Tên người trong thời chuyển đổi số

14:10 22/11/2022

Trong không khí tưng bừng chuyển đổi số thì một số người đã chuyển đổi tên của mình thành một cái tên khác từ lâu. Thí dụ xướng ngôn viên Nguyễn Lê sẽ đổi thành Lê Nguyễn. Việc này với các bậc cao niên sẽ thoáng mất thăng bằng khi không biết đâu là họ, đâu là tên. Tên thực là Lê hay Nguyễn.

Danh tính một con người hiển nhiên có ý nghĩa quan trọng của một con người trong suốt cuộc đời. Thời xa xưa thì những thân phận thấp cổ bé họng có thể không có họ mà chỉ có tên hay biệt hiệu. Thường là cái biệt hiệu ngây ngô như Đen, Hến, Ốc… Chỉ có nhà gia giáo thì có họ, tên đệm đầy đủ. Những khai quốc công thần còn được ban quốc tính (họ của vua).

Bên Trung Quốc thì cầu kỳ hơn. Tới tuổi trưởng thành sẽ có lễ được đặt tên tự, sau đó là tên hiệu (biệt danh). Thí dụ Nhà chính trị, quân sự Gia Cát Lượng, tự là Khổng Minh. Hiệu là Ngọa Long. Ở nước ta cũng có nhiều danh nhân có đủ họ, tự, hiệu như cụ Nguyễn Du, tự Tố Như, hiệu Thanh Hiên.

Tất nhiên, danh tính, hiệu mang đầy đủ ước mong của các bậc sinh thành và người mang danh tính, tự hiệu. Thế nên cái tên là yếu tộ định vị đầu tiên trong tổng hòa quan hệ xã hội của một nhân vật. Người tiêu cực, bi luỵ lại coi cái tên là “số tù” của chính gã trong “nhà tù” cuộc đời đầy đỏ đen.

Thời lạc hậu, y tế yếu kém, người ta sợ tên đẹp dễ bị ma quỷ cướp về cõi âm nên thường đặt tên khiêm tốn, xấu xí như Vàng, Vện, Nhường, Nhịn, Nhẫn, Nhục… Thời kháng chiến thì cái tên thường mang tinh thần chiến thắng và bình yên. Nhiều gia đình đông con đặt theo cả combo như: Thắng, Lợi, Huy, Hoàng; Thống, Nhất… Thời thị trường, toàn dân khởi nghiệp với khát vọng đổi đời thì hay đặt tên con là Thành, Đạt, Giàu, Sang, Phú, Quý… Nhà có của ăn của để không cần tiền thì hay đặt tên con như của báu. Thí dụ Gia Bảo, Quốc Bảo…

Dù tên theo thời cuộc thì trật tự tên họ vẫn theo truyền thống là họ trước tên sau: Nguyễn Tuấn chứ không phải Tuấn Nguyễn. Trật tự này cũng gây kinh ngạc khi tiếp xúc với khá nhiều quốc gia có lối đặt tên ngược với ta là tên trước, họ sau. Thành ra khi một giáo viên tây gọi tên sinh viên Việt Nam rằng mời anh/chị Nguyễn… sẽ làm cho 40 % sinh viên Việt ngơ ngác không biết thầy gọi ai.

BLV tây thì than trời rằng đội tuyển Việt Nam có cả đội hình đều tên là Nguyen cả: Nguyen Cong Phuong, Nguyen Van Toan, Nguyen Quang Hai, Nguyen Hoang Duc… Oh my god!... Các bạn tây còn sáng tác ra chuyện vui rằng loa sân vận động gọi chúng tôi muốn gặp ông Nguyễn thì cả khán đài đứng dậy.

Chuyện này không khác gì họ Kim và họ Lee ở Triều Tiên - Hàn Quốc. Dân ở đây có câu nói rằng, nếu đứng tại đỉnh núi Namsan (Seoul) ném một hòn đá xuống, nếu không trúng người họ Lee cũng trúng người họ Kim. Có thể thấy, tên họ thực sự mang bản sắc quốc gia.

Các nước láng giềng cũng có họ Nguyễn nhưng quá ít. Người Hàn họ Nguyễn thì âm thanh là Won. Chữ “Nguyen” khiến cho các bạn nước ngoài cảm giác Việt Nam, y như khi ta nghe tên có đuôi Ze hoặc Vili là đoán ngay ra người Georgia, hay đuôi Sen thì y rằng người Đan Mạch...

Thời Internet tràn vào cùng mạng xã hội như Facbook, Twitter khiến mỗi người đều đăng ký một cái tên trên mạng. Người khai vụng về thì tên sẽ bị đảo lộn trật tự tên họ. Thành ra anh Nguyễn Lê lại thành Lê Nguyễn. Đây là những thao tác chuyển đổi số để cái tên của mình trở nên ngang xương nhất. Điều đó không sao nếu chỉ là một cái danh để đăng đàn? Có lẽ hơi kỳ cục khi một phóng viên truyền hình tự đọc tên mình cuối phóng sự là Lê Nguyễn tại London… Dù đăng ký mạng xã hội hay đăng ký email bị ngược thì vẫn có thể làm xuôi cái tên của mình trước khán giả chứ. Cũng ái ngại không kém khi xu hướng đảo lộn họ tên được sử dụng rộng rãi ở giới bình dân. Thí dụ “Hôm qua vừa hát hò ở quán của Trang Trần. Cả Tiến Vũ, Sơn Bùi… cả Tuấn Nguyễn cũng có mặt…”.  Xu hướng càng lan rộng thì chắc chắn làm thay đổi văn hóa diện rộng.

 Trật tự họ trước tên sau cũng là đặc trưng lớn của người Á Đông và cụ thể là người Việt. Vậy có nhất thiết phải hòa nhập với thế giới bằng cách xóa đi bản sắc của mình không? Văn minh có thể đồng bộ nhưng văn hóa cũng rập theo khuôn của nhau thì thế giới này buồn tẻ biết bao nhiêu?

Tả Từ

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 4 đối tượng liên quan đến vụ cướp giật tài sản đặc biệt nghiêm trọng xảy ra trên địa bàn, đồng thời thu hồi số tài sản trị giá khoảng 10 tỷ đồng.

Dịp nghỉ lễ 30/4 – 1/5 vừa qua, khi dòng khách đổ về Đà Nẵng tăng mạnh, khu vực bán đảo Sơn Trà tái diễn tình trạng kinh doanh dịch vụ tự phát, du lịch "chui” tái diễn. Từ Bãi Obama, Bãi Rạng đến Bãi Nam, cảnh quan bị xâm hại bởi rác thải, kết cấu tạm bợ, hoạt động dịch vụ trái phép và mô-tô nước áp sát vùng san hô... 

Chỉ sau 13 giờ đồng hồ kể từ khi xảy ra vụ án mạng kinh hoàng tại thôn Nước Mỏ, xã Phù Lưu, lực lượng Công an tỉnh Tuyên Quang đã phối hợp triển khai đồng bộ các biện pháp truy tìm, nhanh chóng tóm gọn đối tượng Nguyễn Quang Thoại đang lẩn trốn tại Hà Nội.

Ngày 13/4, Công an xã Nhà Bè (TP Hồ Chí Minh) tiếp nhận vụ việc có dấu hiệu “Trộm cắp tài sản” và “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”. Trong số các đối tượng liên quan có Nguyễn Phương Linh (SN 1989, quê Hà Nội) - một phụ nữ không nơi cư trú ổn định, mang theo bên mình đứa con nhỏ mới hơn 22 tháng tuổi. Đứa trẻ ấy, đến thời điểm đó vẫn chưa từng có một cái tên, không giấy khai sinh, không xác định được cha, không người thân nhận chăm sóc.

Ngày 4/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng Cảnh sát hình sự đã ra quyết định tạm giữ hình sự 13 đối tượng là nhân viên giám sát, thu ngân, phục vụ của cơ sở Lounge Gas Remix ở tại số 2, phố Trung Phụng, phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội về hành vi “Buôn bán hàng cấm”.

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), năm 2025, số thí sinh nhập học chọn nhóm ngành Kinh doanh và quản lý tiếp tục dẫn đầu với khoảng hơn 146.000 tân sinh viên, chiếm tỷ lệ 21%. Trong khi đó, nhiều ngành học được định hướng là công nghệ chiến lược, khát nhân lực trong 10 năm tới và Khoa học cơ bản thì vẫn chưa thực sự “hút” được thí sinh như kỳ vọng. 

Các đối tượng, nhóm đối tượng chạy xe với tốc độ cao, dàn hàng ngang vừa chạy xe vừa rú ga, rú còi inh ỏi làm người đi đường khiếp đảm. Nhiều vụ tai nạn đã xảy ra, nhiều “quái xế” đã tử vong. Qua theo dõi các vụ việc liên quan, chúng tôi nhận thấy các “quái xế” đều rất trẻ. Thực trạng này có thể hạn chế và dẹp bỏ khi ngăn chặn từ gốc.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文