Tổng thống Mỹ Donald Trump được điều trị COVID-19 như thế nào?

• Tổng thống Donald Trump bị COVID-19 và cục diện bầu cử Mỹ

Một số nguồn tin thân cận cho hay, ông chủ Nhà Trắng đang được điều trị bằng một loại "cocktail kháng thể" thử nghiệm đối với COVID-19 và chuyển đến một bệnh viện quân đội như biện pháp phòng ngừa.

"Cocktail kháng thể" là gì?

Chiều 3-10, Nhà Trắng thông báo Tổng thống Donald Trump đã được điều trị bằng kháng thể thử nghiệm sau khi xét nghiệm cho thấy ông bị nhiễm virus SARS-CoV-2 và có các triệu chứng như sốt, nghẹt mũi. 

Đội ngũ bác sĩ của Tổng thống xác nhận ông đang nằm tại Trung tâm y tế quân đội quốc gia Walter Reed và bắt đầu được điều trị bằng thuốc remdesivir - một loại thuốc kháng virus được chứng minh là giúp đỡ một cách khiêm tốn cho các bệnh nhân COVID-19 nhập viện.

Ngày 4-10, một số nguồn tin thân cận khác khẳng định, ông Donald Trump đã được tiêm và dùng "cocktail kháng thể" là hai kháng thể chống lại một protein quan trọng của virus SARS-CoV-2. Chúng liên kết với một vùng trên bề mặt chính của protein tăng đột biến giúp virus gắn vào một thụ thể trên tế bào người được gọi là men chuyển 2 (ACE2). Vùng được nhắm mục tiêu được gọi là vùng liên kết thụ thể. 

Một kháng thể đến từ một người đã khỏi bệnh sau khi mắc COVID-19. Một tế bào B tạo ra kháng thể được thu thập từ máu của người đó và các gen của protein miễn dịch được phân lập và sao chép. Kháng thể còn lại là của một con chuột, được thiết kế để có hệ thống miễn dịch của con người và con chuột này đã tiêm protein đột biến.

Câu hỏi được đưa ra lúc này là có bất kỳ dữ liệu nào cho thấy loại "cocktail kháng thể" này hoạt động và an toàn không? Các thí nghiệm trên cả chuột đồng và khỉ bị nhiễm SARS-CoV-2 cho thấy loại cocktail này có thể làm giảm mức độ virus và bệnh lý. Hồi cuối tháng 9, Regeneron, nhà sản xuất loại "cocktail kháng thể" này đã trình bày dữ liệu sơ bộ từ thử nghiệm lâm sàng đang diễn ra ở những người có kết quả xét nghiệm dương tính với COVID-19 nhưng không có triệu chứng hoặc trong những trường hợp nghiêm trọng nhất... 

Không có lo ngại nghiêm trọng về mức độ an toàn của loại "cocktail kháng thể" này và việc điều trị làm giảm tải lượng virus và rút ngắn triệu chứng bệnh ở những bệnh nhân không có kháng thể SARS-CoV-2 đã được thực hiện. Chưa rõ liệu phương pháp điều trị có thể ngăn ngừa bệnh nặng hay không. Một thử nghiệm khác riêng biệt đang đánh giá tác động của việc điều trị đối với bệnh nhân COVID-19 nhập viện, nhưng Regeneron vẫn chưa báo cáo bất kỳ kết quả nào từ nghiên cứu này.

Dữ liệu thử nghiệm lâm sàng sơ bộ có khớp với kế hoạch điều trị của Tổng thống?

Cho đến nay, chưa thể nói chính xác về điều này. Tổng thống Donald Trump đã  được truyền 8g thuốc điều trị. Dữ liệu của Regeneron cho thấy dịch truyền 2,4g có tác dụng cũng như liều cao hơn trong việc giảm mức virus SARS-CoV-2 ở người. Nhiều người coi đây là tin tốt vì sản xuất đơn dòng rất khó, lại tốn kém và liều lượng thấp hơn đồng nghĩa với việc nhiều người có thể tiếp nhận nó hơn.

George Yancopoulos, người đồng sáng lập và giám đốc khoa học của Regeneron, cho biết có thể do đội ngũ y tế của Tổng thống hết sức thận trọng. George Yancopoulos không trực tiếp biết lý do tại sao các bác sĩ của Trump lại chọn sử dụng 8g thuốc, nhưng cho biết dữ liệu của công ty cho thấy có "nguy cơ rất, rất hạn chế" mà các kháng thể sẽ gây hại ở một trong hai liều lượng. 

Ông nói, liều cao hơn có thể tồn tại lâu hơn, và tại một số thời điểm trong nghiên cứu của công ty, Regeneron đã nhìn thấy "xu hướng" cho thấy rằng liều cao hơn sẽ đánh lui virus mạnh hơn. Công ty đã sử dụng lượng vật liệu di truyền virus được tìm thấy bằng mũi miếng gạc làm proxy cho mức virus SARS-CoV-2 trong toàn bộ cơ thể.

Chưa hết, nghiên cứu của Regeneron phát hiện ra rằng phương pháp điều trị chỉ có hiệu quả ở những người không có kháng thể virus SARS-CoV-2 khi bắt đầu nghiên cứu. Nó cũng hoạt động tốt nhất ở những người có mức độ virus cao hơn. Vấn đề Tổng thống có những kháng thể đó và lượng virus cao hay không vẫn chưa được công khai.

Hãng Sciencemag phân tích, phương pháp điều trị bao gồm hai kháng thể đơn dòng - nghĩa là mỗi kháng thể được tạo ra bằng cách tạo ra các bản sao giống hệt nhau, hoặc các dòng vô tính, của gen kháng thể trong một tế bào B. "Cocktail kháng thể" đề cập đến các kháng thể được tạo ra bởi hỗn hợp các tế bào B. Các kháng thể thường chỉ có sẵn cho những người tham gia thử nghiệm lâm sàng. 

Về mặt lý thuyết, ông Donald Trump có thể đã đăng ký vào nghiên cứu điều trị đang diễn ra báo cáo dữ liệu sơ bộ trong tuần này, nhưng thử nghiệm đó chỉ định ngẫu nhiên một nửa số người tham gia nhận kháng thể; nửa còn lại đóng vai trò như một nhóm đối chứng và được truyền một loại giả dược không hoạt động. 

Một quy định của Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) được gọi là "tiếp cận mở rộng", về mặt kỹ thuật được gọi là 21 CFR 312.310 cho phép các bác sĩ yêu cầu "sử dụng từ bi" các phương pháp điều trị thử nghiệm thông qua con đường "điều tra thuốc mới" được sử dụng cho từng bệnh nhân hoặc trường hợp khẩn cấp.

Hiện người ta đang hy vọng, việc điều trị bằng kháng thể đơn dòng của Regeneron có thể trở nên phổ biến rộng rãi hơn thông qua con đường cấp phép sử dụng khẩn cấp (EUA) của FDA. Sau đó mới đến kháng thể đa dòng. Tháng trước, cả Regeneron và Eli Lilly đã báo cáo dữ liệu thử nghiệm lâm sàng sơ bộ đáng khích lệ từ một kháng thể đơn dòng SARS-CoV-2, đang thảo luận về khả năng thành lập EUA với FDA.

Và dòng thuốc bổ trợ

Ngày 4-10, bác sĩ của Tổng thống nói rằng ngoài các kháng thể, Tổng thống Donald Trump "đã uống kẽm, vitamin D, famotidine, melatonin và aspirin hàng ngày". Tuy nhiên, tuyên bố này lại không cho biết liệu ông Donald Trump đã hoặc đang dùng hydroxychloroquine, loại thuốc chống sốt rét vốn gây tranh cãi là phương pháp điều trị COVID-19 hay không. 

Trong khi đó, famotidine đã được đề xuất là một phương pháp điều trị COVID-19, nhưng nó cũng là một phương thuốc chữa chứng ợ hơi phổ biến, được bán rộng rãi dưới tên Pepcid. Một thử nghiệm lâm sàng thử nghiệm nó trên bệnh nhân COVID-19 nhập viện ở New York đã không thể tuyển đủ bệnh nhân để đánh giá đúng tác động. 

Viện Nghiên cứu Y khoa Feinstein, nơi khởi xướng thử nghiệm đó, đã đưa ra một trích dẫn bằng chứng rằng "Chúng tôi vẫn chưa chứng minh được hiệu quả của famotidine". Viện này cho biết họ đang "háo hức chờ đợi" sự chấp thuận của FDA về một thử nghiệm sẽ đánh giá liệu famotidine có thể giúp những người mắc COVID-19 mà không phải nhập viện hay không.