“Tai” phường

Về âm lượng, để đảm bảo thông tin đến tận ngõ, tận nhà, thậm chí tận giường thì có những cột điện lắp một loa không đủ, phải tăng cường đôi ba chiếc và hơn nữa. Âm lượng phải hoành tráng, chứ không đủ giật mình thì làm sao gây được chú ý. Thanh niên trai tráng thì loa có đến tận đầu giường vẫn ngáy khò khò, nhưng với bậc cao niên thì âm thanh này có “tác động vật lý” tới sức khỏe là có thật. Nhà mà cửa sổ lại cách loa có vài mét thì phải nói các cụ luôn sống trong thử thách quá ngưỡng.

Tiếng ồn là tác nhân làm trầm trọng chứng mất ngủ, huyết áp, tim mạch là điều ai cũng biết. Những gia đình đang vui vẻ tự dưng cáu bẳn, cãi cọ đôi khi cũng vì tiếng ồn. Các bô lão nhiều người có bệnh nền, thể trạng sóng sánh như ngọn đèn trước gió khiến các con cháu không thể không lo âu.

Quan hệ truyền thông giờ cũng khác xưa. Thời công nghệ cũ, nhà đài phát những thông tin nhà đài có. Thời 4.0, nhà đài phát thông tin người nghe cần. Trong một “rừng” kênh truyền hình, phát thanh, báo điện tử, mạng xã hội Facebook, Zalo, YouTube, TikTok... thượng vàng hạ cám thì người xem quá khó “lọc” đâu là cái mình cần nghe và đâu là rác? Hầu hết kênh mạng xã hội không chịu trách nhiệm thông tin. Mấy ai đủ sáng suốt tuyệt đối để thành người nghe thông minh. Thật may, trong số đó loa phường của chúng ta chắc chắn chịu trách nhiệm về thông tin. Dù chưa hấp dẫn thì vẫn là kênh khả tín.

Thời kháng chiến, loa báo động xuống hầm trú ẩn. Thời bình, loa cảnh báo về thiên tai, bão lũ, dịch bệnh. Dịch COVID mới tạm lắng đã cho chúng ta thấy tác dụng của loa công cộng là không thể thay thế. Cái mà người nghe thực sự cần là các thông tin sát sườn về an ninh trật tự khu vực, phát vitamin trẻ em, bão lũ tại khu vực... chứ không phải là những thứ đẩu đâu như trật tự thế giới mới hình thành ra sao. Không có lý gì khi loa phường phải “giẫm vào chân” VOV, VTV và các cơ quan chính thống. Thật là lãng phí khi một số loa phường ôm đồm đọc lại những bài trên báo chí đã phát hành. Hơn nữa, đọc những điều quá tầm với giọng đọc cây nhà lá vườn thì người nghe thật khó tiếp thu.

Loa phường là công cụ một chiều nên người nghe muốn trao đổi lại điều gì thì không thể. Thời internet có nhiều phương tiện hữu ích vì nó tương tác hai chiều. Thí dụ nhiều chung cư đều có nhóm Zalo, Facebook riêng. Con cái đến trường thì phụ huynh cũng lập ngay nhóm Zalo, Facebook của lớp đó. Vì thế họ có thể họp, hội ý bất cứ lúc nào tíu tít.

Loa phường chưa thể kết thúc sứ mệnh, bởi cuộc sống cần nó. Trong những tình huống khẩn cấp thì không có trang web, tin nhắn điện tử nào có thể thay vai trò loa phường. Bất kỳ cư dân nào cũng muốn nghe những thông báo khẩn cấp, vấn đề sinh tồn, những tai họa đó không thể báo trước về thời điểm và mức độ nguy hiểm như thiên tai, địch họa, cháy nổ, dịch bệnh. Dịch COVID-19 vừa qua, loa công cộng chứng minh vai trò trong chống dịch rất hiệu quả. Loa phường thực sự đảm đương trách nhiệm giúp nhân dân không bị bất ngờ. Trông ra quốc tế, một số nước phát triển Âu, Mỹ, Nhật, Hàn vẫn duy trì hệ thống loa công cộng bởi họ luôn chuẩn bị cho những tình huống khẩn cấp như lũ lụt, động đất, sóng thần, xung đột vũ trang... Nhiều người phàn nàn loa phường Thủ đô phát không có giờ giấc cụ thể. Thực ra, phải làm ngược lại mới chuẩn. Loa chỉ nên phát khi tình hình nước sôi lửa bỏng, vào bất kỳ giờ nào chứ phát máy móc lịch thì nguy to. Các tình huống bất ngờ thì không thể đòi hỏi lên chương trình trước. Nếu loa chỉ phát theo lịch cố định thì không thể theo kịp tình hình và vai trò của loa sẽ không còn hữu dụng. Khi không có biến cố, loa nên được nghỉ ngơi dưỡng sức. Như vậy, mỗi khi thấy loa phát là dân biết có chuyện hệ trọng, bách tính phải nghênh tai vươn cổ mà ngóng chứ không thể xem thường. Khi im ắng, không thấy loa nói gì thì cứ gối cao lên mà ngủ.

Việc sử dụng loa, theo thiển ý của người viết bài thì thứ tự ưu tiên sử dụng nên là: Tin khẩn cấp, tin quan trọng trong phạm vi dân cư. Thời điểm phát là bất kỳ giờ nào chứ không máy móc theo lịch.

Thời kỹ thuật số có đủ phương tiện hai chiều để lắng nghe nhân dân hồi đáp, góp ý. Tốt hơn thì cần thêm cả “tai” phường nữa. Chỉ cần một trang web hay mạng Zalo hoạt động 24/24 là “tai” phường sẽ huy động được trí tuệ nhân dân trăm hoa đua nở. Phường nói có người nghe, dân nói có phường đáp thì mọi việc đều giải quyết như nước chảy hoa trôi, nhà nhà, người người hài lòng, còn lo gì đất nước không cường thịnh cất cánh?