Hai ứng viên Phó Tổng thống Mỹ: Kẻ tám lạng, người nửa cân

• Mong đợi gì từ màn "so găng" giữa hai ứng viên Phó Tổng thống Mỹ?
• Nước Mỹ đi tìm nữ Phó Tổng thống đầu tiên

Với những bất ngờ và khác biệt, cuộc tranh luận trực tiếp đầu tiên và duy nhất giữa Phó Tổng thống đương nhiệm Mike Pence của đảng Cộng hòa và ứng cử viên Phó Tổng thống của đảng Dân chủ Kamala Harris diễn ra hôm 8-10 (theo giờ Việt Nam), tại Đại học Utah, thành phố Salt Lake, bang Utah, đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo cử tri Mỹ nói riêng và cộng đồng quốc tế nói chung. 

Hãy xem những điểm mạnh và điểm yếu của hai ứng viên để thấy họ đã có ảnh hưởng quan trọng như thế nào trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ tháng 11-2020.

5 điều cần biết về Kamala Harris

Theo đánh giá của các nhà phân tích, dù cuộc tranh luận duy nhất giữa hai ứng cử viên Phó Tổng thống Mỹ không gay gắt, không ngắt lời nhau nhưng ứng cử viên Phó Tổng thống của đảng Dân chủ, Kamala Harris đã thể hiện một sự mạnh mẽ hơn cả một người đàn ông. Kamala Harris sinh ra trong một gia đình cha là người Jamaica và mẹ là người Ấn Độ. Khi Kamala Harris lên 7, cha mẹ bà ly hôn. 12 tuổi, bà cùng với mẹ và chị gái Maya chuyển đến Montreal. 

Tại đây, họ đã tổ chức một cuộc biểu tình được cho là thành công chống lại chủ sở hữu căn hộ vì không cho trẻ em chơi trên bãi cỏ của tòa nhà. Việc từng là luật sư ở quận Alameda (California), biện lý quận ở San Francisco và Tổng chưởng lý cho California, Kamala Harris là một người cực kỳ am hiểu luật và có đầu óc tổ chức lớn.

Hồ sơ cá nhân của bà ghi: "Khi còn là học sinh tại trường trung học Westmount ở Quebec, Kamala Harris mơ ước trở thành luật sư. Sau khi tốt nghiệp, bà vào học Đại học Howard ở Washington, D.C. và lấy bằng Thạc sĩ về Khoa học chính trị và kinh tế. Trở về bang California quê hương của mình, bà theo học ở trường Đại học Luật Hastings và lấy bằng Á khoa vào năm 1993. 

Năm 2003, Kamala Harris đánh bại ông chủ cũ của mình, Terence Hallinan, để trở thành luật sư quận San Francisco. Trong 3 năm đầu tiên, tỷ lệ kết án ở San Francisco đã tăng từ 52 lên 67%. Đồng thời, bà đưa ra sáng kiến "Back on track" nhằm cắt giảm tái phạm thông qua đào tạo việc làm và các chương trình khác cho những người phạm tội cấp thấp. 

Khi trở thành Tổng chưởng lý người Mỹ gốc Phi đầu tiên của California, bà tạo ra "Chiến dịch Boo", một lệnh giới nghiêm bắt buộc đối với tất cả tội phạm tình dục vô gia cư vào dịp Halloween. Trở thành Thượng nghị sĩ của bang California trong Ủy ban Tư pháp Thượng viện, Kamala Harris được biết đến với các câu hỏi khó, thú vị".

Theo GovTrack, tại Thượng viện, Kamala Harris đã ủng hộ hệ thống chăm sóc sức khỏe một người trả tiền và đưa ra luật để hỗ trợ tài chính cho những người phải đối mặt với chi phí nhà ở ngày càng tăng.

Bà tham gia các dự luật lưỡng đảng ít thường xuyên hơn so với tất cả các đảng viên đảng Dân chủ khác trong Thượng viện khác và trong số 471 dự luật mà bà đồng tình chỉ có 15% do đảng viên Cộng hòa đưa ra. Mặt khác, bà cũng nhận được sự ủng hộ của lưỡng viện (Hạ viện và Thượng viện) về nhiều dự luật hơn bất kỳ thành viên nào khác ở Thượng viện và có nhiều người đồng bảo trợ nhất cho các dự luật của mình.

Về hợp kết hợp giữa ứng viên Tổng thống Joe Biden và Kamala Harris, hãng NBC cho hay, cả hai đã đứng đầu trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ. Hồi tháng 1-2019, Kamala Harris tuyên bố sẽ tranh cử Tổng thống nhưng đến tháng 12 thì tuyên bố đóng cửa chiến dịch tranh cử. Tháng 3-2020, Kamala Harris chính thức lên tiếng ủng hộ cựu Phó Tổng thống Joe Biden và chỉ 5 tháng sau, ông "đáp lại" bằng tuyên bố bà là ứng cử viên Phó Tổng thống.

Mike Pence-người hùng thầm lặng của Tổng thống

Trong khi đó, đánh giá về cuộc tranh luận giữa hai ứng viên Phó Tổng thống Mỹ, người dẫn chương trình nổi tiếng Bret Baier của đài Fox News nói: "Tôi nghĩ hầu hết mọi người sẽ nói rằng, ông Mike Pence đã có một đêm rất vui vẻ. Công việc của ông ấy (Mike Pence) là làm rõ một số điều chưa được nêu lên trong trong cuộc tranh luận Tổng thống đầu tiên. Tôi nghĩ những người ủng hộ Tổng thống Donald Trump sẽ cảm thấy thực sự tốt vào tối nay".

Phó Tổng thống Mike Pence dường như đã thổi bay nỗ lực của người điều hành để thực thi giới hạn thời gian. Hai người không đưa ra câu trả lời trực tiếp về việc liệu họ có thảo luận về các biện pháp bảo vệ và tiến hành các thủ tục nếu ông Donald Trump hoặc Joe Biden mất khả năng lãnh đạo Nhà Trắng hay không. 

Nhưng nhìn chung, cuộc tranh luận cuối cùng vẫn là về ông Donald Trump, với việc bà Kamala Harris đưa ra những lời chỉ trích gay gắt về hồ sơ của chính quyền, về đại dịch COVID-19 và ông Mike Pence luôn bảo vệ Tổng thống.

Trước khi là đương kim Phó Tổng thống Mỹ, ông Mike Pence từng là luật sư và là  Thống đốc thứ 50 của bang Indiana từ năm 2013 đến năm 2017. Với vị trí Thống đốc bang, ông đã ban hành đạo luật cắt giảm thuế thu nhập lớn nhất trong lịch sử bang Indiana, giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế tài sản dùng trong kinh doanh của cá nhân, và thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm củng cố khả năng cạnh tranh của bang cũng như thu hút đầu tư mới và tạo thêm việc làm với thu nhập cao. 

Nhờ sự tập trung không ngừng nghỉ nhằm tạo thêm việc làm, tỷ lệ thất nghiệp của bang đã giảm một nửa trong bốn năm ông điều hành, và đến cuối nhiệm kỳ, nhiều người dân Indiana có việc làm hơn bất kỳ thời điểm nào trong suốt lịch sử 200 năm của bang. 

Trong thời gian này, Mike Pence cũng đã tăng ngân sách cho trường học, mở rộng lựa chọn trường và thiết lập kế hoạch giáo dục mầm non đầu tiên được bang tài trợ trong lịch sử bang Indiana. Ông ưu tiên hướng nghiệp và dạy nghề trong mọi trường trung học. 

Dưới sự lãnh đạo của Thống đốc Pence, bang Indiana được biết đến như là "Ngã ba đường của Mỹ", trong đó bang đã đầu tư hơn 800 triệu USD cho các công trình cầu đường trên khắp bang. 

Dù cắt giảm thuế và dành các khoản đầu tư mới cho đường xá và trường học, bang vẫn thể hiện trách nhiệm cao đối với ngân sách nhà nước, vì Thống đốc đã làm việc với các nghị sĩ bang Indiana để thông qua hai khoản ngân sách cân đối giúp cho bang có khoản dự phòng dồi dào và xếp hạng tín dụng AAA - niềm khao khát của cả nước.

Mike Pence cũng từng là hạ nghị sĩ đại diện khu vực 2 và khu vực 6 của bang Indiana trong Hạ viện Mỹ từ năm 2001-2013 và từng là Chủ tịch của Hội nghị đảng Cộng hòa Hạ viện từ năm 2009 đến năm 2011. 

Tại Quốc hội, Mike Pence đã chứng tỏ bản thân là người đi đầu trong mô hình quản trị nhà nước trong đó chính phủ chỉ điều tiết chứ không can thiệp, về trách nhiệm tài chính, phát triển kinh tế, cơ hội giáo dục và Hiến pháp Mỹ. 

Đồng nghiệp của ông đã nhanh chóng nhận ra khả năng lãnh đạo của ông và đồng lòng bầu ông vào vị trí Chủ tịch Ủy ban Nghiên cứu đảng Cộng hòa và Chủ tọa Hội nghị đảng Cộng hòa tại Hạ viện. Vai trò của ông là giúp chính quyền trở nên nhỏ gọn và hoạt động hiệu quả hơn, giảm thiểu chi phí và trao lại quyền lực cho chính quyền bang và địa phương.

Mike Pence là một chính trị gia theo đường lối bảo thủ và đã ủng hộ Thượng nghị sĩ Ted Cruz của bang Texas trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa năm 2016. Tổng thống Donald Trump đã cân nhắc Mike Pence ứng cử viên Phó Tổng thống của ông cùng với 2 người khác là Thống đốc Chris Christie và cựu Chủ tịch Hạ viện Newt Gingrich.

Ngày 14-7-2016, ông Mike Pence kết thúc chiến dịch tái tranh cử chức Thống đốc của ông và chấp nhận đề cử Phó Tổng thống của đảng Cộng hòa, trở thành bạn đồng hành của ông Donald Trump. Ngay khi đó, ông đã nói rằng ông "rất ủng hộ cái mà ông Donald Trump gọi là tạm đình chỉ nhập cư từ các nước bị ảnh hưởng khủng bố hay có tác động như một mối đe dọa đối với Mỹ".