10 năm vẫn "giậm chân tại chỗ"

Hà Nội: Giảng đường trong mơ mãi chưa thành hiện thực

Đại học Quốc Gia Hà Nội (ĐHQGHN) là một trong những trường đại học được phê duyệt Dự án xây dựng khu đô thị đại học từ năm 2003 được coi là dự án quy mô nhất trong kế hoạch di dời các trường đại học ra khỏi nội đô Hà Nội. Với khoản kinh phí hơn 7.000 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Nhà nước và các nguồn vốn hợp pháp khác, đã trải qua đúng 10 năm thực hiện đến nay vẫn chưa hoàn thành.

Khu nhà công vụ số 1 được hình thành đầu tiên, dự định bàn giao vào tháng 6/2012, kí túc xá số 4 theo tiến độ cũng sẽ được đưa vào bàn giao sử dụng trước tháng 6/2012 nhưng đến tháng 11/2012 vẫn chưa thực hiện xong. Mặc dù Thủ tướng Chính phủ đã quyết định chuyển chủ đầu tư Dự án Xây dựng ĐHQGHN tại Hòa Lạc từ ĐHQGHN sang Bộ Xây dựng nhưng vẫn không đẩy nhanh được tiến độ dự án. Gần đây nhất vào tháng 6/2013 ĐHQGHN đã kiến nghị Bộ Xây dựng quan tâm chỉ đạo, "tiếp tục" phấn đấu đến tháng 10-2013 kết thúc bàn giao để ĐHQGHN đưa vào khai thác sử dụng. Từ nhiều năm nay, sinh viên ĐHQG Hà Nội háo hức được học tập trong môi trường đô thị đại học với các giảng đường theo tiêu chuẩn quốc tế, ấy vậy mà đã qua 5 khóa sinh viên đã ra trường, ước mơ vẫn chưa thành hiện thực

Bên cạnh trường đại học, chủ trương di dời 25 bệnh viện ra khu vực ngoại thành nhằm giảm tải áp lực về hạ tầng xã hội, giao thông, cũng như tạo điều kiện cho các bệnh viện được mở rộng diện tích, đáp ứng đủ nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân cũng đang gặp nhiều khó khăn do có nhiều ý kiến phản đối. Nguyên nhân hầu hết các bệnh viện đưa ra là do lịch sử phát triển của nhiều bệnh viện đã từ lâu đời, xây dựng thêm nhiều cơ sở thì được, còn dời từ chỗ cũ sang chỗ mới là không hợp lí, bệnh viện luôn phải gắn với khu dân cư, nhất là trong thực trạng thiếu bệnh viện cho bệnh nhân điều trị.

Các chuyên gia kinh tế lại cho rằng việc di chuyển bệnh viện khó thực hiện vì sẽ liên quan trực tiếp đến lợi ích kinh tế của từng bệnh viện. Gần đây Bệnh viện Nội Tiết Trung ương xây dựng thêm cơ sở ở Tứ Hiệp, Thanh Trì giải quyết tình trạng chật chội, thiếu thốn trong điều trị tại cơ sở cũ ở Thái Thịnh.

Tại hội nghị trực tuyến về thực hiện Nghị quyết 16 khắc phục ùn tắc giao thông của Hà Nội và Tp HCM, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đánh giá cao nỗ lực của hai thành phố lớn quyết liệt kéo giảm ùn tắc trong 5 năm qua, mặc dù việc di dời trường học, bệnh viện, trung tâm hành chính chưa được thực hiện đồng bộ. Nhưng nhìn vào thực tế, tình trạng ùn tắc tại các nút giao thông như Cầu Giấy, Đê La Thành nơi tập trung các trường đại học lớn thuộc diện di dời, vẫn gây nhiều cản trở giao thông.

Tp HCM: 5 năm chưa xong khâu chuẩn bị

Chủ trương di dời các trường đại học, cao đẳng khỏi nội đô và thành lập các bệnh viện vệ tinh… của Tp HCM đã có từ mấy năm nay. Tuy nhiên, phần nhiều vẫn mới chỉ dừng lại ở công tác chuẩn bị chứ chưa thể đi vào thực tế.

Đúng ra việc di dời các trường đại học ra khỏi trung tâm Tp HCM và quy hoạch các trung tâm đại học khép kín đạt chuẩn quốc tế là chủ trương lớn của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có từ năm 2006 và theo kế hoạch đến năm 2012 phải thực hiện xong. Theo đó, Tp HCM đã lập quy hoạch xây dựng hệ thống trường đại học với tổng diện tích 2.210ha bao gồm khu đô thị Tây Bắc, huyện Củ Chi 600ha, khu vực phía Nam gồm quận 7, huyện Nhà Bè 735ha và khu vực Đông Bắc thành phố (quận 9, Thủ Đức) 815ha.

Theo một số chuyên gia thì chính các thủ tục đăng ký rườm rà, phức tạp và thiếu vốn, thiếu phương án đầu tư là những nguyên nhân khiến cho kế hoạch di dời của nhiều trường giậm chân tại chỗ từ nhiều năm qua. Trong đo,á có thể kể đến Trường Đại học Văn Hiến, mặc dù đã được giao gần 5,7ha (xã Phong Phú, huyện Bình Chánh) từ năm 2007, thế nhưng đến nay vẫn còn là khu đất trống. Lý do dự án bị chững lại là do vướng công tác đền bù và giải phóng mặt bằng. Trong khi đó, Trường Đại học Kinh tế Tp HCM đã được quy hoạch 70ha đất ở phường Long Phước, quận 9 để chuyển trường, tuy nhiên mọi việc vẫn chưa có tiến triển gì đáng kể.

Tương tự, Trường Đại học Luật Tp HCM, ngay từ năm 2007, trường đã có biên bản thỏa thuận với UBND thành phố về việc xây dựng cơ sở trên khu đất 40ha ở Long Phước, quận 9. Tuy nhiên, theo quan sát của chúng tôi, cơ sở chính của trường đại học này tại Bình Triệu, Thủ Đức hiện đang được xây mới hoành tráng hơn…

Thực tế hiện nay, ngoại trừ khu Đại học Quốc gia Tp HCM (Thủ Đức) có tổng diện tích khoảng 500ha là đã có trên thực tế, phần còn lại vẫn còn nằm trên giấy. Vì vậy, một khi các trường không có đất, chưa có cơ chế tài chính muốn di dời nhanh cũng không thể nhanh được.

Theo thông tin từ Sở Quy hoạch - Kiến trúc Tp HCM, hiện nay một số trường đại học đang xây dựng dự án di dời ra ngoại thành như Đại học Kinh tế, Đại học Ngoại ngữ - Tin học, Đại học Luật. Cả ba trường đại học này đều di dời về quận 9, quy mô mỗi trường khoảng 40ha. Trong đó, Trường Đại học Kinh tế đang tổ chức bồi thường, giải phóng mặt bằng. Ngoài ra, ở khu đô thị Tây - Bắc Củ Chi, nhà đầu tư sẵn sàng đầu tư hạ tầng, mời các trường di dời vào, nhưng vấn đề là các trường lấy đâu ra tiền để trả lại cho nhà đầu tư.

Trong khi đó, tại hội nghị trực tuyến bàn về khắc phục ùn tắc giao thông của hai thành phố Hà Nội và Tp HCM ngày 11/ 9 vừa rồi, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Đinh La Thăng cho rằng cần di dời các bệnh viện và cơ quan Nhà nước ra khỏi khu vực trung tâm bởi đây là giải pháp quan trọng để giảm ùn tắc tại Hà Nội và Tp HCM. Tuy nhiên, thời gian qua, các bệnh viện "đã không di dời mà còn được xây lớn hơn". Một số đơn vị, bệnh viện, trường học đã được đầu tư xây dựng bên ngoài khu trung tâm nhưng lại vẫn mở rộng các cơ sở bên trong nội thành. Đây là một trong số những lý do khiến việc kéo giảm ùn tắc giao thông ở hai thành phố này trở nên khó khăn.

Theo UBND Tp HCM, hiện mạng lưới y tế của thành phố này có 112 bệnh viện các loại với trên 31.900 giường bệnh cùng nhiều phòng khám đa khoa, chuyên khoa khác. Với dân số trên 10 triệu người, số giường bệnh bình quân trong thành phố chỉ đạt tỷ lệ 42 giường bệnh/10.000 dân. Nhu cầu khám, điều trị của nhân dân thành phố và các tỉnh lân cận rất lớn nên các bệnh viện trong thành phố luôn trong tình trạng quá tải…Thành phố đã và đang triển khai xây dựng các dự án trọng điểm của ngành Y tế thành phố là các Bệnh viện Nhi Đồng, Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2, ba bệnh viện đa khoa khu vực (Thủ Đức, Hóc Môn, Củ Chi), Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình, cơ sở 2 Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch…

Tại hội nghị Ban Chỉ đạo quy hoạch và đầu tư xây dựng vùng thủ đô Hà Nội đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2050 vào ngày 6/9/2013, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải, Trưởng ban Chỉ đạo, đã chỉ ra hàng loạt bất cập sau 5 năm triển khai thực hiện. Mặc dù chủ trương, tiêu chí, nguyên tắc đều đã được xây dựng và vạch ra lộ trình, nhưng việc di dời đến nay vẫn chỉ là kế hoạch nằm trên giấy. Theo Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải, nếu cứ với tốc độ "rùa bò" hiện nay thì dự kiến đưa các trường đại học, trung tâm y tế ra khỏi trung tâm Thủ đô mãi mãi không thể thực hiện được.

Theo đề án quy hoạch mạng lưới các trường đại học, cao đẳng của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Sở Quy hoạch - Kiến trúc Tp HCM, xét về tiêu chí, dự kiến sẽ có 17 trường di dời toàn bộ và 13 trường di dời một phần trên tổng số 69 trường đại học, cao đẳng tại các quận trung tâm thành phố… Tuy nhiên, đến thời điểm này, gần như vẫn chưa có một trường nào được di dời do còn vướng vì giải pháp và cơ chế thực hiện. Hiện nay trong việc di dời các trường học, bệnh viện tự lực là chính, thành phố chỉ có thể chỉ chỗ quy hoạch chứ chưa thể hỗ trợ  giải phóng mặt bằng, thu hồi đất... Vì vậy, chỉ có những trường, bệnh viện, cơ quan có tiềm lực tài chính mới có thể làm được