Tròn, vuông, tam giác

12:33 11/09/2018
Suốt những ngày qua, cư dân mạng không mệt mỏi "xa luân chiến" đả phá cách học đọc tiếng Việt áp dụng từ công nghệ giáo dục của trường thực nghiệm. Họ lo lắng rằng những hình vuông tròn ấy làm phức tạp hóa cách đọc của trẻ em.


Thật ra, những ô vuông ấy chỉ là những biểu tượng của một âm thanh (từ) để giúp trẻ hình dung quan hệ chuỗi âm. Mô hình này áp dụng đầu tiên cho đồng bào thiểu số đã cho kết quả đáng ngạc nhiên về độ chính xác của viết đọc đúng chính âm và chính tả. 

Qua 40 năm thực nghiệm đã chứng minh sức thuyết phục lớn. Các cựu học sinh thực nghiệm khi ra trường bao giờ cũng làm chủ ngôn ngữ, có thể viết hấp dẫn hoặc khô khan nhưng luôn chuẩn xác.

Chính người viết bài này đã sử dụng phương pháp học đọc theo ngữ âm (âm trước chữ sau) dạy một học sinh 6 tuổi có trí thông minh trung bình. 

Chỉ mất nửa tiếng để học sinh hiểu nguyên tắc ghép âm và trải nghiệm kết quả vang lên. Sau đó cháu tự chơi trò chơi ghép âm để làm chủ các chữ lạ mắt và tất nhiên không cần ai dạy nữa. 

Chỉ sau khoảng 2 tháng, học sinh này đã đọc nhanh, lưu loát và diễn cảm đúng mức. Cách dạy truyền thống dạy vần nào biết vần ấy là cách dạy từ chữ sang âm tốn đến 1 năm, trong khi đó cách đọc từ âm sang chữ (từ gốc đến ngọn) chỉ cần vài tháng là giải quyết xong.

Phụ huynh than rằng bố mẹ không hiểu thì sao dạy được con. Ô hay? Nếu chỗ nào bố mẹ chưa rõ thì con có thể hướng dẫn lại cho bố mẹ hiểu. Con có thể hiểu trong vài tiết học thì không có lý nào phụ huynh không hiểu.

Nếu không ghi âm bằng bộ chữ của Francisco de Pina, Alexandre Rhodes thì ghi bằng bộ chữ khác. Mỗi người đều có thể tạo ra vài chục ký hiệu tương đương với bảng chữ cái để tạo ra bộ chữ của riêng mình.

Minh họa: Tả Từ

Nếu ai từng học nhạc sẽ thấy, các cách ghi tiết tấu là những biểu tượng trường độ chứ không ghi cao độ của nốt nhạc. Khi sử dụng tiết tấu tốt, người ta bắt đầu đặt nốt nhạc vào tiết tấu để xây dựng giai điệu. Điều này xưa như trái đất, sao thắc mắc?

Trong di cảo cổ thì các nhà truyền giáo châu Âu ghi âm tiếng Việt bằng nốt nhạc với các cao độ khác nhau. Miễn hiểu là được. Không có một lối ghi nhạc duy nhất. Ai sợ ký hiệu lạ thì nên gặp nhà soạn nhạc Yanni để được khai sáng. Người ta viết rằng Yanni không thể đọc nổi bản nhạc thông thường. 

Có thuyết cho rằng, Yanni thấy kiểu ký âm truyền thống không đủ diễn đạt nên ông tự xây dựng hệ thống ký âm bằng các ký hiệu riêng. Nhìn vào bản nhạc của ông thì các nhạc sư như nhìn bức vách. Chả khác gì vuông, tròn, tam giác. 

Chỉ nhạc công của ông thì dễ dàng triển khai như hơi thở. Kết quả là âm nhạc vang lên say đắm cả địa cầu. May thay, Yanni chỉ cải cách trong dàn nhạc của mình chứ nếu nhân rộng thì như xứ ta sẽ gọi ông là "ảo tưởng sức mạnh".

Chắc chắn mọi hệ thống ký âm đều lấy âm làm gốc. Mọi ký hiệu (hay chữ cái) đều đóng vai trò như sứ giả của âm thanh. Thay âm thanh khó, thay sứ giả dễ. Vậy công nghệ giáo dục dùng cách đọc theo nguyên lý âm trước chữ sau thì sao ta phải thắc mắc? Cách truyền thống mới là đi ngược. Việc học đọc không phải tất cả. Công nghệ tạo ra học trò luôn đi vào cốt lõi của vấn đề để tìm ra giải pháp chứ không phải những con vẹt.

Cư dân mạng có thói quen cái gì không biết thì bảo nó không có; cái gì không hiểu thì bảo nó vô lý.

Còn bạn. Bạn thích tư duy theo gốc hay theo ngọn?

Lê Tâm

Ma túy tiếp tục “nóng” trên cả đường hàng không và đường bộ khi các đường dây xuyên quốc gia gia tăng hoạt động. Chỉ trong 2 tháng đầu năm, hải quan đã phát hiện 35 vụ, bóc gỡ nhiều mắt xích vận chuyển ma túy xuyên quốc gia. Đáng lo ngại, thủ đoạn ngụy trang ngày càng tinh vi, từ việc giấu trong viên con nhộng, hộp bim bim cho đến các gói kẹo, với mục đích qua mặt cơ quan kiểm tra, tiềm ẩn gây nguy cơ lớn cho cộng đồng.

Chiều 1/4, Trại giam Xuân Lộc (Cục Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng - Cục C10 - Bộ Công an; đóng quân tại ấp Phượng Vỹ, xã Xuân Thành, tỉnh Đồng Nai) tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập đơn vị (01/4/1976 – 01/4/2026). 

Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp, đặc biệt là những bất ổn liên quan đến an ninh năng lượng toàn cầu, vừa qua, chuyến thăm chính thức tới Liên bang Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính mang ý nghĩa hết sức quan trọng cả về chính trị, kinh tế và chiến lược lâu dài. Cùng với đó, lãnh đạo Đảng, Nhà nước ta làm việc với nhiều đối tác như Nhật Bản, UAE, Qatar… nhằm trao đổi, hợp tác đảm bảo nguồn cung năng lượng trong bối cảnh xung đột căng thẳng tại Trung Đông.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm 31/3 đã đưa ra tuyên bố mới về Iran trong thông điệp phát đi nhân dịp lễ Quá hải (Passover). Giới quan sát nhận định, tuyên bố này được xem là sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách Israel đánh giá đối thủ, sau nhiều tuần triển khai chiến dịch quân sự nhằm vào Tehran.

Quá trình điều tra, bước đầu Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT), Công an tỉnh Phú Thọ xác định, các bị can đã có hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến các nhóm tội danh: “Gây ô nhiễm môi trường”; “Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi”; “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”; “Chứa mại dâm”; “Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng”; “Mua bán trái phép hóa đơn”;“Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên”.

Trong bối cảnh giao mùa, số ca mắc cúm A đang tăng, việc chủ động phòng bệnh bằng vaccine cúm hàng năm giúp bảo vệ sức khỏe, giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Ban Giám đốc Công an TP Hà Nội, Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế đã triệt phá thành công đường dây giết, mổ, tiêu thụ gần 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả Châu Phi; khởi tố 8 bị can về các tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản” và “Giả mạo trong công tác”.

Sau nhiều tháng xảy ra trận lũ lớn vào cuối tháng 10, đầu tháng 11/2025, đến nay dòng sông Tả Trạch chảy qua địa bàn xã Khe Tre (TP Huế) đã và đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Tình trạng này khiến người dân địa phương sinh sống dọc 2 bên bờ sông lo ngại do dòng chảy con sông thay đổi và nguy cơ cao xảy ra sạt lở, uy hiếp nhà dân.

Năm 2026, Nghệ An triển khai hàng loạt dự án, công trình trọng điểm, áp lực về thời gian bàn giao mặt bằng là rất lớn. Để đẩy nhanh tiến độ, UBND tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo các cấp, ngành phải sát sao thực địa, gắn trách nhiệm trực tiếp cho người đứng đầu địa phương nếu để xảy ra chậm trễ...

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文