Nỗi lo thảm án do người bệnh tâm thần gây ra

• Người tâm thần gây án: Nỗi đau tột cùng
• Thảm cảnh người tâm thần gây án
• Báo động tình trạng người tâm thần gây án

1. Hai thảm án do người tâm thần gây ra gần đây nhất xảy ra tại hai tỉnh Bình Định và Bạc Liêu. Khoảng 15h ngày 24-7, Thạch Sà Khêl (35 tuổi) trú ở ấp Đay Tà Ni, xã Hưng Hội, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu cầm dao bầu đi trên hương lộ ở ấp Đay Tà Ni rồi ập vào nhà nhiều người dân, bất ngờ đâm chém bất kỳ ai. 

Cuộc truy sát của kẻ tâm thần đã khiến 3 người chết và 9 người bị thương. Ba nạn nhân xấu số là bà Hồ Thị Trâm (81 tuổi) tử vong tại Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu, Dương Tú Quyên (1 tuổi) tử vong tại Bệnh viên Đa khoa Trung ương Cần Thơ, Hồ Bích Ngọc (11 tuổi) tử vong tại Bệnh viện Chợ Rẫy – TP Hồ Chí Minh; 9 người may mắn thoát chết đang được điều trị tích cực tại các bệnh viện nêu trên.

Cấp cứu nạn nhân trong một vụ thảm án do người bệnh tâm thần gây ra.

Sau khi bị Công an huyện Vĩnh Lợi vây bắt, chuyển giao cho Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Bạc Liêu, Thạch Sà Khêl không trả lời được các câu hỏi của điều tra viên, nhiều lúc la hét, giãy giụa, buộc phải can thiệp bằng thuốc an thần. 

Trong khi đó, nguồn tin từ UBND xã Hưng Hội cho biết, Khêl mắc bệnh tâm thần từ nhiều năm qua. Sau khi lập gia đình được hơn 2 năm thì ly hôn, người vợ đưa con về Trà Vinh sinh sống. 

Một tuần trước khi gây ra thảm án, Khêl từ Trà Vinh trở về nhà sau một thời gian đi làm phụ hồ và thường ngồi nhậu một mình. Trưa 24-7, Khêl đi mua bia nhưng nhiều quán từ chối nên trở về đập phá hàng loạt vật dụng trước khi cầm dao bầu truy sát 12 người thương vong.

Trước đó hai ngày, một thảm án xảy ra ở thôn Đức Long, xã Ân Đức, huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định, khiến cho 3 người trong một gia đình tử vong. Hung thủ là Nguyễn Trung Vinh (37 tuổi) mắc bệnh tâm thần và đang được Bệnh viện Tâm thần Bình Định điều trị ngoại trú.

Giữa buổi sáng hôm đó, Vinh lẩn quẩn trong nhà, dòm ngó hồi lâu bằng đôi mắt vô hồn rồi chạy về phía Nghĩa trang Đức Long. Người cha là Nguyễn Trung Hạnh (65 tuổi) cùng với con dâu là Nguyễn Thị Vi (31 tuổi) bế theo đứa cháu nội Nguyễn Trung Đàn (5 tuổi) đi tìm. 

Ở nhà, người em gái ông Hạnh là Nguyễn Thị Phụng (46 tuổi) chờ đợi rất lâu nhưng không thấy anh trai cùng cháu dâu, cháu nội trở về, trong khi mâm cơm trưa đã nguội. 

Nỗi lo có chuyện chẳng lành đã thôi thúc bà Phụng đi theo con đường mòn len lỏi ven rừng keo lá tràm để lên Nghĩa trang Đức Long. Đến nơi, bà Phụng bất ngờ nhìn thấy ông Hạnh cùng chị Vi và cháu Đàn đã tử vong với nhiều vết thương bê bết máu. 

Hoảng loạn khi chứng kiến thảm cảnh kinh hoàng, bà Phụng gào khóc thảm thiết rồi chạy về làng khẩn báo hung tin cho người thân và chính quyền địa phương.

Thạch Sà Khêl - hung thủ chém 3 người tử vong, 9 người bị thương ở ấp Đay Tà Ni, xã Hưng Hội, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu.

Xác định kẻ gây án là Nguyễn Trung Vinh, buổi trưa hôm đó, Công an huyện Hoài Ân phối hợp với công an, dân phòng xã Ân Đức truy lùng, vây bắt khẩn cấp hung thủ. 

Chiều cùng ngày, Phòng Cảnh sát hình sự, Phòng kỹ thuật hình sự Công an Bình Định khám nghiệm hiện trường và tử thi, qua đó thu giữ một thanh tre và mấy cục đá có dính máu đồng thời xác định 3 nạn nhân tử vong do chấn thương sọ não bởi tác động ngoại lực từ vật tày.

4 ngày trước khi xảy ra thảm án nêu trên, sáng ngày 17-7 một vụ án mạng thương tâm khác cũng đã xảy ra tại thôn Yên Ngựa, xã Long Sơn, huyện Minh Long, tỉnh Quảng Ngãi. Khi cơn tâm thần trỗi dậy, ông Đinh Văn Theo (40 tuổi) đã cầm rựa chém chết con trai của mình là Đinh Văn Tùng (8 tuổi) khi đứa trẻ này đang đùa vui trên đường làng.

Nhiều người dân địa phương cho biết, từ khi kết hôn với bà Đinh Thị Rác, ông Đinh Văn Theo là đối tượng nghiện rượu, miếng ăn thiếu trước hụt sau, 5 đứa con nhỏ đều còm cõi, nhưng lúc nào hơi thở của gã cũng có mùi rượu. Mỗi lần chếnh choáng men say, Theo hành hung, đánh đập vợ, rượt đuổi con, đến mức nhiều người trong làng lắc đầu ngao ngán. 

Nát rượu nên Theo mắc bệnh tâm thần từ năm 2012, nhưng do điều trị không đúng phác đồ nên diễn biến bệnh trạng thêm nặng đến mức rạng sáng ngày 6-3-2016, Theo vung tay dao chém chết đứa con đầu lòng đang ngon giấc ngủ. Giờ đây Theo tiếp tục sát hại đứa con thứ hai.  

Tại Ninh Thuận vào đêm 1-5-2018, trong lúc tuần tra bảo vệ an ninh trật tự ven tuyến quốc lộ 27, Công an xã Nhơn Sơn, huyện Ninh Sơn phát hiện Nguyễn Văn Tân (22 tuổi) trú ở thôn Lương Can 1, xã Nhơn Sơn cởi bỏ quần áo, nghênh ngang đi lại trong tình trạng lỏa thể nên đã khống chế, dẫn giải về trụ sở xã Nhơn Sơn, nhưng người thân bảo lãnh đưa về nhà giám sát vì lý do Tân mắc bệnh tâm thần. 

Không ngờ rạng sáng hôm sau (2-5-2018), nhiều người dân nghe tiếng kêu la hoảng loạn bên trong căn nhà Tân đang lưu trú. Khi một số người chạy đến mở cửa giải cứu nạn nhân bên trong, thì án mạng đã xảy ra. 

Tại hiện trường, mẹ ruột của Tân là Nguyễn Thị Phượng (45 tuổi) và bà nội là Nguyễn Thị Trẹt (81 tuổi) đã tử vong, thi thể hai nạn nhân có nhiều vết thương bị chém bằng dao. Sau nhiều giờ truy lùng, Công an huyện Ninh Sơn bắt giữ hung thủ đang lẩn trốn bên trong Nghĩa trang Núi Ngỗng ở xã Nhơn Sơn.

Chưa có con số thống kê đầy đủ số vụ án mạng do người mắc bệnh tâm thần gây ra trên toàn quốc trong những năm gần đây, nhưng 4 vụ thảm án kinh hoàng trong 7 tháng đầu năm 2018 khiến cho 9 người chết, 9 người bị thương đã được dẫn chứng trong bài viết này là hồi chuông cảnh báo tình trạng người tâm thần gây án.

Nguyễn Văn Tân – kẻ đã chém chết bà nội và mẹ ruột ở xã Nhơn Sơn, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận.

2. Theo các bác sĩ chuyên khoa tâm thần, bệnh tâm thần (Mental illness) liên quan đến một loạt vấn đề về sức khỏe tâm thần, rối loạn có ảnh hưởng đến suy nghĩ, tâm trạng, hành vi của người đó. 

Các bệnh tâm thần thường gặp là tâm thần phân liệt, hoang tưởng, trầm cảm, động kinh. Mỗi thể tâm thần có phác đồ điều trị khác nhau nhưng nếu điều trị không đúng phác đồ, uống thuốc không đủ liều và người thân thiếu hợp tác tích cực… thì không thể nào chữa hết bệnh mà có thể tái phát nặng hơn.

Trao đổi với phóng viên, Đại tá Trần Hữu Tượng –Trưởng phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết, theo quy định Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, khi xác định có dấu hiệu tội phạm thì cơ quan điều tra có thẩm quyền phải ra quyết định khởi tố vụ án hình sự. 

Khi có đủ căn cứ để xác định một người hoặc pháp nhân đã thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm thì cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can. 

Khi tiến hành điều tra, nếu thấy tình trạng tâm thần bị can có sự nghi ngờ về năng lực trách nhiệm hình sự thì cơ quan điều tra quyết định trưng cầu giám định pháp y về tâm thần. 

Nếu kết luận giám định kết luận bị can bị bệnh tâm thần hạn chế nhận thức và năng lực hành vi trước, trong và sau khi phạm tội vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự, nhưng có thể giảm nhẹ một phần hình phạt. 

Trường hợp bị can bị bệnh tâm thần mất khả năng nhận thức và năng lực hành vi thì cơ quan điều tra có văn bản đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trước khi ra quyết định tạm đình chỉ hoặc đình chỉ điều tra đối với bị can theo luật định...

Nguyễn Trung Vinh bị bắt giữ sau khi sát hại cha ruột, vợ và con trai ở xã Ân Đức, huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định.

Theo các bác sĩ chuyên khoa tâm thần, thân nhân cần chủ động cách ly người bệnh với những công cụ có khả năng gây thương vong. Nếu người bệnh có những dấu hiệu thay đổi bất thường về hành vi, tính nết, ngủ ít, lẩn quẩn như đang xoi mói, tìm kiếm gì đó, đi lang thang... thì gia đình và chính quyền địa phương cần liên hệ với cơ sở trợ giúp xã hội đưa đến bệnh viện tâm thần hoặc cơ sở có chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần để được can thiệp, điều trị, trị liệu... hoặc đưa vào cơ sở bắt buộc chữa bệnh theo quy định...

Thực tế vẫn còn một số tỉnh chưa có bệnh viện tâm thần, trong khi đó chỉ vì gia cảnh khó khăn nên thân nhân không có điều kiện đưa người bệnh đến bệnh viện tâm thần ở địa phương khác điều trị, thậm chí có gia đình bỏ mặc bệnh nhân khi coi đó là “số mệnh”. 

Vì thế việc quản lý, giám sát và điều trị bệnh nhân tâm thần tại nhà luôn vấp phải nhiều khó khăn thử thách và luôn tiềm ẩn nhiều hiểm họa khi người bệnh lên cơn. Đó chính là nỗi lo luôn ám ảnh thân nhân người bệnh và cộng đồng xã hội.