Bài 1: Thực phẩm bẩn hay cuộc ''tự sát'' tập thể...

Tràn lan hoa quả quê bơm, tẩm hóa chất kích chín

Thời gian qua người tiêu dùng gần như đã nói không với những loại hoa quả nhập khẩu không rõ nguồn gốc vì sợ bị tẩm, ngâm hóa chất độc hại. Tuy nhiên chính những loại hoa quả được coi là "thuần việt" như mít, chuối… cũng được các thương lái ngâm, tẩm một loại hóa chất độc hại, rẻ tiền có nguồn gốc từ Trung Quốc để kích nhanh chín. Chỉ với 2 nghìn đồng/1 lọ hóa chất được hòa với nước, thương lái có thể "hô biến" hàng trăm nải chuối xanh thành những nải chuối vàng ruộm chỉ sau một đêm...

Nắm bắt được tâm lý của người tiêu dùng, nhiều thương lái đã không ngần ngại sử dụng thuốc kích hoa quả nhanh chín, thuốc bảo quản giữ màu mã đẹp để đảm bảo nguồn hàng cấp ra thị trường. Những loại hoa quả được người dân tin dùng hiện nay là chuối và mít vì nó là trái cây chín tự nhiên trong vườn nhà. Bà Nguyễn Thị Mai (60 tuổi, Phong Vân, Ba Vì, Hà Nội) có thâm niên hơn 20 năm buôn hoa quả tại Hà Nội chia sẻ: "Hiện nay người tiêu dùng không thích dùng các loại như cam, táo vì họ sợ bị tẩm thuốc bảo quản. Nhiều người thích ăn những loại được cho là "sạch" như chuối, mít. Chính vì thế các loại quả này cũng được người ta tẩm rồi rấm cho nhanh chín, tạo mã đẹp. Suy cho cùng người dân chuộng loại gì là loại đó sẽ được làm gian dối".

Sau khi bắt được mối với bà Mai chúng tôi được theo chân bà mục sở thị chợ chuối bên bờ sông Hồng thuộc phường Phúc Tân, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Lâu nay đây được coi là chợ đầu mối về chuối cung cấp số lượng lớn cho Hà Nội và các tỉnh lân cận. Cứ khoảng 3 giờ chiều tại đây lại tập trung cả trăm lái buôn đến nhập hàng. Có tới cả chục tầu chuối chở chuối từ Ba Vì, Hưng Yên, Lào Cai, Lạng Sơn về tiêu thụ. Chẳng khó khăn gì để chứng kiến cảnh những lái buôn này ngâm chuối vào hóa chất để kích chín. Việc rấm chuối kiểu siêu tốc này diễn ra khá công khai và nhộn nhịp. Bà Mai nói: "Chuối trông thì xanh như vậy nhưng chỉ cần ngâm vào loại hóa chất này sáng ngày mai sẽ chín vàng ruộm, thậm chí chín cả đài. Tuy chín vàng nhưng vỏ và ruột còn khá cứng, không có mùi thơm".

Chuối được thả vào trong dung dịch này khoảng 5 phút sau đó vớt ra để khô rồi mang dấm.

Theo quan sát, những buồng chuối được đưa lên từ tàu sẽ được những người buôn ngã giá, khi mua xong chuối sẽ được cắt ra thành từng nải. Việc ngâm với hóa chất đều do tự tay họ thực hiện, còn các chủ buôn chỉ xuất hết hàng là đánh tầu đi nơi khác. Chị Nhàn, một người bán chuối rong tại các phố cổ trên địa bàn Hà Nội tỏ ra khá vội vã, gánh hai thùng nước khá lớn từ sông lên sau đó nhanh chóng lấy trong người một lọ nước, đổ vào thùng khuấy đều. Sau khi dung dịch đó đã hòa tan trong nước người phụ nữ này thả chuối vừa mua còn xanh ngâm chừng khoảng 5 phút. Vừa xếp chuối gọn vào một góc, chị Nhàn vừa nói: "Cứ xếp tạm vào đây cho khô nước đã. Lát nữa mang về nhà để nơi khô ráo rồi chùm vải hoặc chăn màn rách ủ, sáng mai là chín vàng cả. Phải làm như vậy mới kịp bán, hơn nữa làm như vậy chuối mới chín đều và rất đẹp mã. Đặc biệt là khi vận chuyển sẽ không ảnh hưởng vì chuối tuy chín nhưng còn rất cứng, không bị gãy, bầm dập".

Theo chia sẻ của bà Mai, một lọ thuốc bằng ngón tay có thể pha chế với 40 lít nước và có thể rấm chín hàng trăm nải chuối, tỷ lệ thuốc và nước càng ít chuối càng nhanh chín. Bà Mai mách: "Ngâm chuối với chất này thì nhớ đi găng tay, đeo khẩu trang vào nhé. Nếu không sẽ bị ngứa tay, mùi nó bốc lên cũng khó chịu lắm đấy".

Không những chuối mà hiện nay mít cũng được các lái buôn "ép" phải chín. Theo dân buôn hoa quả, thị hiếu người tiêu dùng hiện nay rất ưa chuộng dùng các loại mít miền Bắc (mít quê). Chính vì vậy dọc các tuyến đường quốc lộ chạy về Hà Nội rất nhiều mít được bày bán. Theo Tìm hiểu của phóng viên, những loại mít này chủ yếu là mít rừng non được tiêm thuốc kích thích của Trung Quốc ép cho chín. Trong vai người đi buôn, gom mít về Hà Nội bán, chúng tôi đến khu vực Lương Sơn, Kỳ Sơn (Hòa Bình), thị trấn Xuân Mai (Chương Mỹ, Hà Nội). Dọc hai bên đường nhan nhản mít được bày bán với đủ loại khác nhau. Tại một địa điểm bán mít trên địa bàn huyện Kỳ Sơn (Hòa Bình) chúng tôi có ý muốn mua buôn, chủ cửa hàng tên Thất "mồm năm miệng mười" nói: "Mít xịn đấy, quê đặc biệt. Không tin anh có thể ngửi mùi, sờ nắn thoải mái. Nếu đổ buôn về Hà Nội thì phải vào nhà để nói chuyện mới ra vấn đề".

Giá của mỗi kg mít này khoảng 12 đến 15.000 đồng/kg. Số lượng không giới hạn, thích kiểu gì cũng có, xanh có, chín có, to bé đủ cả. Khi chúng tôi tỏ ra e ngại việc vận chuyển số lượng lớn, sợ nát hàng, anh Thất cười, tỏ vẻ bất ngờ: "Vậy thì chưa phải dân buôn cứng rồi. Ai người ta cho mít chín rồi mới hái. Phải biết cách làm cho nó chín theo ý của mình chứ".

Theo anh Thất thông thường những quả mít non được hái, có làm đủ kiểu mà không dùng thuốc ít nhất cũng phải 15 ngày mới chín, có nhiều quả để mãi cũng không chín. Còn nếu dùng thuốc thì khoảng 2 ngày là chín, tùy theo nồng độ thuốc được bơm vào mít. "Nếu mua số lượng nhiều tôi sẽ mách cách làm, còn thuốc bơm vào mít không thiếu, mua đơn giản lắm, giá chỉ hơn 2000 đồng/lọ. Bơm được cả chục quả mít tầm 5-6 kg" - Anh Thất nói.

Thuốc kích thích trái cây chín.

Tuy vậy, những "chuyên gia" ép mít chín này cũng không quên khuyến cáo khi bơm thuốc vào mít. Đặc biệt tránh thuốc dây vào tay, phải đeo găng tay, khẩu trang cẩn thận. Nếu dây thuốc vào tay nặng sẽ bị cháy tay, nhẹ thì bị mẩn ngứa. Việc dùng thuốc cũng không được quá tham, nếu liều lượng quá nhiều mít có thể bị thối cuống. Còn ít thuốc mít sẽ không đảm bảo "chất lượng", không đảm bảo được mùi thơm, có vị đắng.

Nếu ngấm vào người với lượng lớn có thể dẫn đến tử vong

Theo tìm hiểu của phóng viên, loại hóa chất mà bà Mai nói đến có xuất xứ từ Trung Quốc được nhập về qua Lào Cai rồi lại được các thương lái chuyển từ Lào Cai về các tỉnh phía bắc.

Theo một số người buôn chuối tiết lộ thì đây là loại hóa chất độc hại, không nằm trong danh mục cho phép sử dụng của Chi cục bảo vệ thực vật. Thế nên khi dùng phải rất cảnh giác, tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng. Để minh chứng cho việc hóa chất có độc, bà Mai dặn dò chúng tôi: "Nếu cô chú "rấm" chuối thì phải đi bao tay nhé, chứ nếu để hóa chất đó dây vào tay là sẽ bị ăn mòn da đấy. Độc lắm. Ai bảo thiên hạ cứ thích hàng đẹp cơ. Như nhà tôi khi nào định ăn thì phải rấm riêng, xấu tí nhưng nó đảm bảo".

Cũng theo lời người buôn chuối này thì thuốc rấm hoa quả siêu tốc được bán ở hầu hết các cửa hàng thuốc Bảo vệ thực vật. Tuy nhiên, không phải cửa hàng nào cũng chịu bán cho khách lạ. Chúng tôi đã thử vào vài cửa hàng bán thuốc BVTV trên địa bàn Thanh Trì (Hà Nội) để hỏi về loại thuốc đó nhưng hầu hết chủ cửa hàng đều lắc đầu nói không có. Chỉ đến khi vào một cửa hàng được bà Mai chỉ định sẵn ở Ngũ Hiệp (Thanh Trì) và giới thiệu là người quen của bà Mai chúng tôi mới hỏi mua được hàng. Người phụ nữ trạc tuổi ngũ tuần cầm hai loại thuốc, một dạng bột đóng gói và một dạng loãng, đóng trong chai nhỏ hỏi chúng tôi muốn mua loại nào.

Theo lời của người bán hàng thì hai loại thuốc này về cơ bản có công dụng như nhau. "Nếu chưa biết chọn loại nào thì theo tôi anh chị cứ mua cả hai loại về dùng thử. Thấy cái nào cho ra sản phẩm đẹp hơn thì dùng" - người bán hàng giới thiệu. Bà này cũng không quên quảng cáo rằng, thuốc này nhập từ Trung Quốc chứ Việt Nam không tự sản xuất được. Nếu mua lẻ thì có giá 2 nghìn/lọ, nhưng nếu mua buôn thì giá sẽ giảm xuống còn 1.500 đồng/ lọ. Điều đặc biệt là, trên lọ thuốc này không hề ghi nhãn mác, ngày sản xuất cũng như hạn sử dụng mà chỉ có tiếng Trung Quốc.

Không chỉ có công dụng thúc chuối chín nhanh và đều mà loại hóa chất này được dùng "ép chín" cho hầu hết các loại hoa quả như mít, cà chua…

Thế nên mới có một thực tế đau lòng là, hầu hết những người nông dân làm ra nông sản gì thì lại không dám ăn chính sản phẩm mà mình trồng được. Hoặc giả, nếu họ có ăn thì những sản phẩm ấy cũng đã được trồng thủ công để phục vụ cho chính họ. Một người trồng chè tươi bán sẽ để ra một luống chè không phun thuốc. Một người trồng rau thì sẽ để ra một khoảnh ruộng rau không kích thích. Một người rấm chuối bán thì lại phải để một vài nải chuối ra một góc khác để nó được chín bằng cách tự nhiên.

Và ai trong số họ cũng tự trấn an rằng, mình được ăn hàng "sạch" nhưng họ đâu biết chính họ đang đầu độc lẫn nhau và đầu độc cả dân tộc mình.