Điêu đứng với hàng kém chất lượng gắn mác “made in Vietnam”

• Nhiều chủ vườn điêu đứng vì hoa chết hàng loạt

Tràn lan in mác thương hiệu

Mới đây Bộ Công thương đã phải đưa ra cảnh báo về tình trạng hàng nước ngoài giả mạo xuất xứ “made in Vietnam” để hưởng ưu đãi thuế khi xuất khẩu đi nước ngoài, đồng thời đánh lừa người tiêu dùng trong nước. 

Tình trạng lạm dụng xuất xứ “made in Vietnam” bây giờ mới trở thành tâm điểm của sự chú ý, buộc cơ quan quản lý phải lên tiếng. Khi chúng ta tham gia hàng loạt hiệp định thương mại tự do (FAT), chúng ta đang đòi hỏi hàng hoá phải nghiêm ngặt về hàm lượng giá trị sản xuất tại nội địa để đạt cam kết trong các FAT.

Một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng này chính là việc quản lý chưa thực sự chặt chẽ việc in nhãn mác. Người ta hoàn toàn có thể ra chợ thuê in nhãn mác, sau đó tuỳ tiện gắn vào sản phẩm bất kỳ nào đó. Vấn đề này tồn tại hàng chục năm qua, ai cũng thấy nhưng cơ quan chức năng không dẹp được thì khó lòng ngăn chặn được hàng giả, hàng nhái các thương hiệu uy tín, hay hàng không rõ nguồn gốc trên thị trường. Phóng viên đã có một cuộc khảo sát tại phố Hàng Bồ (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội). 

Nơi đây được mệnh danh là “kinh đô” của các loại nhãn mác. Tại đây, ai cũng có thể dễ dàng mua các món đồ liên quan đến ngành may mặc như kim chỉ, cúc áo, vải ren… với mức giá rất rẻ. Đặc biệt, nhãn mác của các hãng nổi tiếng thế giới như Gucci, Levis… được bày bán rất nhiều, chỉ với 250.000 đồng/cọc 200 chiếc, người ta có thể “phù phép” cho một sản phẩm của mình thành hàng thương hiệu. 

Không ngoại lệ, các tem mác “made in Vietnam” cũng khá nhiều, các chủ cửa hàng thời trang chỉ cần gắn mác là họ thể bày bán sản phẩm “made in Vietnam”. Rõ ràng đây là kẽ hở để hàng giả, hàng kém chất lượng trà trộn, đánh lừa người tiêu dùng.

Tại một cửa hàng có tên MĐ, ngay đầu phố Hàng Bồ, chủ cửa hàng tiết lộ: Tuỳ từng chất liệu và loại nhãn mác mà giá cả tại đây có sự khác biệt nhau. Với loại mác bình thường, không có thương hiệu giá khoảng 300 đồng/chiếc. Một số nhãn mác có thương hiệu nổi tiếng như D&G, Chanel giá 500 đồng – 1.000 đồng/chiếc. Chủ này cũng không quên giới thiệu với chúng tôi sản phẩm mác “made in Vietnam”: “Các em có lấy nhãn này không? 

Loại này giờ nhiều người tìm mua lắm, giá là 350.000 đồng/một bộ 200 chiếc. Hàng này được in cách điệu với nhãn mác thật của một số thương hiệu ngoài thị trường. Nếu không tinh ý chắc chắn không thể nhận ra đâu. Còn có cả mác “Hàng Việt Nam chất lượng cao”, tuỳ thích nhé, các em cứ chọn đi”.

Không chỉ những nơi gọi là “kinh đô” của nhãn mác, mà hiện nay trên mạng Internet cũng tràn lan dịch vụ in, thêu bán các loại theo yêu cầu của khách. Chỉ cần lên Google gõ từ khoá “mua mác quần áo” có thể cho ra hàng loạt kết quả. 

Một chủ trang mạng xã hội chuyên bán các loại mác gắn vào quần áo, giày dép cho hay: “Việc này chưa thấy ai cấm đoán gì, mình chỉ bán nhãn mác theo yêu cầu của khách. Chủ yếu ở đây bọn em in, thêu các tem mác của các hãng nổi tiếng thế giới như Gucci, Chanel vì họ mua về gắn vào hàng gia công, hàng nhập Trung Quốc. Còn số người đặt mác “made in Vietnam” không nhiều, bởi theo họ dù sao hàng gắn mác Việt Nam phải có chất lượng tương đối mới có thể gắn”.

Nhiều con buôn tiết lộ, người tiêu dùng hiện nay khá ưa chuộng hàng Việt Nam, bởi những thương hiệu nổi tiếng sẽ khó lòng mà mua được, còn mua giá rẻ thì 100% là hàng nhái. Tuy nhiên, đa số hàng Việt Nam đều mang đi xuất khẩu, một số rất ít được tiêu thụ trong nước nên hàng “made in Viet Nam” không có nhiều.

Quả thực với mắt thường chúng ta khó lòng mà phát hiện đâu là hàng thật hay giả, thứ duy nhất mà người tiêu dùng mua hàng chỉ là “lòng tin”. Đó là lòng tin vào chủ cửa hàng, lòng tin vào những nhãn mác được gắn lên sản phẩm. Với tâm lý dùng hàng Việt Nam để an tâm về chất lượng cũng như nguồn gốc xuất xứ nhưng nhiều người tiêu dùng đã phải nhận trái đắng. 

Anh Lê Văn Bình (Cầu Giấy, Hà Nội) bức xúc: “Thực sự tôi bây giờ không biết tin vào cái gì nữa, thật giả lẫn lộn hết cả. Trước đây tôi mua hàng, đặc biệt là quần áo giày dép thì vào các shop hàng hiệu. Tuy nhiên, sau này đã thay đổi cách tiêu dùng của mình, suy cho cùng chỉ cần hàng Việt Nam chất lượng, có nguồn gốc xuất xứ là phù hợp.

Chính vì thế tôi đã tìm đến các cửa hàng bày bán “Hàng Việt Nam chất lượng cao” để mua. Gần đây tôi mới phát hiện những sản phẩm mình mua chỉ là hàng Trung Quốc, hoặc hàng gia công được gắn mác “made in Vietnam”.

Sở dĩ tôi nhận ra là vì có những người bạn, họ có mặc áo, đi giày giống hệt tôi nhưng lại được mua ở cửa khẩu Lạng Sơn. So sánh với nhau thì không hề khác, mà giá lại chênh nhau đến vài trăm nghìn đồng. Tôi nghĩ cơ quan chức năng phải có biện pháp gì đó để ngăn chặn tình trạng gắn mác như hiện nay”.

Nhiều hệ lụy cho hàng xuất khẩu

Mới đây, Cục Xuất nhập khẩu thông tin với báo chí, hiện tượng gian lận thương mại thông qua ghi nhãn xuất xứ hàng hoá sản xuất tại Việt Nam ngày càng có xu hướng gia tăng. Đã từng có trường hợp hàng hoá được sản xuất nhập khẩu từ nước ngoài hoặc đặt gia công tại nước ngoài nhưng gắn mác hàng “made in Vietnam” để gian lận thương mại, đánh lừa người mua.

Thời gian qua, các thành viên của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) đã tăng cường sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại như chống bán phá giá, chống trợ cấp để bảo vệ ngành sản xuất trong nước. 

Đồng thời các quốc gia lại tích cực giám sát, theo dõi sự biến động của luồng hàng hoá nhập khẩu sau khi biện pháp được áp đụng để phát hiện các hành vi gian lận, trong đó có gian lận về xuất xứ hàng hoá. Rõ ràng điều này sẽ ảnh hưởng rất lớn tới các doanh nghiệp xuất khẩu chân chính. 

Nguyên nhân dẫn tới tình trạng giả mạo xuất xứ ngày càng gia tăng, theo nhiều chuyên gia cho rằng, do chúng ta tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do với nhiều nước, nhiều dòng thuế được cắt giảm. Trong khi nước ta chưa có quy định về tiêu chí hàng hoá để được ghi nhãn sản xuất tại Việt Nam, khái niệm “hàng hoá Việt Nam”. Hàng hoá Việt Nam có thể được hiểu đó là sản phẩm có công đoạn sản xuất tại Việt Nam hoặc hàng hoá có thương hiệu của Việt Nam.

Trong một buổi họp báo liên quan đến vấn đề này, Bộ Công Thương cho hay, các đơn vị cần phải tăng cường kiểm tra, giám sát việc cấp giấy chứng nhận xuất xứ Việt Nam cho hàng xuất khẩu, trong đó đặc biệt lưu ý đến một số mặt hàng có nguy cơ cao trong việc làm giả xuất xứ Việt Nam. 

Đồng thời Bộ Công Thương cũng khuyến nghị đến các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam cần tuân thủ chặt chẽ các quy định về chứng nhận xuất xứ, không tiếp tay cho các hành vi gian lận xuất xứ. Thường xuyên phối hợp, theo dõi thị trường để cung cấp thông tin choc ơ quan quản lý khi phát hiện dấu hiệu bất thường, tránh ngành sản xuất – xuất khẩu của Việt Nam bị liên lụy và ảnh hưởng bởi các biện pháp chống lẩn tránh một số thị trường nhập khẩu.

Với việc tự nghi nhãn mác, tự kê khai, Bộ Công Thương cho rằng cần phải ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định về ghi nhãn mác hàng hoá sản xuất tại Việt Nam. Các cá nhân, tổ chức cần phải thực hiện ghi nhãn mác sản xuất tại Việt Nam, hàng hoá bắt buộc phải đáp ứng tiêu chí và phải chúng minh việc đáp ứng tiêu chí đó khi được yêu cầu. Hoặc, phải chứng minh được việc hàng hoá trải qua các công đoạn sản xuất, gia công có phát sinh giá trị tại Việt Nam.