấu nướng của ông cha, cải biên món Nem công Chả phượng theo phương thức hiện đại, đượm tính nghệ thuật và hoa mỹ.

Vậy Nem công Chả phượng là gì?

Tại Việt Nam, Nem công Chả phượng là biểu tượng của sự tao nhã trong ẩm thực Cung đình Huế. Món ăn được trang trí nhiều màu sắc và được làm theo hình dáng chim công và chim phượng. Đầu chim phượng được làm bằng củ cải, mào làm bằng cà rốt, mỏ làm bằng ớt đỏ và phần thân được làm từ những thực phẩm trang trí rất bắt mắt. Lọn nem (các phần tạo ra thân công) được chế biến từ thịt thăn heo. Nem công chả phượng được coi là món ăn đứng đầu hàng bát trân (yến sào, vi cá mập, nem công chả phượng…). Giai thoại về sự xuất hiện của Nem công Chả phượng tại Việt Nam cũng gây nhiều tranh cãi. Nhiều ý kiến cho rằng, món ăn đi vào kho tàng ẩm thực cung đình Việt Nam xuất hiện từ thời Nguyễn, nó có thể sao chép từ món ăn của các triều đại Trung Hoa, có sự cách tân.

Sau đó nặn chả ấy thành viên bằng ngón tay cái, để vào nồi hấp cách thủy cho thịt vừa chín tới. Lấy chân gà róc da ống chân còn phần xương thì xiên vào viên chả. Móng chân gà làm chỗ cầm để ăn chả. Lấy mỡ gà trống thiến đun chảy ra, khi sôi thì cho chả vào. Rán vàng xong, đoạn vớt để nguội cho ráo mỡ. Khi ăn, nhúng chả vào mỡ sôi để dùng cho nóng. Muốn ăn chả giòn thì lấy da phượng nhúng vào nước luộc gà sôi, lấy kéo cắt da thành sợi nhỏ và nêm vào viên chả. Dùng đầu xương ống chân gà xiên chả. Chấm chả phượng với xì dầu hay chanh muối tiêu thì rất hợp.

Một đĩa Nem công Chả phượng không chỉ ngon mà bầy biện cũng phải bắt mắt.

Tại sao lại gọi là Nem công Chả phượng?

Sở dĩ món ăn được gọi là Nem công Chả phượng là do ngày xưa Nem công Chả phượng được làm từ thịt chim công và chim phượng thật. Ngày nay công và phượng là hai loài chim quý hiếm, săn bắn chúng làm món ăn là phạm pháp nên để tái hiện lại món Nem công Chả phượng xưa, người ta trình bày chúng theo "kiểu cách" vua chúa, đảm bảo vừa ngon, vừa có tác dụng trị bệnh, tất nhiên có nêm thêm thảo phẩm trong chế biến. Đồng thời, món ăn còn thể hiện nét văn hóa ẩm thực của dân tộc Việt Nam đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

Nguồn gốc của món Nem công Chả phượng

Nem Công là món ăn đặc sản, được chế biến không qua nấu nướng. Thực phẩm tự chín nhờ quá trình lên men vi sinh do tác động của các gia vị có tính nóng (riềng, tỏi, tiêu...) phối hợp với nguyên liệu chính là thịt đùi công được giã mịn.

Công là loài chim có bộ lông đẹp, tinh khôn, thường sống ở các cây cao hoặc gò cao. Việc săn bắt công để cung cấp thịt hằng ngày phục vụ chế biến thức ăn không phải dễ dàng. Thịt công có tính giải độc. Khi ăn nem công, thịt công hấp thụ vào máu có khả năng giải các độc tố mà con người lỡ ăn phải. Chính đây là điều then chốt để hiểu vì sao nem công lại là món ăn quý. Thời phong kiến, tính mạng của các bậc đế vương luôn được đặt lên hàng đầu. Việc tranh giành ngôi báu khiến những người quyền thế đầu độc lẫn nhau, trong lịch sử của nhiều triều đại phong kiến không phải là không có. Do đó, món ăn này được xem như "thần hộ mệnh".

Chả phượng: Tại Việt Nam, chim phượng là chim đực, chim cái được gọi là hoàng (phượng hoàng). Loài chim này chỉ sống ở núi cao, ít người trông thấy. Thịt phượng được giã mịn, nêm gia vị, gói vào lá chuối thật kín rồi hấp chín. Cũng như chim công, thịt chim phượng vừa giàu dinh dưỡng, vừa có tác dụng dược tính nhằm bảo vệ tối đa sức khỏe.

Để làm được món ăn này, người dân khắp mọi miền đất nước, mỗi khi bắt được loài chim Phượng trĩ, phải tiến cung. Đội Thượng Thiện đã dày công nghiên cứu từ kỹ thuật chế biến đến các dược tính của món ăn nhằm mục đích bảo vệ tối đa sức khỏe đấng quân vương. Món ăn vương giả ấy từ cung đình nội phủ lan tỏa đến các bếp lửa của các quan lại, thị dân giàu có ở kinh đô.

Nem công Chả phượng được dùng vào dịp gì?

Đây là món đỉnh cao của nghệ thuật ẩm thực Cung đình Huế ngày xưa, chúng không thể thiếu trong những yến tiệc được tổ chức vào những dịp hưng quốc, đại khách, lễ đăng quang, lễ sinh nhật nhà vua (hoặc hoàng thái hậu, hoàng hậu, hoàng tử, công chúa…), thết đãi tân khoa, tiếp thần sứ nước ngoài… Ngày nay, Nem công Chả phượng chỉ còn là sự mô phỏng, tái hiện lại món ăn quý hiếm ngày xưa trong các bữa cỗ của những gia đình ở Huế, hay các gia đình có điều kiện, hoặc trong các khách sạn, cung đình. Nem công Chả phượng còn là món ăn vừa ngon vừa sang trọng trong các mâm cỗ ngày Tết của một số gia đình và cũng là một cách để lưu giữ nét văn hóa ẩm thực của cha ông ta.

Một đĩa Nem công Chả phượng không chỉ ngon mà bầy biện cũng phải bắt mắt

Lai - Linh (tổng hợp)

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta; là dấu mốc quan trọng trong định hướng chiến lược phát triển đất nước. Cùng với nhân dân cả nước, đồng bào các dân tộc tỉnh Sơn La kỳ vọng những quyết sách đột phá sẽ mở ra động lực phát triển mới cho đất nước.

Nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng khai mạc tại Thủ đô Hà Nội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc đã trả lời phỏng vấn về những thành tựu nổi bật của Hà Nội trong nhiệm kỳ qua, đồng thời khẳng định trách nhiệm chính trị tiên phong của Thủ đô trong việc quán triệt và cụ thể hóa tầm nhìn, định hướng chiến lược của Trung ương.

Qua những đánh giá và chia sẻ của các đại sứ, đại diện ngoại giao tại Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam không chỉ được nhìn nhận như một sự kiện chính trị quan trọng, mà còn phản ánh rõ cách Việt Nam hoạch định và thúc đẩy phát triển dài hạn một cách nhất quán, đồng thời thể hiện tinh thần đoàn kết, thống nhất -nền tảng cho một giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Hôm nay (19/1), ngày đầu tiên diễn ra các hoạt động của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta, với tinh thần chủ động, trách nhiệm cao nhất, Công an TP Hà Nội đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các phương án, biện pháp công tác, bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn, trật tự an toàn giao thông, phục vụ Đại hội diễn ra trang trọng, an toàn.

Phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng tối 14/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận ông đã được thông báo về sự cải thiện trong tình hình ở Iran theo đúng những gì ông mong muốn và yêu cầu đối với lãnh đạo Iran. Điều đó có nghĩa là Mỹ tạm thời không triển khai hành động quân sự đối với Iran.

Hàng loạt quyết sách liên quan đến thị trường bất động sản từ Chính phủ và Quốc hội chuẩn bị được triển khai trong năm 2026 cho thấy một tư duy điều hành mới: Quyết liệt tháo gỡ nhưng cũng nghiêm khắc quản lý. Dù cần thời gian để các chính sách thẩm thấu, nhưng những "điểm mở" này đang được kỳ vọng tạo nên một nền tảng vững chắc cho thị trường bất động sản. Những thay đổi này không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn cho dự án mà còn hướng tới mục tiêu cốt lõi: Xây dựng một thị trường minh bạch, công bằng và bền vững.

Trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, báo chí quốc tế đang dành sự quan tâm đặc biệt tới các nội dung đại hội, với những nhận định tích cực về triển vọng và tương lai phát triển của Việt Nam.

Hướng tới Đại hội XIV, lãnh đạo và đảng viên lực lượng CAND bày tỏ niềm tin sâu sắc, đồng thời gửi gắm nhiều kỳ vọng vào những chủ trương, quyết sách đúng đắn, kịp thời, có tầm chiến lược, tạo động lực mạnh mẽ cho công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu thời điểm đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Hướng tới sự kiện trọng đại này, các cán bộ lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở đã bày tỏ niềm tin, gửi gắm kỳ vọng đến Đại hội.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文