Quả chuông độc nhất vô nhị Việt Nam tự lăn xuống biển, tự ngoi lên bờ

Khi có biến… lại lăn xuống biển

Nằm trong một góc khuất của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (Hà Nội), chẳng mấy du khách để ý đến sự tồn tại của một quả chuông cổ. Nhìn thoáng qua, quả chuông này chẳng khác mấy so với những quả chuông bình thường khác, đó chính là quả chuông Vân Bản. Tuy nhiên, đây là một quả chuông rất đặc biệt không chỉ có giá trị về mặt lịch sử mà còn được đồn có “linh hồn” cảm nhận được tai ương để chạy trốn và lai lịch rất bí ẩn.

Chuông Vân Bản là một quả chuông cổ được phát hiện ở Hải Phòng. Với người dân Đồ Sơn, Hải Phòng, đây là một quả chuông có lai lịch kì lạ hiếm thấy. Chỉ cần đến Đồ Sơn hỏi về quả chuông Vân Bản, chẳng ai lạ lẫm gì vì nó được người dân khu vực Đồ Sơn gìn giữ từ rất nhiều đời như một báu vật của cả một vùng đất.

Đời này qua đời khác, những câu chuyện kì lạ quanh quả chuông Vân Bản được truyền miệng bởi các cụ bô lão và đến ngày nay, chuông Vân Bản là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của những người dân nơi đây.

Theo lời kể những người cao tuổi nhất sống ở Đồ Sơn, Hải Phòng, xưa kia chùa Vân Bản là một ngôi chùa cổ xưa nằm ngay sát biển có một tháp chuông cổ, đó chính là nơi treo quả chuông. Trải qua năm tháng và sự bào mòn của thời gian, tháp chùa Vân Bản bị đổ nát làm quả chuông Vân Bản bị lăn xuống bến Nò Hầu ngay sát đó và tưởng chừng như đã mất tăm vì trọng lượng của quả chuông này không hề nhẹ.

Tuy nhiên, điều kì lạ là ít lâu sau, dân chúng trong vùng lần theo tìm kiếm và phát hiện ra quả chuông Vân Bản dưới biển sâu rồi di chuyển sang bến đò Họng.

Sau đó, chuông Vân Bản được trục vớt  rồi lại được rước về chùa Vân Bản lúc đó đã được xây dựng lại. Chùa Vân Bản là cái tên gắn liền với tháp Tường Long. Tháp Tường Long và chùa Vân Bản tọa lạc trên một trong 10 đỉnh cao liền nhau của Núi Rồng, Đồ Sơn, Hải Phòng.

Tuy nhiên, chẳng bao lâu sau khi được vớt lên, mặc dù tháp được làm rất vững để tránh bị sập nhưng tháp chuông lại bị sập và quả chuông Vân Bản một lần nữa rơi xuống biển đáy biển sâu bặt tăm tích.

Từ sau đó, chuông Vân Bản chính thức biến mất. Mọi tông tích của quả chuông này gần như đã được xóa sạch hoàn toàn. Tuy nhiên, đến thời Lê, một lần nữa, ngư dân lại vô tình “bắt” được chuông Vân Bản lên bờ.

Điều kì lạ là quả chuông rất nặng ấy lại mắc vào… lưới của ngư dân đánh cá và sau đó được vớt lên. Chuông Vân Bản một lần nữa tái xuất !

Nhưng như một sự sắp đặt khó lý giải, chẳng bao lâu sau ngày được vớt lên, chiến tranh loạn lạc xảy ra liên miên, lòng dân oán than, đời sống cơ cực đói khổ, xã hội bất ổn, quả chuông Vân Bản lại… lặn một hơi xuống biển không thấy tăm tích.

Gần cả thế kỷ sau, khi đất nước trở lại yên bình, chuông Vân Bản đã nằm im dưới đáy biển và tưởng như chỉ còn trong truyền thuyết. Cho đến một buổi sáng mùa hè năm 1958, trong lúc giăng lưới đánh cá ở khu vực bãi tắm Đồ Sơn, ngư dân kéo phải một vật lạ, nặng, kéo cách gì lưới cũng không lên. Ban đầu, người ngư dân này sợ xanh mắt mèo vì ngỡ “quái vật” mắc cạn. Sợ hãi nên người này phải nhờ những người bạn chài cũng với mình kiểm tra chính xác xem con vật gì đang mắc vào lưới mà nặng đến như vậy.

Nhưng khi những người ngư dân gan dạ nhất lặn xuống biển thì mới ngã ngửa khi phát hiện trong tấm lưới là một quả chuông đồng khổng lồ đã mọc rêu. Sự kiện có một không hai ấy đã khiến những người dân ban đầu thấy sợ hãi vì quả chuông to đùng mà lại dính vào lưới nhỏ của ngư dân đánh cá ngay giữa biển khơi như nó có thể di chuyển giữa đại dương bao la chẳng khác các loài kình ngư to lớn bí ẩn dưới đáy đại dương.

Chưa kể đến chuyện như bao quả chuông bình thường khác thì một khi đã rơi xuống biển sẽ chìm nghỉm chứ không thể tự… ngoi lên rồi mắc lưới đánh cá.

Nhiều người cao tuổi ở Đồ Sơn trong khu vực còn chứng kiến sự kiện hi hữu đó đến nay vẫn khẳng định “cụ” chuông tự lăn vào lưới “đòi” lên bờ chứ không thể có chuyện quả chuông lớn như vậy nằm gọn trong lưới đánh cá mỏng manh được.

Câu hỏi mà các cụ đặt ra vẫn chưa ai có thể trả lời được. Vì sao quả chuông Vân Bản lại dính được vào lưới dù ngư dân thả lưới ở ngoài khơi xa???

Ngạc nhiên hơn, sau sự kiện đó là các nhà khảo cổ học đã khẳng định được niên đại và cùng các cụ bô lão trong vùng khẳng định rằng đó đích thực đó là quả chuông chùa Vân Bản cổ xưa đã bị mất tích từ rất lâu trước đó.

Sự kì lạ ở những lần “lăn lên, lăn xuống” của quả chuông Vân Bản được cư dân trong vùng nhẩm tính không dưới 3 lần và đều dính vào những thời khắc lịch sử hoặc có biến cố loạn lạc của xã hội. Quả chuông này sau đó lại xuất hiện vào đúng khoảnh khắc bình yên nhất của đất nước.

Trước đó, chuông Vân Bản đã một lần bị thất lạc từ thế kỷ 15 khi giặc Minh sang xâm lược nước ta với ý định hủy hoại nền văn hóa nước Việt. Chuông Vân Bản như có linh hồn nhận trước được mối họa đã tự tìm đường… trốn rồi lại lên bờ khi bờ cõi yên ổn.

Đến nay vẫn chưa ai có thể lý giải được vì sao quả chuông Vân Bản vùi mình xuống biển lâu như vậy mà không hề bị gỉ sét một chút nào dù ở dưới biển hàng trăm năm ròng. Mỗi người đưa ra một cách giải thích khác nhau, người thì nói chuông Vân Bản được làm bằng hợp kim quý, người lại nói hàm lượng vàng của chuông Vân Bản rất nhiều nên không thể bị nước biển ăn mòn… Mỗi người một cách giải thích và có cái lý riêng của mình nhưng chuông Vân Bản vẫn được phủ một lớp áo huyền bí chưa ai có thể giải thích được thuyết phục nhất.

Người dân ở Đồ Sơn đến nay và nhiều vùng xung quanh vẫn truyền rằng, quả chuông Vân Bản rất “thiêng” và có “linh hồn” thực sự chứ không phải chuông thường. Chính vì vậy, mỗi lần đất nước có nạn binh đao lại ẩn mình dưới biển chờ thời cơ lại… lên bờ. Tính ra, thời gian chuông Vân Bản nằm dưới đáy biển nhiều hơn thời gian được treo tại chùa.

Tam đại chuông Việt Nam

Chuông Vân Bản sau khi được “thỉnh” về Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam đến nay đã được xác định có niên đại thời Trần, được làm vào thế kỷ XIII.

Đây cũng là quả chuông cổ nhất Việt Nam suốt từ năm 1958 cho đến năm 1986. Tuy nhiên, sau đó 1 năm, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy một quả chuông cổ khác tại Văn Chỉ, thôn Nhật Tảo, xã Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Các nhà khoa học đã xác định chuông Nhật Tảo có niên đại 948. Tính đến thời điểm hiện nay, chuông Vân Bản vẫn là quả chuông lâu đời thứ ba ở nước ta, sau chuông Thanh Mai và Nhật Tảo.

Chuông Vân Bản có kích thước to lớn, cao 125cm, đường kính miệng 80cm. Quai chuông trang trí hai con rồng đấu lưng vào nhau, nơi tiếp giáp ở vị trí cao nhất trang trí hình búp sen vẩy cá chép bao phủ toàn bộ thân rồng.

Hình tượng rồng mang nhiều đặc trưng của thời Trần. Thân chuông có nhiều đường gân ngang dọc tạo thành 8 ô, 4 ô trên hình thang đứng, 4 ô dưới hình chữ nhật.

Chuông có 6 núm gõ, xung quanh mỗi núm có 16 núm tròn nhỏ tạo thành hình bông cúc. Phần vành miệng trang trí 52 cánh sen.

Ban đầu không ai rõ niên đại của quả chuông Vân Bản này, tuy nhiên, sau đó các nhà khảo cổ đã xác minh được niên đại của quả chuông này và vị trí cũng như gốc tích của nó nhờ bài minh văn trên chuông. Bài minh cổ mặc dù đã mờ do nhiều lần “lăn lên, lăn xuống” của chuông Vân Bản nhưng vẫn hiện nét chữ rất rõ ràng khi được in bằng giấy than để các nhà khảo cổ có thể đọc được dễ dàng.

Dựa trên những thông tin của bài minh được khắc trên thân chuông Vân Bản thì quả chuông này nằm trên một mỏm núi hướng ra biển ở Đồ Sơn từ xưa.

Có lẽ, vị trí gần với biển của chuông Vân Bản có liên quan không nhỏ tới những câu chuyện nửa hư nửa thực lưu truyền trong dân gian, khiến chuông Vân Bản được coi là quả chuông có số phận kỳ lạ nhất Việt Nam đến thời điểm hiện tại