Hà Lan mới chỉ dăm ngày

1.Thành phố Rotterdam đón tôi bằng cơn mưa cuối mùa. Nước xối xả trút xuống rồi lại tạnh khá nhanh, đủ để khách phương xa ghé vào một quán cà phê thưởng thức bữa điểm tâm sáng sau một hành trình dài từ Paris.

Rotterdam nằm ở phía tây nam Hà Lan, gần thành phố Den Haag. Vùng đất này có một lịch sử thăng trầm qua nhiều biến loạn. Vào đầu thế kỷ XIV, nơi này chỉ là một làng chài đơn sơ nhưng giờ đây đã là một trong những hải cảng lớn nhất thế giới. Cảng Rotterdam chiếm khoảng 40% lưu lượng hàng hóa của châu Âu, do vậy không chỉ là trung tâm ngoại thương chính của Hà Lan mà còn là trung tâm thương mại và giao thông quan trọng trong khu vực.

Rotterdam tự hào sở hữu thế mạnh về kiến trúc. Bởi sau chiến tranh thế giới 2, các nhà lãnh đạo đã quyết định không tái thiết nguyên trạng các khu đã bị tàn phá mà đề nghị các kiến trúc sư thiết kế một thành phố mới. Vì thế đi trong thành phố, du khách luôn bất ngờ với những tòa nhà chọc trời, các bảo tàng có kiến trúc khác lạ, hiện đại và nguy nga, xứng danh là nơi có ngành du lịch đô thị phát triển. Diện tích không lớn, nhưng phân nửa dân số là nhập cư, đến từ trên 100 quốc gia và lãnh thổ khác nhau nên Rotterdam nổi tiếng là thành phố đa văn hóa và được công nhận là Thủ đô văn hóa Châu Âu năm 2001. Có lẽ vì thế mà Rotterdam rất độc đáo, tràn ngập bầu không khí năng động và sáng tạo.

Từ Rotterdam đến Amsterdam, sẽ đi qua Den Haag, thành phố có nhiều trụ sở quan trọng của Hà Lan, trong đó có Tòa án Hình sự Quốc tế. Tòa án Hình sự Quốc tế được thành lập vào năm 2002 thông qua Hiệp ước Roma, là Tòa án Quốc tế thường trực đầu tiên và duy nhất có quyền truy tố, xét xử cá nhân phạm tội diệt chủng, tội ác chống lại loài người, tội ác chiến tranh và tội ác xâm lược. Vì thế, đây được coi là một bước tiến, sự đổi mới lớn trong luật Quốc tế và nhân quyền.

2. Nếu Rotterdam sở hữu vẻ hiện đại với nhiều tòa nhà chọc trời thì thủ đô Amsterdam lại mang vẻ cổ kính. Những tòa nhà nơi đây mang kiến trúc duyên dáng và điệu đàng, khá cổ điển. Khu cảng Amsterdam lúc nào cũng nhộn nhịp. Từ Quảng trường Nhà ga trung tâm, có thể dễ dàng mua vé tàu thủy đi dạo trên những con kênh xinh xắn, được gọi là tiểu Venice. Trên đường tàu điện kêu leng keng; rất nhiều tàu điện và mỗi tàu lại được trang trí rất bắt mắt.

Amsterdam không nhiều xe hơi và không hổ danh là thành phố xe đạp. Nối đôi bờ con sông lớn là những chuyến phà miễn phí, 5 phút một chuyến và lần nào cũng đông khách. Bên này là thành phố chính, nhà cửa đông đúc, nhưng sang phía bên kia đã là một thế giới khác. Những ngôi nhà cổ kính hơn, vườn rộng đơn sơ, cầu gỗ vượt qua những kênh nhỏ. Ở đây có một số nhà bảo tàng hiện đại và tháp A'dam Lookout. Chỉ cần bỏ 18,5 Euros, du khách sẽ được chứng kiến những điều hết sức thú vị. Thang máy chạy rất nhanh với hiệu ứng âm thanh, ánh sáng sẽ đưa khách lên tầng 20 để ngắm nhìn toàn cảnh thành phố. Trên sân thượng còn có trò đu dây, một cảm giác lửng lơ trên không, cao hơn mặt đất cả trăm mét.

Amsterdam về đêm vô cùng nhộn nhịp. Trên bến dưới thuyền. Ánh điện từ các cửa hiệu sang trọng hắt xuống các dòng kênh, các con thuyền từ từ lướt đi, khung cảnh hết sức huyền ảo. Các nhà hàng và quán cà phê chật cứng. Khu “phố đỏ” thu hút đông khách. Các cô gái ăn mặc hết sức gợi cảm đứng uốn éo sau ô kính. Nhưng bạn chớ nấn ná lâu, không nhìn chăm chú, và nhất là không được chụp ảnh… Bởi nếu nhìn chăm chú, cô gái sẽ cau mày; nếu giơ máy chụp ảnh, cô gái sẽ đập dữ dội vào kính và chỉ trong nửa phút, bảo vệ sẽ xuất hiện và xóa hết những bức ảnh.

3. Đến Amsterdam mà không ghé Bảo tàng Van Gogh và Bảo tàng Anne Frank thì coi như chưa đến.

Thành lập năm 1973 trên Quảng trường Museumplein, Bảo tàng Van Gogh lưu giữ bộ sưu tập tranh họa lớn nhất thế giới của Vincent van Gogh, gồm hơn 220 bức tranh, 500  bức họa và 800 bức thư. Bảo tàng cũng trưng bày các tác phẩm của một số họa sĩ cuối thế kỷ XIX. Có khu thư viện gồm hơn 24.000 cuốn sách về Van Gogh và các nghệ sĩ cùng thời. Có một điều kỳ lạ cần ghi nhận, đó là đương thời Vincent van Gogh chỉ bán được duy nhất một bức tranh. Đó là bức “Vườn nho đỏ”, hiện đang được trưng bày ở Bảo tàng Pushkin ở Moscow.

Bảo tàng Anne Frank House nằm ở quận Jordaan trên bờ kênh Prinsengracht, một trong những kênh lớn nhất thành phố, nấp dưới bóng nhà thờ Westerkerk, phía trước có bức tượng đồng nhỏ tạc hình cô bé Anne màu đen.

Cầu thang dẫn lên gác mái đằng sau giá sách di động được thiết kế đặc biệt hiện vẫn còn ở đó. Chính trái nhà phụ phía trong là nơi Anne Frank cùng những người khác ẩn nấp trong suốt hai năm.

Thăm bảo tàng này quả là một trải nghiệm khó quên, khi được tận mắt nhìn các hiện vật lịch sử liên quan đến cuộc đời và câu chuyện của Anne Frank. Các đồ vật cũ không còn lại nhiều nhưng mỗi phòng đều trưng bày một tấm ảnh phục dựng lại hình ảnh căn phòng xưa trong thời gian gia đình Anne Frank và 4 người Do Thái khác sinh sống.

Trong cuốn nhật ký được viết vào năm 1942, cô bé 13 tuổi Anne Frank đã ghi chép lại cuộc đời của cô trong khi ẩn náu quân đội Đức Quốc xã trong cuộc tàn sát Holocaust trong Thế chiến thứ II. Năm 1944, gia đình cô và một gia đình khác đã bị phát hiện và đưa tới trại tập trung của Đức Quốc xã. Sau 7 tháng bị giam giữ, Anne Frank đã qua đời vì bệnh sốt phát ban; chỉ có bố của Anne thoát chết. Sau đó, ông đã cho xuất bản cuốn nhật ký của con gái để phơi bày tội ác thảm sát người Do Thái của Đức Quốc xã cũng như giai đoạn lịch sử đen tối của người dân Do Thái, khi có khoảng 107.000 người Do Thái ở Hà Lan bị lưu đày trong cuộc thảm sát và chưa đến 5% trong số đó trở về.

Sau chiến tranh, ngôi nhà và khu vực xung quanh đổ nát; nhiều lần nằm trong diện bị phá bỏ. May mắn là năm 1957, Công ty Berghaus đã hiến tặng cả tòa nhà cho Nhà Anne Frank. Thời điểm đó, đích thân Thị trưởng Amsterdam Van Hall đã can thiệp bằng cách gửi một bức thư đến 5.000 cá nhân và tổ chức kêu gọi quyên góp. Bảo tàng chính thức mở cửa ngày 3/5/1960. Cùng năm đó, Shelley Winters đã tặng cho Quỹ Anne Frank Giải Oscar đầu tiên của mình với Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất, dành cho phim “Nhật ký Anne Frank”. Từ đó, Nhà Anne Frank đã dần được cải tạo rồi trở thành Bảo tàng như hiện nay. Ước tính mỗi năm có tới hơn 1 triệu lượt người xếp hàng mua vé tham quan bảo tàng đặc biệt này.

Chúng tôi cũng ghé thăm Thư viện Amsterdam. Một tòa nhà bề thế 8 tầng. Tầng trên cùng là nhà hàng và quán cà phê, xung quanh là tường kính. Du khách có thể dùng bữa hoặc thưởng thức một tách cà phê nóng trong lúc có thể ngắm cảnh quan thành phố và khu cảng. Thư viện được bày trí thông thoáng và khoa học. Có nơi dành cho trẻ em, đa sắc và thư giãn. Có vẻ như thành phố này đã thực hiện đúng khẩu hiệu “Vừa học vừa chơi” cho các bé.

4. Có một điều đặc biệt, dù địa thế nằm dưới mực nước biển, Hà Lan là quốc gia xuất khẩu nông sản lớn thứ hai thế giới. Một thành tựu đáng kể đối với quốc gia nhỏ bé này. Hà Lan còn là một quốc gia đang phát minh ra nền nông nghiệp tương lai và hiện có tham vọng là sẽ nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050, đồng thời vẫn tôn trọng các quy định bảo vệ khí hậu và môi trường.

Ở Hà Lan có rất nhiều cối xay gió, nhiều nông trại chăn thả gia súc, nhiều nhà kính trồng rau củ quả. Các nhà kính công nghệ cao được trang bị đèn huỳnh quang. Tại đây các cảm biến đồng bộ hóa tất cả các thông số (độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng, chất dinh dưỡng...) để đạt năng suất tối ưu, với các thuật toán điều chỉnh tưới nước và sưởi ấm theo những biến đổi nhỏ nhất của thời tiết. Các nhà nghiên cứu xem xét kỹ lưỡng các hình ảnh được truyền bởi một robot quét từng cây con để ghi lại hình dạng, màu sắc, nhiệt độ và kích thước lá của cây, cung cấp lượng dinh dưỡng chính xác giúp cây phát triển tốt nhất.

Để giảm thiểu việc sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu, nông dân Hà Lan lựa chọn các giống cây trồng có khả năng chống chịu bệnh tật và hạn hán tốt hơn. Kết quả là, năng suất cà chua, ớt và dưa chuột của họ cao nhất thế giới. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của các trung tâm công nghệ tiên tiến đã cho phép Hà Lan đạt được những kết quả vượt trội này.

Tại Đại học Wageningen, 13.000 sinh viên đến từ 100 quốc gia đang làm việc trong các phòng thí nghiệm tại các nhà kính nông nghiệp rộng lớn của trường. Cùng với họ là tất cả các bên liên quan trong lĩnh vực nông nghiệp thực phẩm như chính quyền, các nhà nghiên cứu, các tập đoàn công nghiệp và các công ty khởi nghiệp. Họ tập trung vào trí tuệ nhân tạo và mô hình hóa để tạo ra “bản sao kỹ thuật số” của cây trồng. Hai cây sinh đôi này hầu như luôn phải đối mặt với nhiều điều kiện khắc nghiệt khác nhau (thiếu nước, bệnh tật, sâu hại, đất nghèo dinh dưỡng...). Điều này cho phép tạo ra những “cây mới” để đạt năng suất tối ưu, mang lại kết quả đáng kinh ngạc.

Tôi rời Hà Lan sau vài ngày “đi bụi” ngắn ngủi và nhận ra đất nước này vẫn còn có nhiều điều hấp dẫn, nhất định tôi sẽ còn quay lại.