Bắc Bling: Sân khấu độc bản - Nơi âm nhạc thổi hồn cho di sản văn hóa

Tạo trend không phải nhờ yếu tố ngẫu nhiên

Chỉ sau hơn hai tuần ra mắt, MV “Bắc Bling” của Hoà Minzy đã nhanh chóng thiết lập nhiều kỷ lục ấn tượng, đứng top 1 trên bảng xếp hạng YouTube Music toàn cầu. Không chỉ khiến khán giả Việt Nam "phát cuồng", MV “Bắc Bling” còn tạo được làn sóng yêu thích từ khán giả quốc tế. Đến 14h chiều ngày 18/3, MV “Bắc Bling” đã đạt hơn 64 triệu lượt xem trên kênh YouTube của Hòa Minzy, hơn 1,3 triệu lượt likes (yêu thích) và trên 76.000 lượt bình luận.

Ngoài ra, MV “Bắc Bling” còn đứng đầu các bảng xếp hạng âm nhạc như iTunes Việt Nam, Apple Music Việt Nam, Làn Sóng Xanh. MV Bắc Bling lọt Top 5, Top 10 các bảng xếp hạng của Úc, Singapore và Hàn Quốc đã khẳng định sự lan tỏa mạnh mẽ của một sản phẩm mang đậm màu sắc dân gian kết hợp với âm hưởng hiện đại.

Giữa nhiều sản phẩm âm nhạc lấy cảm hứng từ chất liệu văn hóa dân gian từng ra mắt, điều gì tạo nên sức hút đặc biệt cho MV này? Câu trả lời nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc đương đại và hồn cốt văn hóa dân gian. Dẫu thuộc xu hướng đưa chất liệu văn hóa dân gian vào âm nhạc trên thị trường, song “Bắc Bling” mang đến một bàn tiệc âm thanh thịnh soạn và đầy màu sắc.

Từ những làn điệu dân ca, những âm hưởng chèo, xẩm, quyến rũ của âm nhạc truyền thống, giai điệu ngân vang của sáo trúc, trống, phách, đàn nguyệt, đàn nhị, đàn đáy, đến sự xuất hiện của các thể loại âm nhạc hiện đại như EDM, Pop, Rap... trong màn hòa phối khéo léo, tài hoa; từ sự kết hợp giữa nhạc sĩ Tuấn Cry, nhà sản xuất âm nhạc tài năng Masew đến màn góp giọng đặc biệt của “vua hài đất Bắc” Xuân Hinh trong lối rap như kiểu hát nói của nghệ thuật chầu văn. Tất cả cùng tạo nên một phong cách độc đáo, vừa quen thuộc, gần gũi nhưng cũng vừa cuốn hút, mới mẻ, dễ dàng chinh phục trái tim của khán giả trẻ.

MV còn có những khung hình rất đẹp về phong cảnh Bắc Ninh, mang theo cả những hình ảnh hoặc ẩn dụ về các loại hình văn hóa phi vật thể, các di sản giàu chất văn hóa dân gian, truyền thống của vùng đất này. Từ hình ảnh hội vật làng Hữu Chấp, tái hiện không khí Hội Lim, đi lễ Đền Đô, đền Bà Chúa Kho...; nghi thức dâng đồ mã trong tín ngưỡng thờ Mẫu đẹp nao lòng và giàu tính nghệ thuật; những ngôi nhà trầm mình trong nắng mới, con ngõ, sân phơi, lò gốm đầy chất thơ ở làng gốm Phù Lãng; hay tranh Đông Hồ, đấu vật, kéo co, bánh tẻ làng Chờ, đồ mã làng Hồ, tục têm trầu cánh phượng... đến những nét văn hóa đặc trưng của Kinh Bắc như nón quai thao, áo tứ thân, khăn mỏ quạ, tục nhuộm răng đen,... đều được mô tả trong trong MV.

Những hình ảnh đẹp cũng là điểm cộng lớn giúp MV hiện lên sinh động và đậm chất điện ảnh. Từ những chất liệu đặc sắc của văn hóa Bắc Ninh, đạo diễn Nhu Đặng đã hòa phối các gam màu vàng, xanh và đỏ, thêm những lớp phủ filter tạo cảm giác khi tươi mới, hân hoan, khi cổ kính, trầm mặc.

Bên cạnh đó, thành công của Bắc Bling còn nhờ hiệu ứng lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội góp phần đưa ca khúc đến gần hơn với công chúng. Sự chia sẻ, ủng hộ từ đông đảo nghệ sĩ như nhạc sĩ Huy Tuấn, ca sĩ Tùng Dương, Đức Phúc, Erik... dành cho MV trên trang cá nhân; tình yêu của công chúng, đặc biệt từ chính quê hương Bắc Ninh của nữ ca sĩ cũng là yếu tố chủ chốt khiến Bắc Bling nhanh chóng trở thành một hiện tượng, phủ sóng mọi nền tảng trực tuyến. Song, để một MV có thể chạm đến trái tim khán giả và tạo ra sức hút bền vững, cần nhiều hơn những con số hay những trào lưu nhất thời.

Hơi thở văn hóa Việt được ê-kíp vẽ nên từ những điều dung dị nhất, “Bắc Bling” chính là sân khấu nơi âm nhạc kể chuyện, hình ảnh biết nói thổi hồn cho di sản văn hóa sống dậy trong từng âm giai.

Điều gì tạo nên một tác phẩm thành công?

Bén rễ từ chất liệu văn hóa dân gian Việt Nam, “Bắc Bling” trở thành một hiện tượng khuấy đảo thị trường âm nhạc trong và ngoài nước.

Nếu Hoàng Thùy Linh sử dụng chất liệu văn hóa như nguồn cảm hứng, xử lý theo hướng cách tân, cách điệu; một số ca sĩ khác như Hà Myo, Quách Mai Thy thiên hẳn về yếu tố văn hóa, bỏ qua yếu tố hiện đại; thì Hòa Minzy, Phương Mỹ Chi hướng đến sự cân bằng, hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại trong sử dụng chất liệu văn hóa dân gian. Trong những lối rẽ khác nhau trên thị trường âm nhạc, các sản phẩm đạt được sự cân bằng, tiệm cận thời đại vẫn chuyển tải được các giá trị đẹp của văn hóa dân tộc đến công chúng.

Những năm gần đây, việc đưa chất liệu văn hóa dân gian vào âm nhạc hiện đại trở thành một xu hướng nổi bật được nhiều nghệ sĩ theo đuổi. Tuy nhiên, giữa thị trường âm nhạc nhiều cạnh tranh và biến động, không phải ai cũng thành công khi theo đuổi hướng đi này. Cùng khai thác chủ đề văn hóa, “Sơn thủy khúc” của Jun Phạm với phần lời hay và giàu chất thơ, giai điệu rap cuốn hút, bắt tai nhưng lại không tạo nên cơn sốt.

Có thể nói, văn hóa dân tộc sở hữu nội hàm rất rộng, để thành công đưa chất liệu dân gian vào sản phẩm âm nhạc, bản thân nghệ sĩ nói riêng và toàn bộ ê-kíp nói chung phải có sự chuyên tâm, am hiểu văn hóa. Thành công của một MV bén rễ từ làn điệu quan họ, mang hình ảnh văn hóa truyền thống đến từ ca sĩ lớn không phải là chuyện hiếm thấy, thế nhưng để tạo được hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ cho đa dạng đối tượng khán giả trên đa nền tảng như Hòa Minzy là cả một chiến lược bài bản được đầu tư kỹ lưỡng ở phần nghe lẫn phần nhìn.

Bản thân “Bắc Bling” sở hữu giai điệu bắt tai, ca từ đẹp và giàu hình ảnh, mang đặc trưng chất liệu văn hóa dân gian. Đồng thời, sự góp mặt của NSƯT Xuân Hinh, Tuấn Cry cùng hơn 300 diễn viên quần chúng ở Lạc Xá là thành công lớn của Hòa Minzy. Trong vô thức, người xem cảm nhận được vẻ tự nhiên, sự dung dị, gần gũi toát lên trong từng hình ảnh, khiến họ yêu mến Bắc Ninh dù chưa đến đây bao giờ. Đó cũng là một trong những giá trị cốt lõi của văn hóa: tạo ra mối liên kết giữa người và người.

Khéo léo lồng ghép yếu tố văn hóa dân gian trong những thước phim đậm tính thẩm mỹ cũng là điểm cộng lớn cho sản phẩm. Đơn cử, phân cảnh NSƯT Xuân Hinh chơi đàn đáy được phóng to, còn chân dung nghệ sĩ trẻ Tuấn Cry thu nhỏ, hướng về NSƯT Xuân Hinh với dáng vẻ cung kính đã tái hiện sinh động, hóm hỉnh nhưng cũng giàu ý nghĩa bộ tranh “Đám cưới chuột”, thể hiện sự kính trọng của thế hệ sau dành cho các bậc tiền nhân,... Để làm được những điều này, không chỉ cần có sự tinh tế và am hiểu cặn kẽ về văn hóa, con người Bắc Ninh mà còn phải có cả tình yêu sâu đậm dành cho vùng đất này.

Ngoài ra, truyền thông luôn là một lá bài quan trọng với mỗi ca sĩ. Một bài hát hay, giai điệu catchy, MV đầu tư chắc chắn sẽ tạo dấu ấn. Nhưng, nếu chiến lược truyền thông chưa bài bản và đủ mạnh, lựa chọn chưa đúng “điểm rơi” ở đối tượng khán giả mục tiêu, sản phẩm sẽ dễ bị lu mờ, lãng quên giữa một thị trường âm nhạc luôn biến chuyển.

Văn hóa Việt Nam mang tính “vi lượng”, nhưng đủ sâu sắc và độc đáo để khu biệt giữa các nền văn hóa khác. Văn hóa miền, vùng, tỉnh cũng mang tính vi lượng, đủ để phân biệt văn hóa giữa các địa phương. Như viên kim cương lấp lánh dưới ánh mặt trời, âm nhạc hoàn toàn có sức mạnh lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống kỳ diệu và người nghệ sĩ, với đam mê sáng tạo và khát khao cống hiến của mình, hoàn toàn có thể trở thành những “đại sứ” đặc biệt kết nối, sẻ chia những giá trị truyền thống. Để mỗi khi giai điệu tuyệt vời ngân vang, người ta không chỉ lắng nghe mà còn cảm, thấy, yêu hơn đất nước, dân tộc từ những tấm tình.