Julian Assange: Anh hùng báo chí hay đặc vụ của kẻ thù?

• Julian Assange: Đường đến Ecuador vẫn xa xăm
• Ông Julian Assange vẫn bị săn đuổi
• Edward Snowden "khẩu chiến" với Julian Assange

Vua rò rỉ

Mặc dù vậy, những người ủng hộ ông cho rằng việc trục xuất và bắt giữ ông là một cuộc tấn công nghiêm trọng vào tự do báo chí. Những người khác nghĩ rằng đó là một tính toán lâu dài dành cho một người đàn ông đã phơi bày những thông tin nhạy cảm của phương Tây, đỉnh điểm là sự bất ổn của nền dân chủ Mỹ. Vậy ông Assange là một nhà báo anh hùng, nhà hoạt động liều lĩnh hay thậm chí là một đặc vụ của kẻ thù?

Không có nghi ngờ rằng ông Assange và tổ chức của ông, WikiLeaks, đã công bố một số rò rỉ ấn tượng nhất trong thập kỷ qua. Chúng bao gồm các tài liệu vạch trần hành vi sai trái của người Mỹ ở Iraq và Afghanistan (bao gồm cả ước tính thương vong dân sự lớn hơn ở Afghanistan so với báo cáo trước đây và đoạn video về một cuộc tấn công bừa bãi của một máy bay trực thăng Mỹ ở Iraq) vào năm 2010. 

Cùng năm, nó tiết lộ hơn 250.000 điện tín ngoại giao Mỹ, bị đánh cắp với sự giúp đỡ của Chelsea Manning, khi đó là một binh sĩ trẻ. Có lẽ nghiêm trọng nhất, năm 2016 WikiLeaks là đường dẫn cho các email bị Nga đánh cắp từ đảng Dân chủ, có thể đã làm ảnh hưởng đến quá trình bầu cử tổng thống Mỹ.

Theo một cách nào đó, ông Assange đã không làm gì hơn là theo chân các tổ chức tin tức lừng lẫy như vậy, từ lâu đã đưa ra một nền tảng cho những người chống lại chính phủ, và rất thích các biện pháp bảo vệ sửa đổi đầu tiên trong khi làm như vậy.

Tuy nhiên, có một số lý do tại sao hành vi của Assange đưa ông vào một loại khác. Các cáo buộc của Mỹ chống lại ông chỉ ra một sự khác biệt đáng chú ý. 

Họ cáo buộc Assange không chỉ công bố thông tin bị rò rỉ, đó là điều mà các nhà báo làm suốt thời gian, mà còn giúp Manning bẻ khóa mật khẩu vào một mạng Lầu Năm Góc bí mật, biến ông thành một kẻ đồng phạm âm mưu trộm cắp. 

Nhiều nhà báo khuyến khích các nguồn của họ cung cấp thêm thông tin, như ông Assange bị cáo buộc đã làm, nhưng hầu hết không giúp nguồn tin của họ bẻ khóa vật lý hoặc kỹ thuật số.

Bộ phận Tư pháp thời Tổng thống Barack Obama thừa nhận rằng họ không thể truy tố ông Assange mà không hình sự hóa việc rò rỉ của các phương tiện truyền thông. Nhưng bộ này cảnh báo rằng các nhà báo nếu bị cho là đặc vụ của một thế lực nước ngoài, hoặc âm mưu phạm tội với một thế lực nước ngoài, họ có thể bị bắt.

Vi phạm nguyên tắc đạo đức

Một số hành vi của WikiLeaks có thể đã tiến gần đến điều đó (mặc dù mức độ vai trò cá nhân của ông Assange trong hoạt động của nó chưa được biết). 

Theo một bản cáo trạng được công bố bởi Công tố viên đặc biệt Robert Mueller, năm 2016 WikiLeaks đã thúc giục các điệp viên Nga gửi thư điện tử liên quan đến ứng cử viên Dân chủ lúc đó, bà Hillary Clinton. Mục đích của nó là để thay đổi cuộc bầu cử có lợi cho đối thủ Dân chủ của cô Bernie Sanders.

Điều này chỉ ra sự khác biệt thứ hai giữa ông Assange và các phóng viên bình thường. Hầu hết các nhà báo có trách nhiệm sẽ không thông báo cho độc giả về nguồn gốc rõ ràng của thông tin. Ông Assange có thể không phải là một đặc vụ của kẻ thù, nhưng ít nhất ông ta là một "thằng ngốc hữu ích" cho kẻ thù của Mỹ.

Việc Assange cam kết bán phá giá thông tin, thay vì báo cáo thông tin, đã khiến chính ông trở thành vấn đề tranh cãi với các nhà báo thực sự. Năm 2011, ông đã xuất bản phiên bản chưa được công bố của các điện tín ngoại giao Mỹ. Ông không đồng ý với quyết định của một số tờ báo chỉ xuất bản những điện tín được chỉnh sửa vào năm trước đó. 

5 đối tác của ông gồm The Guardian, Thời báo New York, El País, Der Spiegel và Le Monde đều đã lên án hành động này, chỉ ra rằng ông Assange đã tiết lộ thông tin cá nhân nhạy cảm và chi tiết an ninh quốc gia với ít giá trị tin tức. Một số nguồn được nêu tên, chẳng hạn như một nhà báo người Ethiopia, đã buộc phải chạy trốn khỏi đất nước của họ vì tiết lộ của Assange.

Người ta đang tỏ ra hoài nghi về động cơ của chính quyền Donald Trump khi yêu cầu dẫn độ Assange từ Anh. Nhưng điều đó không có nghĩa là tự do báo chí dựa vào số phận của Assange. Nếu ông Assange coi mình là một nhà báo, ông đang rất cần một khóa học khắc phục về đạo đức cơ bản của nghề nghiệp.