Giấc mơ opera Việt

• Nhạc cổ điển ra phố, lên sóng truyền hình: Tại sao không?
• Đưa nhạc cổ điển đến gần hơn với công chúng

Sau Ninh Đức Hoàng Long thì cái tên Phan Trung Kiên là một niềm hy vọng mới cho dòng nhạc thính phòng Việt Nam, một giọng ca mà NSƯT Quốc Hưng khẳng định: “Đó là một giọng bass hiếm có” hiện nay. Kiên vào nhạc viện khá muộn, 17 tuổi, lúc đó, nsưt Quốc Hưng khá ngần ngại khi nhận một cậu học trò tận Hữu Lũng, Lạng Sơn xuống Hà Nội muốn theo học thứ âm nhạc bác học, cao sang này. Nhưng chính anh bị thuyết phục khi nghe Kiên hát. 

Từ trong bản năng sơ khởi, Kiên đã có những tố chất có thể đi theo dòng nhạc này. Kiên thú nhận, anh chọn thính phòng, dù chưa hiểu sâu sắc về nó, nhưng càng học, càng khám phá vẻ đẹp của những ca khúc, Kiên càng mê: “Tôi thấy mình hợp với dòng nhạc này, đó là một thế giới bí ẩn và mênh mông, không bao giờ có thể khám phá hết vẻ đẹp của nó, nó không chỉ là đam mê mà gắn liền với cuộc sống của mình”. 

Kiên nói, khi mới vào trường nhạc, nhiều người mong ngóng đạt được cái gì đó để nổi tiếng và họ chọn nhạc thính phòng nhưng càng học càng khó, đòi hỏi sự khổ luyện nhọc nhằn. Nhiều người đã bỏ ngang vì miếng cơm manh áo. “Năm tôi học có 40 người thì còn lại 11 người và chỉ khoảng 3,4 người xác định sẽ theo đuổi chuyên nghiệp. Phải coi âm nhạc đi liền cuộc sống của mình thì mới tồn tại và giữ được, nếu không rất dễ chông chênh trước những lựa chọn”, Kiên thú nhận.

Kiên là học trò xuất sắc của nsưt Quốc Hưng. Anh coi đó là may mắn của mình. Nhiều người hỏi, Kiên có sợ mình trở thành một phiên bản của nghệ sĩ Quốc Hưng. Kiên cười, anh luôn ý thức về sự học, chắt lọc những tinh hoa và dần dần đưa cái riêng của mình vào. Kiên thấm thía câu nói của thầy: “Không được đốt cháy giai đoạn khi theo đuổi âm nhạc, cái gì sớm nở cũng sẽ nhanh tàn”.

Và Kiên bền bỉ, âm thầm đi con đường của mình dù bạn bè cùng khóa, nhiều người đã rẽ ngoặt. 5 năm miệt mài khổ luyện, và bây giờ lại bắt đầu một hành trình khác nếu muốn đi dài hơi với con đường chông gai này. Nhưng mơ ước của người nghệ sĩ, một lần được đứng trên sân khấu biểu diễn. Ở Việt Nam, sân khấu cho dòng nhạc này không nhiều, chủ yếu chỉ là những buổi biểu diễn ở trường hay ở nhà hát Nhạc vũ kịch. 

Sân khấu nhỏ, khán giả ít, nghệ sĩ không có nhiều cơ hội thăng hoa. Và Kiên đã từ chối một học bổng của Áo để tham gia kỳ festival âm nhạc châu Á - Thái Bình Dương vì muốn thử sức, cọ xát với môi trường âm nhạc chuyên nghiệp. Cuộc thi có gần 200 thí sinh tham gia đến từ nhiều nước trong khu vực. 

“Dòng âm nhạc này ở Việt Nam không phát triển mạnh và chưa được coi trọng, nhưng khi ra nước ngoài, dù mới chỉ trong khu vực thôi, tôi đã cảm nhận được sự trân trọng của khán giả dành cho âm nhạc kinh điển. Khi tôi bước ra sân khấu, tôi không nghĩ được khán giả tung hô và hưởng ứng nhiều đến thế. Đó chính là động lực cho người nghệ sĩ thăng hoa. Và tôi đã làm tốt nhất có thể”, Kiên chia sẻ. 

Hai tiếng “Việt Nam” được xướng lên đầy tự hào giữa rất nhiều các quốc gia là những nước mạnh về âm nhạc cổ điển. Và anh đã mang về vinh quang khi giành Huy chương Vàng của festival. “Một thành công nho nhỏ, bước đầu thôi, nhưng nó là nguồn cổ vũ lớn cho con đường mà tôi đi, để tôi vững tin hơn vào lựa chọn của mình”, Kiên nói.

Một giọng ca đẹp, trầm ấm, một vẻ bề ngoài điển trai và một gương mặt sáng, Kiên thừa điều kiện trở thành một ngôi sao. Nhưng với anh, “Sự nổi tiếng ai cũng muốn, nhưng tôi muốn khán giả nhắc đến mình bằng sự lao động chuyên nghiệp, bằng chiều sâu chứ không phải vì những thứ ngoài âm nhạc”.

Thực tế, không chỉ có Kiên, mà hiện nay ở Học viện Âm nhạc Quốc gia, có rất nhiều sinh viên được đào tạo bài bản theo chuẩn châu Âu. Nhiều người trong số họ là những tài năng. Nhưng vì sao những tài năng gần như không được ai biết đến. Chúng ta cũng đã từng có những giọng ca nổi tiếng như nsnd Quý Dương, nsnd Trần Hiếu, nsưt Lê Gia Hội... nhưng họ không đi ra được khỏi biên giới và không nhiều người biết đến. 

Ca sĩ Đinh Trang, giải nhất “Sao mai” dòng nhạc thính phòng có lần trò chuyện đã rất bi quan rằng, tôi thấy lo lắng cho nền thanh nhạc Việt Nam, khi nhiều người học hành bài bản mà hoang mang không có đất dụng võ. Chính Đinh Trang từng nói: “Người Việt rất nghi ngờ tài năng thanh nhạc của người Việt. 

Các chuyên gia nước ngoài vẫn đánh giá cao giọng hát của các ca sĩ opera Việt, họ nói rằng, âm sắc của người Việt rất đẹp nhưng chúng ta không được đào tạo một cách cơ bản để tốt hơn thôi. Người Việt luôn tự ti mình bé nhỏ, không có nội lực nên không thể ra đấu trường quốc tế để thi thố. Tôi hay nghe opera, có những con người bé nhỏ, nhưng giọng ca rất tuyệt. Vấn đề nằm ở đâu, ở trình độ, sự khổ luyện, đào tạo”. Sự thành công của Hoàng Long và bây giờ là Trung Kiên cho thấy, chúng ta có thể làm được điều gì đó ở địa hạt cao cấp này.

Ninh Đức Hoàng Long hiện đang theo học ở châu Âu, còn Kiên, con đường phía trước cũng đầy chông gai khi em xác định sẽ đi theo âm nhạc chuyên nghiệp. Kiên và nhiều giọng ca đẹp của dòng nhạc này cũng sẽ tìm học bổng ra nước ngoài. Và việc chúng ta đang “chảy máu” những tài năng âm nhạc thính phòng là một nỗi xót xa. Tài năng vốn hiếm, tài năng cổ điển càng hiếm. Vậy chúng ta phải ứng xử như thế nào với những tài năng? Đó là nỗi trăn trở của rất nhiều nghệ sĩ tâm huyết đang theo đuổi con đường gian nan này.