Hệt như người giời

• Quanh dự định xây quảng trường của tỉnh nghèo Đắk Nông: 900 tỷ đồng mới chỉ là tính toán ban đầu(!)
• Không bổ nhiệm lại 6 cán bộ thanh tra giao thông để tránh tiêu cực
• Tranh cãi xung quanh dự án đường sắt đô thị số 2, đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo

Thần tiên hay người giời gì cũng như nhau cả, nghĩa là cứ bay lơ lửng trên mây, không chạm chân xuống mặt đất bao giờ. Kiểu như bọn trẻ đi bar, đi pub hay đồng thanh, "... lên là lên là lên là lên, lên nóc nhà là bắt con gà, lên là lên là lên là lên, anh em mình là một gia đình, một gia đình thì chơi hết mình, chơi hết mình rồi lên thiên đình".

Người giời với thần tiên có kiểu tư duy mà người phàm trần tuyệt không bao giờ hiểu nổi.

1. UBND Tỉnh Đắk Nông xin xây quảng trường 900 tỉ tại Thị trấn Gia Nghĩa của tỉnh này. Tất nhiên thì lý do vẫn rất như cũ, quảng trường sẽ là điểm nhấn cho quá trình đi lên thành phố trực thuộc tỉnh của Thị xã Gia Nghĩa trước năm 2020. Đại khái, nó như là một điều kiện cần để nâng cấp thành phố.

Ông lãnh đạo hân hoan, tỉnh đã làm việc với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ cũng đồng ý chủ trương và vận động được ADB cho vay 50 triệu USD đầu tư vào Thị xã Gia Nghĩa. Vì vậy, tỉnh cứ đề xuất là khi nào Bộ Kế hoạch và Đầu tư sắp xếp được nguồn vốn thì Chính phủ ủng hộ tỉnh.

ADB là nguồn vốn từ Ngân hàng Phát triển Châu Á dành cho các khoản vay của Chính phủ, họ nói họ sẵn sàng dành khoản 1 tỷ USD cho các doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam vay hằng năm. 

Trước đó, họ có khuyến cáo Chính phủ nước mình phải quản lý nguồn vốn chi tiêu hiệu quả hơn. Cũng theo ADB nhận thấy nợ của Việt Nam đã gần sát ngưỡng trần 65% GDP, đặc biệt vay trong nước đã gần ngưỡng 65% GDP.

Quốc gia mình còn nhiều khó khăn, nợ công chưa thấy có dấu hiệu giảm, Chính phủ đang cố gắng rất nhiều để phát triển kinh tế, tạo điều kiện thông thoáng cho doanh nghiệp hoạt động và phát triển. Đồng thời, kêu gọi tiết kiệm, tính toán chi li cho từng khoản ngân sách.

Đắk Nông là một tỉnh nghèo, đang tồn tại nhiều vấn đề về quản lý đất đai, quản lý rừng. Ngay trong năm nay, UBND tỉnh cũng xin Bộ Tài chính hỗ trợ có mục tiêu cho ngân sách địa phương khoản kinh phí tương ứng với số thu thuế xuất khẩu ngân sách Trung ương được hưởng của Nhà máy sản xuất Alumin Nhân Cơ để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội và hoàn thiện hạ tầng cơ sở phục vụ thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng quặng bauxite. 

Đồng thời, xin được hưởng 100% thu ngân sách nhà nước phát sinh từ Dự án Nhà máy luyện nhôm Đắk Nông tối thiểu trong 5 năm kể từ năm đầu tiên dự án có phát sinh các khoản thuế nộp ngân sách nhà nước.

Trước đó, UBND tỉnh Đắk Nông cũng nộp đơn kêu với Bộ Tài chính là dự tính thuế của các dự án Alumin - Nhôm là quá thấp, không như dự đoán. Theo đó, tính toán ban đầu, khi đi vào hoạt động từ năm 2016, dự án nhà máy sản xuất Alumin Nhân Cơ sẽ đóng góp cho ngân sách tổng số thuế bình quân hàng năm gần 440 tỷ đồng. 

Tuy nhiên, theo báo cáo của cục thuế tỉnh, tổng dự toán thu ngân sách năm 2017 từ dự án này chỉ khoảng hơn 107 tỷ đồng, thấp hơn so với báo cáo phân tích hiệu quả kinh tế ban đầu là hơn 330 tỷ đồng.

"Con gà mái đẻ thuế" của UBND tỉnh đã không cung cấp trứng như mong đợi, lẽ ra trong bối cảnh này lãnh đạo Tỉnh phải cân nhắc, tính toán những chiến lược phát triển nhằm đưa kinh tế xã hội toàn tỉnh đi lên thì họ lại hân hoan với giấc mơ về cái quảng trường 900 tỷ từ tiền vay nợ.

Vay nợ thì không có gì là xấu, muốn đầu tư sinh lợi thì phải có tiền, thiếu tiền thì đi vay nhằm đầu tư để khiến tiền phải đẻ ra tiền. Thế nhưng, vay tiền để làm quảng trường thì phải hết sức lưu tâm, vì đó là tiền chết.

Trên thực tế thì phong trào làm quảng trường, làm tượng đài của nước ta đã để lại nhiều hệ lụy, từ lãng phí cho đến có vấn đề trong chia chác thi công công trình, rồi cả những công trình hoàn thành xong lại bỏ hoang.

Ngô tôi đến Thị xã Gia Nghĩa vài lần, một vùng heo hút đầy sương chiều xuống. Thú thật, Ngô tôi không tài nào hiểu được vì sao lãnh đạo tỉnh Đắk Nông lại có thể mạnh dạn đề xuất xây quảng trường đến 900 tỷ trong bối cảnh này. Đùa vui thì chắc không phải là đùa vui rồi, vì thân làm cán bộ lãnh đạo tỉnh lời nói nặng tựa thái sơn, lại nói trên các phương tiện truyền thông chứ có nói trong tiệc rượu đâu mà muốn vui sao thì vui.

Ngô tôi chưa thấy cái quảng trường nào ở tỉnh nghèo trở thành điểm nhấn văn hóa để tựa vào đó mà đi lên cả; ngược lại, Ngô tôi chỉ thấy đó là điểm nhấn, là biểu tượng của sự phung phí mà thôi. Hơn nữa, ai lại đi vay tiền để làm quảng trường mà còn hân hoan bao giờ. 

Tiền vay thì phải trả, cho dù là tiền tài trợ không hoàn lại thì cũng phải đầu tư cho những lĩnh vực khác mang tính an sinh phúc lợi xã hội hoặc thu lại ngân sách, đó như là cái cần câu để giúp tỉnh nghèo. Đằng này, lại ném tiền vào quảng trường thì Ngô tôi chịu hẳn.

Bao giờ tỉnh giàu, bao giờ tỉnh nhiều tiền thì tỉnh muốn làm quảng trường để tạo dấu ấn, tạo thành quả tạo nơi vui chơi cho nhân dân là chuyện của tỉnh, còn tỉnh đang nghèo thì thôi đừng tốn thời gian và chất xám vào những chuyện ấy làm gì.

Nhà nghèo thì nhất định phải vay tiền để làm một cái cổng to sao?

2. Ông Nguyễn Minh Cường - Phó Cục trưởng Cục thuế Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vừa có tờ trình gửi Tổng Cục thuế để xin bổ nhiệm lại chức danh Cục trưởng Cục thuế tỉnh đối với ông Võ Thành Long. Chuyện trái khoáy này lần đầu tiên Ngô tôi được đọc. Một ông cục phó làm tờ trình xin bổ nhiệm lại cho một ông cục trưởng, cái tình này thiệt sự không thua gì Bá Nha - Tử Kỳ hay Lưu Bình - Dương Lễ.

Sở dĩ ông phải bổ nhiệm lại ông Võ Thành Long là vì ông này tạm bị dừng nhiệm vụ để thanh tra vì đã đưa vợ mình vào quy hoạch chức danh Phó Cục trưởng Cục Thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Thêm vào đó, ông này cất nhắc bổ nhiệm nhận vào làm việc hàng loạt người thân của mình lẫn người thân của vợ.

Theo kết quả kiểm tra của Tỉnh ủy Bà Rịa - Vũng Tàu, từ năm 2013 đến tháng 9-2016, ông Võ Thành Long với tư cách người đứng đầu "đã không lãnh đạo Cục Thuế thực hiện luân chuyển cán bộ đúng theo quy định" của Bộ Tài chính và Luật công chức cán bộ...

Thiệt tình, cái gì cũng vừa vừa phải phải thôi chứ, làm cái gì cũng ngó người này người kia một chút chứ. Mình là chồng, mình lại đang nắm giữ chức vụ Cục trưởng, lại quy hoạch cho vợ làm Cục phó, rồi mọi chuyện bí mật trót lọt thì họp lãnh đạo Cục thuế Tỉnh cứ về nhà mà họp à. Họp xong, thông báo nữa là thành cuộc họp đã diễn ra trong không khí dân chủ, đoàn kết và nhất trí cao luôn.

Chuyện bổ nhiệm người nhà, bổ nhiệm người thân là chuyện nói hoài không hết được. Xã này vừa bị phát hiện thì huyện khác bị lộ, huyện khác vừa bị lộ thì đến lượt tỉnh khách bị phanh phui. Đành rằng lúc kết luận nào cũng toàn là đúng quy trình, đúng luật định, nhưng cái quy trình cái luật định ấy không vượt qua được một thứ gọi là "con mắt của nhân dân".

Gì thì gì phải biết đâu là điểm dừng, đâu là điều không nên vượt qua. Chứ lẽ nào quyền trong tay mình thì mình muốn hô mưa gọi gió thì cứ hô mưa gọi gió. Hệt như cái ông Tổng thống Robert Mugabe của Zimbabwe vừa ngấp nghé định trao quyền kế nhiệm cho vợ thì bị chính biến phải chấp nhận các điều khoản từ chức vậy.

Ngô tôi vốn không hoài nghi Tổng cục Thuế thiếu cán bộ đến mức phải bổ nhiệm lại một cá nhân gây ra sự hoài nghi rất lớn như ông Võ Thành Long tiếp tục giữ vị trí Cục trưởng Cục thuế Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Bởi có cái chuyện biết điểm dừng còn không biết làm thì hy vọng gì vào chuyện sẽ phụng sự cho cái chung, phụng sự cho tổ chức.

Đúng tư duy người giời mới đưa vợ mình vào quy hoạch chức danh Cục phó khi mình là Cục trưởng, chứ người bình thường, người phàm trần không ai dám làm vậy đâu. Nói gì thì nói, cũng phải biết xấu hổ chứ, đâu phải vườn hoang mà muốn múa gậy sao thì múa gậy.

3. Báo giới vừa đưa tin này rất lạ là sau khi tính toán lại, TP Hà Nội đã giảm tổng mức đầu tư tuyến đường sắt đô thị số 2, đoạn Trần Hưng Đạo - Thượng Đình từ 34.743 tỉ đồng đã được rút xuống còn 28.918 tỉ đồng, tức giảm 5.825 tỉ đồng. Việc điều chỉnh tổng mức đầu tư này của Ban quản lý đường sắt đô thị Hà Nội được thực hiện trên cơ sở tham khảo lại đơn giá, suất đầu tư đã được Bộ Kế hoạch - Đầu tư thẩm định.

Tuyến đường sắt đô thị số 2 Hà Nội có tổng chiều dài 5,9km đi ngầm dưới lòng đất, ước tính chi phí đầu tư trung bình 5.888 tỉ đồng/km, tương đương 259 triệu USD/km theo tỉ giá hiện hành. 

Sau khi các bộ, ngành cho ý kiến thẩm định về đơn giá, suất đầu tư dự án, TP Hà Nội đã chỉ đạo Ban quản lý dự án đường sắt đô thị Hà Nội tính toán lại tổng mức đầu tư dự án và giảm xuống như Ngô tôi trình bày ở phía trên, nghĩa là mỗi km giảm gần 1.000 tỉ đồng tiền đầu tư.

Là gần 1 nghìn tỉ đồng cho mỗi km đường, Ngô tôi tính lạm bàn về những bộ óc thần tiên này xíu nhưng thú thật là không còn đủ sức nữa.

Nhiều lúc cũng không biết làm sao mà lại thành ra thế này, tuy nhiên Ngô tôi xin mạn phép nói thiệt là có giảm đi chăng nữa thì đến lúc thi công lại cũng đội vốn lên mà thôi, cứ nhìn cái Metro Bến Thành - Suối Tiên ở TP HCM thì biết.

Âu là đúng binh pháp, "lùi một để tiến ba", cứ để phê duyệt cho làm đi rồi đội giá sau. Toàn người giời cả, chuyện gì lại không thể làm được, đi mây về gió chứ có phải đi bộ về chân đất như phàm nhân đâu.