Gia tộc Walton Đế chế bán lẻ

• Barbara Bush - người phụ nữ đặc biệt của một gia tộc lừng danh
• Thương hiệu "gia tộc 6 ngón" ở Brazil
• Ra mắt cuốn sách “Gia tộc Tổng thống V.V.Putin”

Từ công nhân giặt ủi

Sự nổi lên của gia tộc Walton bắt đầu từ một người tên Sam Walton, được mệnh danh là "ông vua bán lẻ ở Hoa Kỳ". Ông là người thành lập tập đoàn bán lẻ Walmart và cũng được lịch sử ghi dấu như một trong những người giàu nhất thế giới trong nhiều năm cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21. 

Samuel Moore "Sam" Walton sinh ngày 29-3-1918 ở Kingfisher, Oklahoma, nổi tiếng vì sáng lập ra chuỗi cửa hàng bán lẻ Walmart và Sam's Club. Những kinh nghiệm sống và bí quyết kinh doanh của ông được hé lộ qua cuốn hồi ký có tên "Made in America" được dịch qua tiếng Việt với tên "Cuộc đời kinh doanh tại Hoa Kỳ".

Sam Walton bắt đầu lập nghiệp với vị trí thật khiêm nhường: công nhân làm thuê cho một tiệm giặt ủi tại thị trấn Bentonville, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Hằng ngày, chàng thanh niên 28 tuổi này cùng 3 nhân viên khác đem những món đồ đã được là ủi sạch sẽ trao tận tay cho từng khách hàng. Lúc đó hai tập đoàn bán lẻ khổng lồ Kmart và Sears sở hữu hầu hết hệ thống cửa hàng bán lẻ tại Arkansas và các bang lân cận. 

Sau nhiều lần đi giao hàng, trực tiếp gặp đủ các loại khách hàng, Sam Walton đã phát hiện Kmart và Sears không hề xuất hiện ở các thị trấn nhỏ bé và hẻo lánh như Benton quê mình. Thấy vậy, Sam Walton liền dốc toàn bộ số tiền 150USD thuê 8 công nhân và thành lập một cửa hàng bán lẻ đầu tiên, lấy tên là Walmart ngay tại thị trấn Bentonville quê ông vào ngày 31-10-1969. Không ai có thể ngờ, đây chính là tiền thân của một hệ thống bán lẻ lớn nhất thế giới và lớn nhất mọi thời đại sau này.

Thời gian đầu tiên khởi nghiệp, do vốn ít, kinh nghiệm thiếu, cửa hàng của Sam chủ yếu buôn sỉ bán lẻ theo phương châm lấy công làm lãi, buôn bán những nhu yếu phẩm cần thiết nhất mà thôi. Sam Walton cũng đã thu hút số lượng lớn khách hàng trong thị trấn bằng chất lượng dịch vụ như tác phong phục vụ nhiệt tình chu đáo, chất lượng hàng bảo đảm, giá cả phải chăng... Cho tới năm 1965, Walmart đã trở thành một trong những cửa hàng bán lẻ thu hút nhiều khách hàng tại thị trấn Benton.

Đến năm 1972, Walmart niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York. Hiện nay, đây là doanh nghiệp tư nhân thuê mướn nhân công lớn nhất thế giới và là đơn vị sử dụng nhân công công cộng và thương mại lớn thứ 4 thế giới, chỉ xếp sau Quân Giải phóng Nhân dân của Trung Quốc, Cục Y tế Quốc gia của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và ngành Đường sắt Ấn Độ. 

Sam Walton, nhà sáng lập chuỗi bán lẻ lớn nhất thế giới Walmart.

Walmart là nhà bán lẻ tạp hóa lớn nhất Hoa Kỳ, với khoảng 20% doanh thu hàng tiêu dùng và tạp phẩm, Walmart cũng là công ty bán đồ chơi lớn nhất Hoa Kỳ với khoảng 45% doanh số tiêu thụ đồ chơi, vượt qua Toys "R" Us cuối thập niên 1990. Walmart vẫn là một doanh nghiệp gia đình do gia đình Walton sở hữu.

Walmart hoạt động ở México với tên Walmex, ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland với tên ASDA, và ở Nhật Bản với tên The Seiyu Co., Ltd.. Các công ty con thuộc sở hữu toàn phần của nó nằm ở Argentina, Brazil, Canada, Puerto Rico, Anh. Việc đầu tư của Walmart bên ngoài Bắc Hoa Kỳ đã thu được kết quả hỗn hợp. 

Năm 2006, Walmart đã bán lại các đơn vị bán lẻ ở Hàn Quốc và Đức do lỗ triền miên và do một thị trường cạnh tranh cao. Ước tính hãng bán lẻ lớn nhất thế giới này có doanh thu lên tới 500 tỷ USD, đến từ 12.000 cửa hàng trên toàn thế giới. Công ty cổ phần Walton Enterprises và Walton Family Holdings Trust sở hữu một nửa cổ phần hãng bán lẻ này.

Walmart đã là một mục tiêu của chỉ trích từ nhiều nhóm cộng đồng, các nhóm quyền phụ nữ, các tổ chức thường dân và các nghiệp đoàn lao động. Các phê phán cụ thể gồm việc công ty lấy nguồn hàng nước ngoài quá nhiều, mức bảo hiểm y tế thấp, công ty chống lại đại diện công đoàn và các cáo buộc phân biệt giới tính, và những phê phán khác.

Những bí quyết thành công

Năm 1992 khi Samuel Walton qua đời, thời báo Times đã đưa tin nhiều cửa hàng trên toàn Hoa Kỳ dự đoán rằng Walmart sẽ nhanh chóng đi vào thời kỳ suy thoái bởi họ cho rằng Samuel là người đã kiến tạo “linh hồn” cho Walmart, mà một khi “linh hồn” mất đi Walmart sẽ bị thu hẹp dần và biến mất. 

Nhưng tất cả đều đã sai, bởi khi người con trai cả của Samuel Walton là S. Robson Walton kế nghiệp (đồng thời giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị suốt 20 năm), doanh thu thuần của công ty đã tăng hơn 400 tỷ USD, tổng lợi nhuận tăng hơn 22 tỷ USD, tổng số nhân viên từ 370.000 người lên 1.380.000 người, hệ thống siêu thị tăng từ 1.700 lên 4.400, doanh thu bán hàng hàng năm tăng gấp 5 lần.

Sau thành công của thế hệ thứ 2, người ta lại tiếp tục quan tâm đến thế hệ thứ 3 của gia tộc. Ngày 5-6-2015, tại cuộc họp cổ đông của Walmart, Robson Walton thông báo rằng Hội đồng Quản trị đã bầu con rể của Robson Walton là Greg Penner làm Chủ tịch mới của Walmart, quyết định này có hiệu lực ngay ngày công bố. Penner là người có nhiều kinh nghiệm trong ngành kinh doanh điện tử, tài chính, bán lẻ v.v, đặc biệt là hiện tại khi kinh doanh điện tử đang được chú trọng trong quá trình chuyển đổi của Walmart.

Ảnh chụp gia đình Walton

Bí quyết để giúp Walmart ngày càng phát triển tập trung ở 3 yếu tố. 

Thứ nhất, quản lý theo mô hình doanh nghiệp hiện đại. Sam Walton là người có trí tuệ và thực dụng. Ông mất 12 năm để thuyết phục David D.Glass tham gia Walmart, và năm 1984 khi Glass giữ chức CEO của Walmart, Sam Walton vẫn chỉ đảm nhận chức vụ Chủ tịch Hội đồng quản trị. Năm 1992, Sam Walton qua đời, Robson Walton kế nghiệp, nhưng ông cũng chỉ đảm nhận chức Chủ tịch của Tập đoàn Walmart, và các thành viên khác trong gia tộc không có ai đảm nhận vai trò quản lý. Lee Scott sau khi làm việc 20 năm cho Walmart đã được bổ nhiệm làm người kế thừa vị trí của Glass, tiếp tục hỗ trợ điều hành Walmart cho gia tộc Walton. Như vậy có thể thấy, thành công của Walmart là ở chỗ đã thiết lập đúng đắn vị trí kế thừa và vị trí quản lý.

Yếu tố thứ hai làm nên sự thành công của gia tộc Walton là họ đặc biệt chú trọng cơ cấu quản trị pháp lý. Sam quy định về quyền sở hữu cổ phần của thành viên gia tộc không vượt quá 40% và không can thiệp vào công việc nội bộ. Thiết lập lợi ích chung giữa những nhân viên trong gia tộc và ngoài gia tộc. Thứ ba, kế thừa gia nghiệp là kế thừa những giá trị đang tồn tại. Từ thời Sam Walton "tôn trọng con người, phục vụ khách hàng , theo đuổi sự tiến bộ" đã trở thành triết lý văn hóa kinh doanh thành công của Walmart.

Hậu duệ nhà Walton

Con trai cả của gia đình Walton - Rob Walton - là Chủ tịch Walmart cho đến năm 2015. Ông sở hữu biệt thự ở Thung lũng Paradise, Arizona, gần chân núi Camelback và có bộ sưu tập lớn các mẫu xe cổ với chiếc Daytona Coupe phiên bản giới hạn đình đám trị giá 15 triệu USD. Con trai út gia đình Walton – Jim Walton - có tài sản ước tính trị giá 37,3 tỷ USD. 

Hiện ông điều hành ngân hàng Arvest của gia đình, trong đó có tài sản có tổng cộng hơn 16 tỷ USD. Ông cũng từng làm việc tại Walmart trước khi con trai Steuart thay thế vào năm 2016. Ngoài ra, hiện Jim còn giữ chức vụ Thư ký Tổ chức Gia đình Walton, một trong những nhà tài trợ giáo dục tư nhân lớn nhất trong nước.

Cô con gái út trong gia đình là Alice Walton đã trở thành người phụ nữ giàu nhất thế giới với tài sản trị giá 36,9 tỷ USD vào năm 2017. Khác với các anh em, Alice không tham gia điều hành Walmart. Thay vào đó, bà trở thành người bảo trợ nghệ thuật. Lúc 10 tuổi, bà đã mua tác phẩm đầu tiên của bà: một bức tranh Picasso với giá 2 USD. 

Đam mê nghệ thuật khiến bà có bộ sưu tập khủng với các tác phẩm nguyên bản của họa sỹ Andy Warhol và Georgia O'Keefe. Năm 2011, bà mở một bảo tàng nhằm trưng bày các tác phẩm nghệ thuật mình sở hữu. Ngoài ra, cô cũng có đam mê mạnh mẽ với các chú ngựa với các trang trại đầy đủ cơ sở vật chất cho các loại ngựa và gia súc.