Vĩnh biệt trưởng lão nhiếp ảnh Võ An Ninh
Đó là một "lễ tang hồng" dẫu ta vô cùng xa xót vì phải vĩnh viễn chia tay với vị trưởng lão của nền nhiếp ảnh Việt thế kỷ XX Võ An Ninh. Sinh năm 1907, ông đã trút hơi thở cuối cùng vào ngày 4/6/2009, để lại sau mình những nỗi niềm không dễ thỏa.
Cuộc đời dài lâu đã giúp trở thành "người chứng" (chữ của nhà văn Tô Hoài) của rất nhiều sự kiện lịch sử cũng như rất nhiều cảnh ngộ và phong cảnh của nước Việt trong thế kỷ XX. Tâm thế nghệ sĩ nhất nhất lụy tình đã giúp ông "chộp" được những khoảnh khắc có một không hai của nước Việt trong thế kỷ XX. Nếu sau này chúng ta xây dựng một viện bảo tàng nhiếp ảnh mang tên Võ An Ninh thì tức là chúng ta đã lưu lại được những ký ức không thể nào quên của một thời nước Việt.
Sinh thời, nhà nhiếp ảnh Võ An Ninh cũng đã trải qua không ít muối mặn gừng cay như nhiều văn nghệ sĩ Việt Nam khác trong những giai đoạn lịch sử không đơn giản và không dễ dàng của dân tộc Việt. Ông từng làm phóng viên nhiếp ảnh Sở Kiểm lâm thời Pháp thuộc, từng làm nhân viên của khu Triển lãm Trung ương và Xưởng phim Đèn chiếu Việt Nam (1954 - 1970), rồi sau đó đã trở thành Ủy viên Ủy ban Trung ương Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Nghệ thuật khóa 3...
Tuy nhiên, những công việc và những chức danh đó sẽ trở nên mờ nhạt nếu để cạnh những bức ảnh mà ông đã chụp. Ông từng có tác phẩm Buổi sáng trên đê sông Hồng mà Hội Mỹ thuật Kỹ nghệ Việt Nam phải tặng giải thưởng ngoại hạng. Ông cũng là người chụp cảnh Đẩy thuyền ra khơi từng được giải thưởng ngoại hạng Triển lãm ảnh Paris-Pháp năm 1938. Cũng vào cuối năm 1938, ông đã được Bằng khen của Triển lãm ảnh nghệ thuật quốc tế cho tác phẩm Chợ bán nồi đất và Huy chương vàng trong cuộc triển lãm ảnh nghệ thuật cá nhân tại Huế...
Võ An Ninh không bao giờ xa lạ với những nỗi đau trần thế của người Việt. Và ông đã ghi lại được một cách trác tuyệt những đau đớn của Việt Nam trong nạn đói năm 1945... Cho tới hôm nay, mỗi một người Việt chân chính khi đối diện với những hình ảnh bi thảm của mùa xuân Ất Dậu ấy qua ống kính Võ An Ninh đều không thể không xót lòng mà nghĩ: Chúng ta sẽ phải làm mọi việc để thảm cảnh ấy không bao giờ lặp lại trên mảnh đất hình chữ S này của châu Á. Ta phải tự cứu ta chứ không thể trông chờ quá vào bất cứ một "viện binh" nào!
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Ninh cũng là người đồng điệu với nhịp sống Việt Nam trong những thập niên gần đây mang đậm đà màu sắc XHCN. Năm 1960, ông được Huy chương đồng triển lãm ảnh quốc tế tại Liên Xô với tác phẩm Nước ròng bãi Trà Cổ. Ông cũng từng được nhận Bằng khen do triển lãm ảnh quốc tế BIFOTA tặng tác phẩm Đôi nét thủy mặc Sa Pa...
Yêu đời nên đời không phụ, nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Ninh đã từng tổ chức được không ít các triển lãm cá nhân ấn tượng. Tháng 7/1981 ở TP Hồ Chí Minh và ở Hà Nội năm 1983 đã trưng bày các tác phẩm của ông về Hồ Gươm với nhiều bức ảnh đạt tới độ "thượng thừa" khiến Hồ Gươm trở nên "kinh điển". Nhiều miền đất trên quê hương Việt qua ống kính Võ An Ninh đã trở thành những biểu tượng thiên nhiên ở xứ sở con Rồng cháu Tiên...
Bây giờ người đã về cõi hạc. Thế nhưng, những gì mà nghệ sĩ Võ An Ninh để lại cho chúng ta sẽ mãi là một gia tài quý giá cho mọi con dân đất Việt. Cầu mong cho ông được bằng an nơi chín suối.
|
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Ninh nổi tiếng về ảnh phong cảnh và đã tạo nên phong cách nghệ thuật riêng của mình: Sâu lắng, thanh thoát, êm ả, trữ tình. Ảnh tư liệu lịch sử về nạn đói 1945, Cách mạng tháng Tám 1945, Bác Hồ những ngày đầu dựng nước (1945 - 1946), toàn quốc kháng chiến 1946, nhân dân Sài Gòn đuổi tàu chiến Mỹ (1950)... chiếm một phần lớn trong sưu tập ảnh của ông. Võ An Ninh có triển lãm ảnh cá nhân năm 1984 mang tên "Việt Nam - Quê hương" do Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tổ chức tại Hà Nội. Năm 1990, Thông tấn xã Việt Nam xuất bản cuốn "Sách ảnh Võ An Ninh" đầu tiên gồm trên 200 ảnh chọn lọc của ông, để mừng thọ ông tròn 85 tuổi. Ảnh của ông được sử dụng khá thường xuyên trên báo chí và các xuất bản phẩm. Ông cũng tham gia nhiều cuộc thi và triển lãm ảnh nghệ thuật trong nước và quốc tế; giành nhiều giải thưởng, bằng khen, huy chương có giá trị: Giải ngoại hạng cuộc thi ảnh của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Hà Nội (1935), giải ngoại hạng cuộc thi ảnh ở Paris (1936), bằng khen cuộc thi ảnh ở Bồ Đào Nha (1938), bằng khen Bifota Beclin (1958), huy chương đồng triển lãm ảnh ở Moskva (1961), v.v... Đáng chú ý là Võ An Ninh chỉ chụp phim ảnh đen trắng. Với bộ 5 bức ảnh hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh thời kỳ 1945 - 1946, Võ An Ninh đã được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh (1996). (Từ điển Bách khoa Việt |