Tản mạn về thời gian

12:54 22/01/2020
Thời khắc cuối năm, khi xé tờ lịch cuối cùng, hẳn không ai không cảm thấy hoài niệm về thời gian đã qua. Thời gian là một trong những khía cạnh hấp dẫn và tác động nhất trong trải nghiệm của con người chúng ta.


Lý thuyết tương đối đặc biệt của Einstein cho thấy thời gian là một khái niệm đàn hồi, tương đối chứ không phải là cấu trúc tuyệt đối. Mỗi người trong chúng ta đã trải qua những khoảng thời gian kéo dài chậm chạp trong khi những khoảng thời gian khác trôi qua quá nhanh. Thời gian cũng là một yếu tố quan trọng trong nghiên cứu kinh tế và xã hội học.

Những chân trời thời gian

Về kinh tế, những giao dịch "ưu tiên thời gian" với các giá trị cao hơn và thấp hơn, các khoản phí bảo hiểm và giảm giá mà mọi người đặt vào hiện tại so với tương lai. Những ưu tiên về thời gian này định hình cấu trúc của lãi suất, hoặc từng như thế.

Các nhà xã hội học đã nghiên cứu về các "chân trời thời gian". Các nền văn hóa mà mọi người có chân trời thời gian tương đối ngắn, được đặc trưng bởi những người dành ít thời gian để suy nghĩ, lo lắng và lập kế hoạch cho một tương lai lâu dài, mà thay vào đó tập trung vào tối đa hóa hạnh phúc trong hiện tại hoặc trong tương lai gần. Chân trời thời gian ngắn tương quan đáng kể với nghèo đói. Ngược lại, trong các nền văn hóa giàu có, mọi người trì hoãn tiêu dùng và tích lũy tiền tiết kiệm nhằm đảm bảo đủ tiền để tự lo cho bản thân ngay cả sau khi họ nghỉ việc.

Bên cạnh những người nghèo, có (ít nhất) một nhóm xã hội khác cũng có xu hướng chân trời thời gian ngắn: các chính trị gia. Họ tập trung hầu hết vào cuộc bầu cử tiếp theo. Vì vậy, họ không sẵn sàng thực hiện các điều chỉnh phòng ngừa hữu ích nhưng bất tiện ngày hôm nay để tránh các cuộc khủng hoảng nghiêm trọng trong tương lai. Các chính trị gia khao khát lá phiếu chỉ đơn giản là "đá lon" trên đường, mặc dù những cái lon (vấn đề) đó sẽ ngày càng lớn hơn nhiều, tốn kém hơn và khó khắc phục hơn. Đó là một đường song song đáng ngại khi cả người nghèo và chính trị gia đều có chân trời thời gian ngắn.

Việc áp dụng khái niệm về chân trời thời gian vào quá khứ cũng tương tự. Chân trời thời gian quá khứ cũng có ý nghĩa quan trọng như chân trời thời gian về tương lai. Chân trời thời gian quá khứ ngắn có thể làm tê liệt sự thịnh vượng trong tương lai cũng như chân trời thời gian tương lai ngắn. Các nhà sử học từ lâu đã thúc giục con người học hỏi từ các bài học lịch sử. Tương tự, nhà triết học George Santayana đóng khung một sự thật vĩ đại với chuyên gia nổi tiếng của ông về những người không học hỏi từ quá khứ thường bị lặp lại những lỗi lầm trong lịch sử.

Mất một viễn cảnh lịch sử về cách xã hội của chúng ta đến nơi chúng ta ngày nay là nguy hiểm. Chân trời thời gian quá khứ ngắn có thể dẫn đến mù quáng không tưởng về cách thế giới hoạt động và thay thế các giải pháp thực tế, khả thi (mặc dù không hoàn hảo) bằng các lý thuyết và ý thức hệ không tưởng không thể thực hiện được.

Thành thị so với nông thôn

Trong nhiều năm, các thành phố lớn đã trở nên tiến bộ hơn về mặt chính trị, tức là sự giác ngộ  về luật pháp, kiểm soát và kế hoạch của chính phủ nhiều hơn so với các khu vực nông thôn. Như gần đây tờ Washington Times có bài viết nhan đề "Phe Bảo thủ đang thất thủ tại các thành phố khắp toàn cầu". Tại sao cư dân thành thị có xu hướng cấp tiến hơn?

Đó là vì người thành thị có chân trời thời gian quá khứ ngắn hơn. Họ đã quá quen với sự sung túc hiện đại đến nỗi quên mất cách đây vài thập kỷ gia đình họ vẫn là những người nghèo. Hơn nữa, người dân thành thị đã thích nghi hoàn toàn với một loạt các tiện ích đáng kinh ngạc. Một thế giới gần như kỳ diệu, nơi tất cả những gì họ phải làm là bật công tắc, nhấn nút, gửi tin nhắn… để có được hầu hết mọi thứ họ muốn.

Và họ thường hành động như tất cả những gì họ phải làm để thay đổi thế giới là bỏ phiếu cho một chương trình nghị sự chính trị nhất định nào đó. Họ đã trở thành con mồi cho các đề xuất chính trị cầu toàn quyến rũ. Họ thiếu sự khôn ngoan thể hiện trong câu ngạn ngữ đáng kính: "Về lý thuyết, không có sự khác biệt giữa lý thuyết và thực hành. Trong thực tế thì có".

Về cơ bản, nhiều người dân thành phố đã trở nên cách ly với cuộc sống thực tế và quên đi cuộc sống thực tế có thể khó khăn đến mức nào. Dân nông thôn sống gần hơn với thế giới tự nhiên, thực tế hơn. Người dân thành thị phụ thuộc nhiều vào người ở nông thôn hơn họ tưởng. Có lẽ, nếu họ nhận ra sự thật này, họ có thể không có khuynh hướng coi thường những người ở nông thôn để tiếp tục phải đối mặt với những nghịch cảnh khắc nghiệt khi đạo đức xuống cấp.

Yêu cầu không thể

Là một xã hội, chúng ta rất cần có một chân trời thời gian mở rộng hơn về quá khứ. Chúng ta không thể để cho những tiện nghi trước mắt của cuộc sống hiện đại làm cho mình mù quáng về cuộc sống đầy thách thức và phức tạp không thể tránh khỏi. Dù muốn hay không, để tiến tới thế giới mà chúng ta muốn có, chúng ta không thể tránh giao tiếp với thế giới như nó vốn có. Chúng ta phải xem xét các chi phí kinh tế to lớn cũng như các giới hạn vật lý của những gì có thể được thực hiện nhanh chóng.

Nếu không có nhận thức lành mạnh và chuẩn xác cao về cách chúng ta hiện diện và sống, về cách thế giới hoạt động, chúng ta có thể từ bỏ các thực tiễn và chính sách khả thi, và từ đó tạo ra một tương lai nghiệt ngã cho con cái chúng ta. Rõ ràng, với những chân trời thời gian quá khứ xa hơn, chúng ta có thể bám sát thực tế, có thể thận trọng xây dựng một tương lai thịnh vượng trên một nền tảng vững chắc. Chúng ta có một sự lựa chọn giữa việc tiếp tục xây dựng ngôi nhà của nền kinh tế trên tảng đá kinh nghiệm vững chắc hoặc trên bãi cát không ổn định của chủ nghĩa duy tâm không tưởng. Hãy có những chân trời thời gian lành mạnh và lựa chọn khôn ngoan.

Quí Hải

Chiều 20/2 (tức mùng 4 Tết), người dân từ các tỉnh thành đã dần quay trở lại Thủ đô dù chưa kết thúc kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Tuy nhiên, ghi nhận của PV Báo CAND tại khu vực cửa ngõ phía Nam Thủ đô, tình hình giao thông diễn ra thuận lợi, người dân đi lại thông suốt. Lực lượng CSGT cùng với Công an cơ sở ứng trực tại tất cả các điểm nút ra vào thành phố để đảm bảo TTATGT cũng như triển khai thêm thiết bị công nghệ cho hoạt động giám sát, xử lý vi phạm giao thông trên tuyến.

Trong ngày 20/2 (mùng 4 Tết Bính Ngọ), người dân từ các tỉnh đã dần quay trở lại Thủ đô sớm song tình hình giao thông tại Hà Nội và các cửa ngõ được ghi nhận là khá thuận lợi và thông suốt, không xảy ra ùn tắc nghiêm trọng kéo dài như những năm trước.

Ngày 20/2, Ban tổ chức Lễ hội Du lịch Chùa Hương 2026 thông báo hoàn trả tiền đã đặt mua vé thắng cảnh từ 00h ngày 20 đến 24h ngày 22/2 qua các hình thức trực tiếp và trực tuyến. Ban tổ chức cũng thực hiện miễn phí gửi xe ô tô các loại tại các bến xe do Ban tổ chức quản lý.

Sau khi ăn trứng cá rồng - một loại cá cảnh, 13 người ở Thanh Hóa nhập viện với triệu chứng đau bụng, nôn, tiêu chảy nghi ngộ độc. Bộ Y tế yêu cầu khẩn trương điều tra làm rõ.

Sau ba ngày đầu năm, thị trường hàng hóa cả nước trong ngày Mùng 4 Tết Bính Ngọ 2026 đã dần hoạt động trở lại. Nguồn cung được tăng cường, hệ thống phân phối mở cửa đồng loạt, sức mua ở mức vừa phải nên giá cả nhìn chung ổn định, không có biến động bất thường.

Những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, người dân khắp cả nước nô nức rủ nhau đi lễ. Trong các điểm đến tâm linh trên địa bàn Thủ đô Hà Nội, Phủ Tây Hồ luôn là một trong những nơi thu hút rất đông đảo người dân về dâng hương, làm lễ đầu năm.

Khoảng 4h sáng ngày 20/2, sau 3 giờ tích cực tìm kiếm, Công an xã Tây Yên Tử và Tổ bảo vệ Công ty Dịch vụ Tây Yên Tử đã nhanh chóng tìm kiếm, đưa 4 du khách bị lạc trong rừng khi tham quan Khu du lịch tâm linh – sinh thái Tây Yên Tử, thuộc xã Tây Yên Tử, tỉnh Bắc Ninh về nơi an toàn.

Khi sắc xuân bắt đầu lan tỏa trên từng con phố, cũng là lúc nền kinh tế Việt Nam khép lại một năm với nhiều dấu ấn đáng nhớ. Năm 2025 trôi qua trong bối cảnh thế giới đầy biến động, nhưng cũng là năm Việt Nam ghi tên mình đậm nét hơn trên bản đồ thương mại toàn cầu, bằng những con số xuất khẩu (XK) kỷ lục và sự trưởng thành rõ rệt của thương hiệu “Made in Vietnam”.

Khi những cành đào trước ngõ vừa hé nụ, khói hương trầm ngày Tết còn vương trong sương sớm, thì ở nhiều trụ sở Công an trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, một ca trực mới đã bắt đầu. Không pháo hoa, không tiếng chúc Tết rộn ràng, thay vào đó là ánh đèn phòng làm việc xuyên Tết, là tiếng bàn phím gõ nhịp đều đều, là những dòng dữ liệu dân cư được cập nhật chính xác đến từng chi tiết. Với lực lượng Công an Thanh Hóa, Tết không chỉ là thời khắc sum vầy, mà còn là “thời gian vàng” để tăng tốc, hoàn thiện mục tiêu chuyển đổi số, bảo đảm quyền lợi thiết thực nhất cho nhân dân.

Ngoại hình “chuẩn người mẫu”, bộ vest đen lịch sự, cặp kính đen cùng phong cách đầy… lãng tử khi xuất hiện cùng dàn xe chuyên dụng của lực lượng Cảnh vệ CAND khiến Trung uý Phùng Thế Văn trở thành hiện tượng đặc biệt được quan tâm trong dịp đại lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (A80). Nhưng có lẽ, đến thời điểm hiện tại, vẫn ít người biết tường tận về người lính đặc nhiệm trẻ vẫn được cộng đồng mạng, nhất là người trẻ ví von là “soái ca Cảnh vệ” A80 này.

Chỉ trong 6 ngày (từ ngày 27 Tết đến mùng 3 Tết), qua công tác tuần tra, kiểm soát; lực lượng chức năng đã phát hiện, lập biên bản 717 trường hợp vi phạm, tạm giữ 261 phương tiện. Các trường hợp phần lớn vi phạm liên quan đến các lỗi: nồng độ cồn, tốc độ, chở hàng quá khổ, quá tải và các lỗi tiềm ẩn nguy cơ cao gây TNGT.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文