Số phận mong manh của cựu Tổng thống Ecuador Bucaram

• Tranh cãi về lệnh truy nã cựu Tổng thống Ecuador Rafael Correa
• Ecuador truy nã cựu Tổng thống, ngoại trưởng

Ông bị buộc tội rút ruột ngân sách, tham nhũng và gia đình trị. Bucaram phải lập tức rời Cung điện Carondelet và sống lưu vong 20 năm ở Panama. Vào tháng 6-2017, ông và gia đình đã trở về nước để hỗ trợ Lenin Moreno tranh cử chức tổng thống nhưng đến cuối tháng 6-2020, Bucaram đã bị bắt giữ vì cáo buộc liên quan đến hoạt động tội phạm có tổ chức.

Chật vật lên đỉnh cao chính trị

Abdala Bucaram sinh ngày 4-2-1952, là con của ông Jacobo Bucaram Elmhalim và bà Rina Ortiz Caicedo. Bucaram học tiểu học, trung học tại Trường Emilio Estrada và sau đó tiếp tục học Trường Cao đẳng Cristobal Colon. Thời sinh viên, Bucaram nổi bật trong chơi các môn thể thao, đặc biệt là trong lĩnh vực điền kinh.

Năm 1970, sau khi tốt nghiệp cao đẳng, Bucaram tập trung nghiên cứu về luật học. Vào thời điểm đó, anh ta đã đại diện cho Ecuador trong các cuộc thi thể thao khác nhau ở Maracaibo, Cali và từng đoạt giải nhì nội dung chạy 100 mét ở Giải vô địch Nam Mỹ.

Bucaram bước vào con đường chính trị là do sự dẫn dắt của người chú tên là Assad. Lúc đó Bucaram thực hiện các công việc hết sức đơn giản là sơn và dán áp phích cho các hoạt động xã hội, đồng thời tập hợp và vận chuyển mọi người đến các cuộc biểu tình.

Năm 1977, Bucaram lấy được bằng cử nhân luật. Do không muốn từ bỏ hoạt động thể thao nên Bucaram đã tham gia một khóa học ở Ủy ban Olympic Quốc tế và lấy bằng thạc sĩ về giáo dục thể chất. Năm 1978, Bucaram trở lại hoạt động chính trị và tham gia tích cực vào chiến dịch tranh cử tổng thống của anh rể là Ab. Jaime Roldos Aguilera. Sau này, khi lên cầm quyền, Roldos đã bổ nhiệm Bucaram chức vụ Tổng cục trưởng Cảnh sát Guayas.

Cựu Tổng thống Bucaram.

Bucaram từng phát biểu rằng: "Ngay từ đầu, tôi đã bảo vệ chính phủ khỏi các cuộc tấn công của "Don Buca", kẻ mà lúc đó đã xa rời Tổng thống Roldos; và tôi đề xuất áp đặt trật tự và đạo đức lên thành phố bằng cách đóng cửa các rạp chiếu phim khiêu dâm và nhà thổ, nơi trẻ vị thành niên được làm việc".

Năm 1982, Bucaram thành lập Đảng Roldosista Ecuador "PRE" và 2 năm sau, Bucaram được bầu làm Thị trưởng thành phố Guayaquil.

Ngày 15-4-1984, Bucaram ra lệnh cho những người bán hàng rong, các đoàn thể thành phố và nhiều đối tượng khác phải dọn dẹp đường phố, đồng thời phạt rất nặng những người vi phạm các quy định. Nhiều người đã lợi dụng việc này để mở các chiến dịch bôi nhọ, cáo buộc Bucaram là kẻ trộm, phát xít, lạm dụng, kiêu ngạo. Dư luận quy cho Bucaram phạm tội phản quốc khiến ông ta phải trốn sang Panama để xin tị nạn chính trị. Ở Panama một thời gian, Bucaram lại bị cáo buộc dính vào một vụ bê bối ma túy. Một báo cáo từ nhà chức trách Panama thông tin rằng, năm 1992, lực lượng chức năng đã tìm thấy 300kg cocain ở Azuero, thuộc khu vực trung tâm của Panama với sự liên quan của Bucaram. Tướng Noriega và là Tổng thống Panama thời đó đã phát lệnh truy nã Bucaram.

Sau khi quay về nước, khi tình hình căng thẳng trước đây đã lắng dịu, năm 1988, Bucaram ra tranh cử tổng thống với tư cách là ứng cử viên đảng Cộng hòa. Dù đã nhận được sự ủng hộ lớn nhưng ở vòng hai, Bucaram đã bị Tiến sĩ Rodrigo Borja Cevallos đánh bại.

Năm 1992, Bucaram cũng tham gia vào cuộc bầu cử tổng thống nhưng thất bại nhanh chóng. 4 năm sau, trong lần ra tranh cử tổng thống thứ ba, nhờ nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của đại bộ phận cử tri nên Bucaram đã thắng cử và được bầu làm tổng thống vào năm 1996.

Cựu Tổng thống Bucaram bị lực lượng chức năng áp tải sau khi bắt giữ và khám xét.

Tổng thống tại vị ngắn nhất

Ở thời điểm ấy, nhân dân Ecuado đặt rất nhiều hy vọng vào vị tổng thống mới. Một tháng sau khi nhậm chức, Bucaram cho in hình khuôn mặt ông ta trên nhãn hiệu sữa bình dân và cho bán ra thị trường chỉ bằng một nửa giá chính thức trước đây. Tuy nhiên, ngay sau đó ông ta lại đưa vào bộ máy chính phủ toàn người thân trong gia đình. Anh em, con cái, cháu trai, chú bác, anh em họ, anh rể, anh rể, em rể... đều được đảm nhiệm những vị trí trong bộ máy hành chính quan trọng.

Tháng 1-1997, Bucaram đã đưa ra một loạt các biện pháp cải cách kinh tế cứng rắn để giải quyết tình trạng thâm hụt ngân sách trên cơ sở áp dụng thực hiện chiến lược kinh tế do Domingo Cavallo (Bộ trưởng Bộ Kinh tế Argentina) thời đó lập. Bucaram đã lạm dụng quyền lực để chi tiêu vô tội vạ. Chỉ từ tháng 1 đến tháng 2-1997, Chính phủ Bucaram đã rút gần 14 tỷ sucres (tiền Ecuador) khỏi tài khoản dự trữ của Ngân hàng Trung ương. Thời gian ngắn sau đó giá gas, điện thoại và điện tăng vọt kéo theo các dịch vụ khác đã khiến cho người dân bất bình dẫn đến các cuộc biểu tình và đình công trên toàn quốc. Sau 11 ngày bạo loạn trên đường phố, trước tình hình vô cùng nghiêm trọng, ngày 6-2-1997, Quốc hội Ecuador đã họp và ban hành một nghị quyết lịch sử, cách chức Tổng thống đối với Bucaram vì cho rằng ông không đủ năng lực. Ngày 9-4-1997, Chánh án Tòa án Tư pháp Tối cao Carlos Solorzano Constantineđã ban hành lệnh giam giữ, ngăn chặn đối với cựu Tổng thống Cộng hòa nhưng Bucaram đã được Tổng thống Panama cho tỵ nạn chính trị.

Về nước và phạm tội

Bucaram sống lưu vong 20 năm ở Panama. Năm 2017, khi những nguy hiểm về cáo buộc tham nhũng ở trong nước đã không còn nguy hiểm nữa, để hỗ trợ ứng cử viên Lenin Moreno tranh cử tổng thống, Bucaram đã trở về nước. Nhưng đến nay Bucaram lại bị nhà chức trách tình nghi và bắt giữ do liên hệ với tội phạm có tổ chức, nâng khống giá cung cấp vật tư y tế cho các bệnh viện ở Ecuador.

Tháng 6-2020, theo Hãng tin AP dẫn nguồn từ Văn phòng Công tố Ecuador chỉ ra rằng, "nơi ở của cựu Tổng thống Bucaram, nằm ở Kennedy Norte (Guayaquil), đã bị khám xét. Đây là nội dung nằm trong khuôn khổ cuộc điều tra bị cáo buộc tham ô trong việc mua vật tư y tế tại Bệnh viện An sinh Xã hội". Cùng thời điểm trên, các công tố viên ở Ecuador đã thực hiện 37 cuộc đột kích tại Guayaquil và Thủ đô Quito, bắt giữ 17 người bị nghi ngờ mua sắm quá tải, ảnh hưởng tới thị trường bán lẻ và phạm tội có tổ chức. Những người bị bắt bao gồm 5 người có liên quan tới Công ty Nước Quito, cựu Giám đốc Bệnh viện Teodoro Maldonado Carbo ở Guayaquil, và một chủ tịch quận của tỉnh Guayas.

Cựu Tổng thống Bucaram bị giam giữ tại nhà riêng ở Guayaquil, Ecuador vào ngày 3-6-2020.

Bucaram đã bị bắt giữ và nhà chức trách đã tìm thấy nơi ở của Bucaram một khẩu súng cùng các vật tư y tế là hàng nghìn chiếc khẩu trang và bộ kit xét nghiệm COVID-19. "Ông Bucaram không đủ điều kiện pháp lý để nhập khẩu máy thở và vật tư y tế", bà Diana Salazar, 39 tuổi, Bộ trưởng Tư pháp Ecuador, cho biết. Bà nói rằng các công tố viên nghi ngờ nhóm tội phạm bao gồm ông Salcedo, ông Bucaram và một vài thành viên gia đình họ đã bán vật tư y tế cho các bệnh viện với giá cao hơn nhiều từ năm 2018. Bộ trưởng Tư pháp cho biết vào năm ngoái, những người này đã bán cho một bệnh viện hàng nghìn túi đựng thi thể với giá 148USD/ chiếc, dù giá trị thực tế của nó chỉ là… 11USD.

Các nhà điều tra nghi ngờ số kit xét nghiệm và khẩu trang tìm thấy ở nhà cựu Tổng thống Bucaram là chuẩn bị bán cho Bệnh viện Teodoro Maldonado Carbo ở Guayaquil, một trong những thành phố bị virus corona tấn công nặng nề nhất. Tại đây, các thi thể chất đống bên ngoài bệnh viện hoặc được đóng trong các thùng carton đựng chuối vì thiếu chỗ.

Ngày 31-7-2020, Bộ Tư pháp Ecuador đã ra lệnh giam giữ ngăn chặn đối với Dalo, Jacobo và Mishel Bucaram, con trai của Abdala Bucaram, vì liên quan bị cáo buộc bán hàng bất hợp pháp cho các bệnh viện ở Guayaquil. Hãng tin AP dẫn lời bình luận của Phó Thủ tướng Otto Sonnenholzner rằng: "Làm giàu trong bi kịch và làm giàu bằng mồ hôi nước mắt của những người nghèo khổ không chỉ là những hành vi bất hợp pháp, điều đó thật đáng khinh bỉ".

Ngoài những việc này, hiện cựu Tổng thống Bucaram còn bị đối mặt với cáo buộc buôn bán vũ khí bất hợp pháp và có liên quan đến 2 người Israel. Theo đó, Shy Dahan được tìm thấy đã chết vào ngày 8-8 trong phòng giam. Đối tác của anh ta là Oren Sheinman, cũng là người Israel, thì bị thương và đang được đưa vào chương trình nhân chứng được bảo vệ đặc biệt. Bình luận về việc này, Đại sứ quán Israel tại Ecuador cho rằng, việc một tù nhân, một công dân Israel bị sát hại trong tù là "rất nghiêm trọng" và khẳng định rằng sự việc cần được điều tra kỹ lưỡng.

Ở Ecuador, những câu chuyện về cuộc đời và sự nghiệp chính trị không mấy thuận buồm xuôi gió của cựu Tổng thống Bucaram còn ẩn chứa rất nhiều bí ẩn không dễ gì có thể khám phá trong ngày một ngày hai.