Phạm nhân gửi lời xin lỗi: Những lá thư muộn màng

Lời xin lỗi chân thành

Mỗi bức thư của nạn nhân đều nặng trĩu tâm tư. Người viết thư có khi là giáo viên, công nhân viên, có trình độ học vấn và viết lách rất rõ ràng, chạm đến trái tim người đọc. Nhưng có người là công nhân, nét chữ còn nghệch ngoạc, thiếu dấu, sai lỗi chính tả, nhưng rất chân thành, mộc mạc.

Khi cầm bút viết thư xin lỗi đến một người là một lần chạm đến nỗi mặc cảm, tự ti, khơi lại những nỗi đau trong quá khứ, những tội lỗi mà họ muốn quên đi. Nhưng đó cũng là cơ hội để các phạm nhận được nói lên những suy nghĩ của mình về những lỗi lầm đã qua. Tôi rất ngạc nhiên, khi đọc thấy ở đó là cả một tấm chân tình, là khát vọng hoàn lương. Nó gợi lên lòng trắc ẩn, sự bao dung và tha thứ.

"Khi lên thăm ba, con đã hỏi là ba có cần tham tiền đến như vậy không? Cách hỏi đó khiến ba biết đó là nỗi thất vọng lớn của con đối với ba. Lúc đó ba chẳng biết nói gì hơn ngoài việc nói nhỏ vào tai con "ba xin lỗi con" và kéo con vào lòng rồi nhìn ra xa để con không thể nhìn thấy giọt nước mắt đã trào khỏi khoé mắt ba, giọt nước mắt tủi nhục nhất của con người". Đó là lá thư của phạm nhân Nguyễn Trọng Quý đang thụ án chung thân gửi con trai.

Xót xa nhất khi đọc những bức thư mà người bị hại chính là những người thân trong gia đình. Tôi lạnh người trước một bức thư gửi cho con mà địa chỉ lại là một nghĩa trang lạnh lẽo, cô độc. Đó là câu chuyện đau lòng của một người mẹ trong giây phút nông nổi đã giết chết 2 đứa con rứt ruột của mình. Nỗi đau đó, có bao giờ nguôi được trong tâm hồn người đàn bà này.

"Hai con biết không. Giờ đây mẹ sống không bằng chết. Hằng ngày mẹ phải sống trong cảm giác mờ mờ ảo ảo của bóng hình hai con. Mẹ ước mẹ không còn trên thế gian này nữa để được cùng hai con đi bất cứ đâu dưới miền âm cảnh". (Thư của phạm nhân Phạm Thị Hằng - Phân trại 5 gửi hai con đã mất).

Trong số 600 bức thư, có đến 500 bức viết cho gia đình. Bởi khi con người gặp khó khăn, trắc trở thì gia đình vẫn là chốn nương thân của họ, để mong tìm một sự tha thứ và khao khát được chở che.

Phạm nhân Huỳnh Thế Định đã viết cho ba của mình: "Ba ơi, hãy cho con một lần, một lần thôi, được nói lời xin lỗi ba, ba hãy tha thứ cho con để con trai ba được lớn lên trong cuộc sống. Để con thấy rằng cuộc đời này vẫn còn đáng sống, đáng yêu. Để con thêm trân trọng những ngày tháng này và luôn tin vào ngày mai. Sự tha thứ của ba chắc chắn sẽ cho con nghị lực để con bước vững chắc vào tương lai".

Có lẽ nhiều gia đình sẽ ngạc nhiên khi nhận được những lá thư này, bởi những đứa con, cháu lầm lỗi của mình, một thời ngang tàn, phá phách.

Đó là sự ân hận, là cảm giác đớn đau khi nghĩ về tội lỗi mà mình đã gây ra cho người khác. Phạm nhân Phan Tân Tuấn trong thư gửi cho gia đình người bị hại là bác Nguyễn Thị Đồng đã viết: "Bác ơi cứ đêm đến là lương tâm con bị dày vò nhiều nhất. Từ trong sâu thẳm tâm hồn con như có một vết dao đang cứa nhẹ vào tim, lòng quặn thắt, nước mắt rơi dài theo những dòng chữ trong bức thư này".

Có khi đó là tâm sự của một người từng trải qua những đắng cay của sự đời. Môi trường cải tạo là nơi họ đối diện với lòng mình, để suy ngẫm và chiêm nghiệm, rồi giật mình đau đớn nhận ra: "Năm nay con đã 40 tuổi, cái tuổi thành đạt và mạnh mẽ nhất của một người đàn ông. Vậy mà con chẳng góp được chút công sức nào cho xã hội, cho gia đình. Con cảm thấy thật nhục nhã cho chính bản thân mình".

Phạm nhân Huỳnh Thị Vân Khanh (thuộc Phân trại số 5) đã viết bức thư dài tới 7 trang giấy gửi cho cô Hiệu trưởng Trường Tây Bắc Lân, Bà Điểm, Hóc Môn. Hơn 15 năm trước, Khanh là giáo viên giảng dạy tại ngôi trường Tây Bắc Lân. Có học thức, giỏi tay nghề lại được cô chủ nhiệm lớp tiểu học cũ (lúc đó đã là hiệu trưởng) tin yêu nên Khanh có nhiều thuận lợi trong công việc, được đề bạt hiệu phó của trường.

Nhưng Khanh đã lợi dụng chức vụ để lừa đảo, làm giả con dấu chiếm đoạt tài sản. Với bản án 21 năm tù, Khanh đã ngồi trong trại này được gần 10 năm. Trong bức thư nắn nót nhưng nhoè đi vì nước mắt, Khanh tâm sự rất nhiều: "Cô đã cho em tình thương, đã dạy em cuộc sống. Cô từng nói con người ta có cả cái thiện và cái ác trong lòng, phải làm cho lòng tốt trong người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu mất dần đi…".

Phạm nhân Nguyễn Quang Minh (Phân trại 3) đang thụ án 14 năm 6 tháng tù về tội giết người thì viết thư xin lỗi mẹ của nạn nhân mà mình đã lỡ ra tay giết hại: "Con chính là người đã gây ra nỗi đau cho gia đình bác. Quá khứ tăm tối cứ hiện về mỗi khi đêm xuống len lỏi trong giấc mơ của con. Con viết thư này chỉ cầu mong bác tha lỗi cho những lỗi lầm của con, để con bớt đi sự dằn vặt".

Phạm nhân Nguyễn Minh Quang nhận lời tha thứ từ bà Nguyễn Kim Oanh, mẹ nạn nhân.

Hơn 600 bức thư đã được viết như thế. Không thể phủ nhận rằng, những con người này đã có một thời lầm lỗi, gây ra tội ác. Nhưng họ tự nhận ra những sai lầm của mình trong quá khứ. Viết thư xin lỗi là một cách, họ đối diện với chính mình, trong bốn bề của sắt, trong tiếng thở dài, trong những giọt nước mắt nuốt lặng vào trong.

Thì ra, những mầm "thiện" vốn có trong con người mà vì một phút nông nổi bị đánh mất vẫn còn tồn tại. Phía sau song sắt nhà tù, không chỉ có tội ác mà còn có cả khát vọng hoàn lương.

Hóa giải những hận thù

Trong buổi lễ sơ kết cuộc thi Gửi lời xin lỗi được tổ chức tại Trại giam Xuân Lộc, Đồng Nai, nhiều giọt nước mắt đã rơi. Người nhận thư và kẻ viết thư đã gặp nhau. Những cuộc gặp gỡ bất ngờ. Khoảng cách, lòng thù hận đã được xóa nhòa bởi sự  bao dung và tha thứ.

Bà Nguyễn Kim Oanh (Hố Nai, Trảng Bom, Đồng Nai), mẹ của nạn nhân Lê Văn Vũ thì không tin rằng kẻ trong băng nhóm giết con mình là Nguyễn Minh Quang lại gửi thư cho bà. Dù còn nguyên đó nỗi đau mất con nhưng dòng chữ chân thành của kẻ giết người đã khiến bà cảm động: "Hôm nay con muốn viết lên hai từ xin lỗi dù đã quá muộn màng và con biết rằng không thể nào làm cho bác quên hết buồn đau của những chuyện đã qua".

Bà Oanh kể: "Tôi đã suy nghĩ nhiều lắm. Nội dung thư rất cảm động, tôi đã đưa cho nhiều người đọc và cho con em họ xem để giáo dục. Tôi nghĩ, tội của thằng Quang thì pháp luật đã xử. Tuổi của nó còn trẻ, còn tương lai ở phía trước. Vì thế tôi muốn đích thân lên trại để nói tôi tha thứ cho cháu".

Ông Nguyễn Văn Quý (xã Phú An, Nhơn Trạnh, Đồng Nai), cha của nạn nhân Nguyễn Văn Lợi đã rất ngạc nhiên khi nhận được lá thư xin lỗi của phạm nhân Từ Khánh Thiện - người đang thụ án về tội giết con ông.

Trao thưởng cho các phạm nhân.

Dù đã 4 năm trôi qua, ông vẫn còn đau đớn vì mất đi đứa con, nên ban đầu ông tính chỉ mở ra xem nó viết gì. Nhưng rồi những câu chữ chân thành trong thư đã khiến ông xúc động. Trong thâm tâm, ông biết Khánh Thiện chỉ phạm tội trong lúc bồng bột, và gia đình Khánh Thiện cũng đã rất thiện tâm trong việc động viên, chia sẻ với gia đình ông. Bởi thế ông đã liên lạc với gia đình Từ Khánh Thiện để cùng đi lên thăm phạm nhân.

Bà Thiều Thị Minh Hương - Chủ tịch xã An Hoà (Biên Hòa - Đồng Nai) thay mặt chính quyền xã nói lời tha thứ cho nữ phạm nhân Phạm Ngọc Luận. Lá thư của Luận khá dài. Luận từng được khen thưởng về những hoạt động tuyên truyền phòng chống ma tuý, mại dâm. Nhưng rồi vì hoàn cảnh mà Luận lại rơi vào con đường kinh doanh mại dâm, gây nhiều hậu quả đau lòng tại địa phương. Giờ Luận đã biết ân hận, hối cải thì địa phương cũng sẵn sàng đón nhận, tạo điều kiện cho Luận trở về làm ăn lương thiện.

Chỉ có những tình cảm chân thật mới đổi được sự bao dung và tha thứ. Cũng như chỉ có tấm lòng nhân ái, cảm thông mới giúp những con người từng mang tội lỗi xóa đi bức tường ngăn cách giữa nhà tù và cuộc đời rộng lớn ngoài kia.